Αριθμός 1583/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ A2' Πολιτικό Τμήμα ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Χαραλαμπία Σίμου, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ: Της αναιρεσείουσας: Ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "...", με το διακριτικό τίτλο "..." που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, για την οποία εμφανίστηκε η νόμιμη εκπρόσωπος Α. Γ. και παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο Βασίλειο Πάρρη, που δήλωσε στο ακροατήριο την αλλαγή της επωνυμίας της ομόρρυθμης εταιρίας σε ετερόρρυθμη με την επωνυμία "...". Της αναιρεσιβλήτου: εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "GFS ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΠΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο. Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 22-10-2003 και 27-9-2004 αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 616/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 1399/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 28-6-2010 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χαραλαμπία Σίμου, ανέγνωσε την από 5-1-2012 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Χρυσόστομου Ευαγγέλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Από την προσκομιζόμενη, από τον αναιρεσείουσα υπ' αρ. .../6-10-2010, έκθεση του δικαστικού επιμελητού Αθηνών, …προκύπτει ότι, ακριβές αντίγραφο της από 28-6-2010 αιτήσεως αναιρέσεως, μετά της κάτωθι αυτής πράξεως ορισμού δικασίμου για την 16-1-2012 και κλήσεως προς συζήτηση για τη δικάσιμο αυτή, με παραγγελία του πληρεξουσίου δικηγόρου της επισπεύδουσας τη συζήτηση αναιρεσείουσας, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα - με θυροκόλληση - στην αναιρεσίβλητη. Κατά την άνω δικάσιμο η συζήτηση της υπόθεσης αναβλήθηκε εκ του πινακίου για την στην αρχή της παρούσας αναφερόμενη δικάσιμο (11-3-2013), για την οποία δεν χρειαζόταν νέα κλήτευση της, διότι η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (Κ.Πολ.Δ. άρθρο 226 παρ. 4, εφαρμοζόμενο στην αναιρετική διαδικασία κατ άρθρο 575 του ίδιου Κώδικα). Επομένως, αφού δεν εμφανίστηκε αυτή, στο παρόν δικαστήριο, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο, κατά την προκειμένη μετ' αναβολή δικάσιμο, πρέπει η συζήτηση να χωρίσει σαν να ήταν και αυτή παρούσα (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ). Ο προβλεπόμενος στο άρθρο 559 αρ. 1 β' ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για παράβαση των διδαγμάτων τη κοινής πείρας, θεμελιώνεται όταν το δικαστήριο της ουσίας, εσφαλμένως χρησιμοποιεί ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα αυτά, προκειμένου να εξειδικεύσει τις αόριστες νομικές έννοιες και να υπαγάγει σ' αυτές τα πραγματικά γεγονότα της διαφοράς, όχι όμως και όταν τα εν λόγω διδάγματα χρησιμοποιούνται ή όχι προς έμμεση απόδειξη ή προς εκτίμηση των αποδείξεων για την εξακρίβωση της αλήθειας των πραγματικών γεγονότων (Ολ. ΑΠ 8/2005). Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών που δίκασε ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, έφεση της εδώ αναιρεσείουσας κατά της 616/2006 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε επί αντιθέτων αγωγών των διαδίκων, για διαφορές τους από μίσθωση έργου, δέχθηκε: τα ακόλουθα : "Η εταιρεία "...." με το από 14.5.2003 ιδιωτικό συμφωνητικό ανέθεσε στην "G.F.S." να κατασκευάσει και εγκαταστήσει στην επιχείρηση της α) ένα πρόγραμμα SERVER, β) προγράμματα τερματικών με 4 άδειες χρήσεως, γ) ένα τηλεφωνικό κέντρο τεσσάρων χειριστριών με 14 τηλεφωνικές γραμμές προκειμένου να τα χρησιμοποιήσει για τις ανάγκες της επιχειρήσεως της που ασχολείται ως τηλεγραμματεία ιατρών. Σύμφωνα με το ως άνω συμφωνητικό συμφωνήθηκαν μεταξύ άλλων τα εξής: 1 ) Η αμοιβή της "G.F.S." για την κατασκευή και εγκατάσταση των ως άνω προγραμμάτων και του τηλεφωνικού κέντρου συμφωνήθηκε στο ποσό των 30.000 ευρώ συν το αναλογούν ΦΠΑ των τιμολογίων που θα εκδίδονταν. 2) Ο τρόπος καταβολής της ως άνω αμοιβής συμφωνήθηκε ως εξής: α) ποσό ευρώ 5.000 ως προκαταβολή με την έναρξη του έργου, β) ποσό ευρώ 5.400 για το ΦΠΑ των τιμολογίων συνολικού ποσού 30.000 ευρώ (30.000 Χ 180/0=5.400) που θα καταβάλετο κατά την παράδοση του έργου, γ) ποσό 3.000 ευρώ που θα καταβάλετο μέχρι την παράδοση του έργου, δ) ποσό 22.000 ευρώ που θα καταβάλετο εντός έτους από την παράδοση του έργου σε 12 ισόποσες μηνιαίες δόσεις των 1.833,33 ευρώ εκάστη. Πράγματι η "...." κατέβαλε την προκαταβολή του ποσού των 5.000 ευρώ για την εκτέλεση του ως άνω έργου. Στις 6.6.2003 η "G.F.S." εγκατέστησε τα ως άνω προγράμματα στους 5 ηλεκτρονικούς υπολογιστές της …(server και 4 τερματικά) και το τηλεφωνικό κέντρο, προκειμένου να δοκιμάσει την απόδοσή τους. Μετά από 30ήμερη παρακολούθηση τούτων και την διαπίστωση ότι αυτά λειτουργούσαν κανονικά η " G.F.S.", ζήτησε από την "…" να της καταβάλει τα ως άνω συμφωνηθέντα πλην όμως αυτή της κατέβαλε έναντι μόνο 1.000 ευρώ, στις 28.8.2003. Για το υπόλοιπο οφειλόμενο ποσό η "....", συνεχώς όριζε ημερομηνίες καταβολής του που τελικά δεν τηρούσε. Περί τα μέσα Οκτωβρίου 2003 η ως άνω δήλωσε ότι δεν μπορεί να τηρήσει τα συμφωνηθέντα και πρότεινε στην "G.F.S." να της δώσει ένα ποσό για αποζημίωση για τις τόσες εργασίες που είχε κάνει και να της επιστρέψει τα ως άνω προγράμματα και το τηλεφωνικό κέντρο. Τελικά συμφωνήσανε να καταβάλει ως αποζημίωση στην "G.F.S." το ποσό των 12.000 ευρώ στο οποίο θα συμψηφίζονταν το ποσό που ήδη της είχε καταβάλει των 6.000 ευρώ (δηλαδή έπρεπε να της καταβάλει άλλες 6.000 ευρώ) και να της επιστρέψει τα προγράμματα και το τηλεφωνικό κέντρο. Τα προγράμματα και το τηλεφωνικό κέντρο της τα επέστρεψε πλην όμως το ποσό των 6.000 ευρώ μέχρι σήμερα δεν της το κατέβαλε. Έτσι η "...." οφείλει για την ως άνω αιτία στη "G.F.S."το ποσό των έξι χιλιάδων (6.000) ευρώ. Οι ισχυρισμοί της "...." ότι το έργο ήταν ελαττωματικό και ότι μέχρι το 10° του 2003, ήτοι μετά από 3,5 μήνες από τη συμφωνηθείσα παράδοση του έργου (24.6.2003) η εταιρεία "G.F.S." απλώς έφερνε δείγματα δοκιμαστικών προγραμμάτων που δεν ήταν λειτουργικά και ότι συνεχώς οχλούσαν την "G.F.S." μόνο προφορικά είναι ψευδές κατά την κρίση του Δικαστηρίου, καθόσον εάν πράγματι υπήρχε καθυστέρηση στην παράδοση του έργου, ενόψει τόσο του κόστους του έργου όσο της ζημίας της "...." από την μη έναρξη των εργασιών της επιχειρήσεως της θα είχε διαμαρτυρηθεί εγγράφως το πολύ σε ένα μήνα από την παρέλευση της ημέρας της συμφωνηθείσας παράδοσης αυτού. Επιπλέον η άσκηση της αγωγής της "...." έλαβε χώρα δυο ημέρες πριν τη συζήτηση της αγωγής της "G.F.S." (27.10.2003 κοινοποιήθηκε η αγωγή της "G.F.S." και 27.9.2004 άσκησε τη δική της αγωγή η "...". Επίσης η χωρίς ημερομηνία τεχνική μελέτη του αναλυτή -προγραμματιστή Σ.-Γ. Γ. Π. που επικαλέστηκε η "...." προκειμένου να αποδείξει τα κατά τους ισχυρισμούς της ελαττώματα του έργου και έλαβε υπόψη της η προσβαλλόμενη απόφαση εκτός από το γεγονός ότι είναι πολύ δύσκολο κάποιος έστω και ειδικός να εξετάσει τον πηγαίο κώδικα του προγράμματος του συμφωνηθέντος έργου που είναι μη προσβάσιμος, εάν υπήρχαν όλα ταύτα τα ελαττώματα που αναφέρονται στην τεχνική μελέτη θα είχε διαμαρτυρηθεί εγγράφως πολύ νωρίτερα της άσκησης της αγωγής της, εφόσον η επιχείρηση της δε θα μπορούσε να λειτουργήσει καθόλου. Επιπλέον δεν αποδείχθηκε ότι η "G.F.S." αρχικά απαίτησε να τοποθετηθούν αναλογικές γραμμές και στη συνέχεια απαίτησε γραμμές ISDN, ούτε αποδείχτηκε βάσει του συμφωνητικού ότι είχε συμφωνηθεί να γίνεται αναγνώριση του εκτρέποντος αριθμού. Περαιτέρω δεν αποδείχθηκε επίσης ότι απαίτησε η "G.F.S." να τοποθετηθούν επιπλέον τηλεφωνικές γραμμές. Επίσης η αλληλογραφία της "...." με τον ΟΤΕ για την τοποθέτηση τηλεφωνικού κέντρου άρχισε μετά τον Οκτώβριο του 2003, όπου μετέπειτα αποδέχθηκε η ίδια και την τοποθέτηση τηλεφωνικού κέντρου από τον ΟΤΕ, διότι ο ΟΤΕ έκανε οικονομικότερη προσφορά. Η πριν από τον Οκτώβριο του έτους 2003 αλληλογραφία της …με τον ΟΤΕ, αφορούσε διαπραγματεύσεις της …με τον ΟΤΕ για την αναγνώριση εκτρεπόντων αριθμών πράγμα το οποίο όπως προετπώθηκε δεν υπήγετο στη συμφωνία "G.F.S." και…, σύμφωνα με το από 14.5.2003 ιδιωτικό συμφωνητικό που υπεγράφη μεταξύ τους... Ενόψει όλων ανωτέρω συμπεραίνεται ότι "...." υπαναχώρησε από τη σύμβαση για δικούς της λόγους (οικονομική δυσχέρεια) των και όχι για μη προσήκουσα εκτέλεση του έργου λόγω ελαττωμάτων εκ μέρους της "G.F.S." με αποτέλεσμα να μη δικαιούται αναστροφής και να οφείλει στο εργολάβο (6.Ρ.8.) όλες τις δαπάνες για την εκτέλεση του έργου που πραγματοποιήθηκαν έως την καταγγελία που έγινε ως προειπώθηκε τον Οκτώβριο του 2003. Οι άνω δαπάνες της "G.F.S." συμφωνήθηκαν μεταξύ των διαδίκων στο εύλογο ποσό των 12.000 ευρώ, εκ των οποίων η "...." κατέβαλε 6.000 ευρώ και οφείλει ακόμη 6.000 ευρώ, δεκτής καθισταμένης της αγωγής της "G.F.S." για το ποσό των 6.000 ευρώ το οποίο πρέπει να καταβληθεί έντοκα από τη δήλη ημέρα καταβολής (μέσα Οκτωβρίου 2003) και απορριπτόμενης της αγωγής της "......". Ακολούθως με βάση τις πιο πάνω παραδοχές, το, ως Εφετείο δικάσαν, Πολυμελές Πρωτοδικείο, αφού δέχθηκε κατ'ουσίαν την έφεση της εδώ αναιρεσίβλητης κατά της πρωτόδικής απόφασης, έκανε δεκτή την αγωγή της και υποχρέωσε την εναγομένη - αναιρεσείουσα να καταβάλει στην ενάγουσα - αναιρεσίβλητη το ποσό των 6.000 ευρώ νομιμοτόκως, ενώ απέρριψε την αντίθετη αγωγή της αναιρεσείουσας. Με τους τέσσερεις πρώτους λόγους του αναιρετηρίου, υπό την επίκληση της πλημμέλειας του άρθρου 560 αριθμ. 1β'ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου που εφάρμοσε. Ειδικότερα, προβάλλεται ότι: α) η παραδοχή ότι συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων να επιστρέψει η εναγόμενη στην ενάγουσα τα προγράμματα και το τηλεφωνικό κέντρο και να της καταβάλει το συμφωνηθέν ποσό αμοιβής της 12.000 ευρώ, στο οποίο συμψήφισαν εκείνο των 6.000 ευρώ που προκατέβαλε, προσκρούει στο δίδαγμα της κοινής πείρας ότι αν πράγματι τα προγράμματα και το τηλεφωνικό κέντρο λειτουργούσαν κανονικά, όπως εσφαλμένα δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, δεν είχε λόγο η εναγόμενη να τα επιστρέψει και επί πλέον να καταβάλει τη συμφωνηθείσα αμοιβή, β ) η παραδοχή ότι οι ισχυρισμοί της εναγόμενης ότι το έργο ήταν ελαττωματικό και ότι μέχρι τον 10° μήνα του 2003, ήτοι μετά από 3,5 μήνες από τη συμφωνηθείσα παράδοση του έργου απλώς έφερνε δείγματα δοκιμαστικών προγραμμάτων που δεν ήταν λειτουργικά και ότι συνεχώς οχλούσε προφορικά την ενάγουσα, είναι ψευδείς κατά την κρίση του δικαστηρίου, διότι αν κάτι τέτοιο είχε συμβεί οπωσδήποτε η εναγόμενη θα είχε διαμαρτυρηθεί εγγράφως το πολύ μέσα σε ένα μήνα από της παρέλευσης της προθεσμίας παράδοσης του έργου, προσκρούει στο δίδαγμα της κοινής πείρας ότι τη στιγμή που ο εργοδότης προσέρχεται καθημερινά στο χώρο της εναγόμενης και έχουν προσωπική επαφή μαζί του, δεν είναι δυνατό να διαμαρτυρηθεί εγγράφως, γ ) η παραδοχή ότι αν το έργο είχε πράγματι τα ελαττώματα που αναφέρονται στην προσκομιζόμενη από την εναγόμενη τεχνική μελέτη του αναλυτή-προγραμματιστή Σ.-Γ. Γ. Π., πέραν του ότι είναι πολύ δύσκολο κάποιος έστω και ειδικός να εξετάσει τον πηγαίο κώδικα του προγράμματος που είναι μη προσβάσιμος, η εναγόμενη θα είχε διαμαρτυρηθεί εγγράφως πολύ νωρίτερα από την άσκηση της αγωγής, προσκρούει στο δίδαγμα της κοινής πείρας ότι για την επίλυση θέματος τεχνικού ή επιστημονικού περιεχομένου απαιτούνται ειδικές γνώσεις και η προσβαλλόμενη απόφαση δεν είχε τη δυνατότητα και δεν μπορούσε αυθαίρετα να αποκλείσει τη δυνατότητα του ειδικού επιστήμονα να εξετάσει τον πηγαίο κώδικα του προγράμματος και δ ) η παραδοχή ότι " εν όψει όλων των ανωτέρω συμπεραίνεται ότι η " ..." υπαναχώρησε από τη σύμβαση για δικούς της λόγους ( οικονομική δυσχέρεια ) και όχι για μη προσήκουσα εκτέλεση του έργου λόγω ελαττωμάτων, με αποτέλεσμα να μη δικαιούται σε αναστροφή και να οφείλει στην εργολάβο όλες τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν μέχρι την καταγγελία, στηρίζεται στην κατά παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στη διάταξη του άρθρου 700 του Α.Κ. Οι λόγοι αυτοί είναι απαράδεκτοι, διότι τα αναφερόμενα διδάγματα της κοινής πείρας δεν αναφέρονται στη χρησιμοποίηση αυτών για την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον προσήκοντα κανόνα δικαίου, οπότε και μόνο ιδρύονται οι εξεταζόμενοι αναιρετικοί λόγοι, αλλά στη χρησιμοποίηση αυτών για την εξακρίβωση της αλήθειας των πραγματικών γεγονότων, η οποία δεν ιδρύει τον ως άνω αναιρετικό λόγο, κατά το μέρος δε που οι λόγοι αυτοί υπό την επίφαση της επικαλούμενης πλημμέλειας πλήττουν την μη επιδεκτική αναιρετικού ελέγχου εκτίμηση των αποδείξεων (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ) είναι απαράδεκτοι. Με τον πέμπτο λόγο του αναιρετηρίου, προβάλλεται κατά της προσβαλλόμενης απόφασης η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ διότι το Εφετείο "παραβίασε τις διατάξεις περί πώλησης, που σε κάθε περίπτωση ισχύουν για την κρινόμενη υπόθεση". Όμως εφόσον στο αναιρετήριο δεν εκτίθενται κατά τρόπο σαφή ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, σε τι συνίσταται η παραβίαση αυτού και ο τρόπος που παραβιάστηκε, καθώς και η επίδραση που είχε το σφάλμα αυτό στο διατακτικό, ο λόγος αυτός κατά το ανωτέρω τμήμα είναι αόριστος και συνεπώς απαράδεκτος. Περαιτέρω με τον ίδιο λόγο προβάλλεται ότι, με την προσβαλλόµενη απόφαση αυθαιρέτως κρίθηκε, ότι δήθεν συµφωνήθηκε µεταξύ των διαδίκων να καταβάλει η εναγόµενη το ποσό των 12.000 ευρώ, χωρίς να αναφέρει τις εργασίες που πραγµατοποίησε η ενάγουσα και χωρίς να αναφέρει έστω για ποιες εργασίες είχε συµφωνηθεί να καταβληθεί το ποσό αυτό. Ο λόγος αυτός εκτιμώμενος κατά το νοηματικό του περιεχόμενο, ως λόγος από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠλοΔ είναι απαράδεκτος, διότι µεταξύ των λόγων αναίρεσης που προβλέπονται στο άρθρο 560 ΚΠολΔ κατά αποφάσεως Πολυµελούς Πρωτοδικείου που δίκασε ως Εφετείο δεν περιλαµβάνεται και εκείνος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠoλΔ για εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Απορρίπτει την από 28-6-2010 αίτηση αναίρεσης της εταιρείας με την επωνυμία "...". Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2013. Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 23 Ιουλίου 2013. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ