Αριθμός 207/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Δ' Πολιτικό Τμήμα ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Νοεμβρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ: Της αναιρεσείουσας: ALLIANZ ΕΛΛΑΣ Α.Α.Ε. νομίμως εκπροσωπούμενης, εδρεύουσας στην …, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Εμμανουήλ Κοπακάκη, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις. Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Π., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ηλία Νικολακάκο και δεν κατέθεσε προτάσεις και 2. Π. Κ., ο οποίος δεν εμφανίσθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-2-2006 αγωγή του ήδη 2ου των αναιρεσιβλήτων, την από 8-5-2005 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 6-10-2006 αγωγή-κύρια παρέμβαση, προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:2827/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 507/2009 του Εφετείου Πειραιά. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 8-11-2010 αίτησή της και τους από 30-11-2010 πρόσθετους λόγους της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Παναγιώτης Ρουμπής ανέγνωσε την από 22-12-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως και του πρόσθετου λόγου αυτής. Ο πληρεξούσιος του 1ου των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων αυτής και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Από το συνδυασμό των άρθρων 294, 295 παρ.1, 297, 298 και 573 παρ.1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι ο αναιρεσείων μπορεί να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης με δήλωσή του που καταχωρίζεται στα πρακτικά της δημόσιας συνεδρίασης του δικαστηρίου, πριν προχωρήσει στην προφορική συζήτηση αυτής. Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "ALLIANZ ΕΛΛΑΣ ΑΑΕ" παρισταμένη ενώπιον του δικαστηρίου τούτου δια του πληρεξουσίου της δικηγόρου Αθηνών Εμμανουήλ Κοπανάκη, δυνάμει του υπ'αριθμ. …/4-1-2012 πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Φωτεινής Φλωρά-Ψάρρη, κατά την αρχική ορισμένη δικάσιμο για συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (13-1-2012) δήλωσε ότι παραιτείται του δικογράφου της εν λόγω αίτησης ως προς το δεύτερο αναιρεσίβλητο (Π. Κ.), έχοντας την ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα ( άρθρο 98 περ.β ΚΠολΔ), όπως προκύπτει από το προαναφερόμενο συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, η δε παραίτησή του αυτή καταχωρίσθηκε στα αντίστοιχα πρακτικά συνεδρίασης της δικασίμου της 13-1-2012 (βλ. απόσπασμα αυτών). Συνακόλουθα πρέπει να θεωρηθεί πως η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης δεν ασκήθηκε ως προς το δεύτερο αναιρεσίβλητο, που δεν παρέστη στο δικαστήριο. Με τη διάταξη του άρθρου 42 παρ.1 εδ. α' και β' του ν.2696/1999 - Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) ορίζεται ότι η οδήγηση κάθε οδικού οχήματος από οδηγό ο οποίος κατά την οδήγηση του οχήματος βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών ή φαρμάκων, που σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης του ενδέχεται να επηρεάζουν την ικανότητα του οδηγού. Ο ελεγχόμενος οδηγός θεωρείται, ότι βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος, όταν το ποσοστό αυτού στον οργανισμό είναι από 0,50 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (0,50 gr/1) και άνω, μετρούμενο με τη μέθοδο της αιμοληψίας, ή από 0.25 χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα και άνω, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοομέτρου. Περαιτέρω, στο πλαίσιο της καθιερούμενης με το άρθρο 361 του ΑΚ αρχής της ελευθερίας των συμβάσεων, στην οποία περιλαμβάνεται και η ελευθερία διαμόρφωσης του περιεχομένου της σύμβασης, μπορεί στη σύμβαση ασφάλισης της αστικής ευθύνης από αυτοκινητικά ατυχήματα να περιληφθεί όρος περί αποκλεισμού της ευθύνης του ασφαλιστή σε ορισμένες περιπτώσεις. Μια τέτοια περίπτωση προβλέπεται στο άρθρο 25 περ. 8 της (Κ4/585/1978 απόφασης του Υπουργού Εμπορίου, που ίσχυε κατά τον κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση χρόνο, σύμφωνα με το οποίο αποκλείονται της ασφάλισης ζημίες προξενούμενες σε χρόνο, που ο οδηγός του αυτοκινήτου τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του ανωτέρω άρθρου 42 του ΚΟΚ. Η δεσμευτικότητα του όρου αυτού προϋποθέτει τη συμπερίληψη του στην ασφαλιστική σύμβαση, στην οποία μπορεί είτε να ενσωματωθεί αυτούσιος είτε να γίνει σχετική παραπομπή στην ως άνω διάταξη της υπουργικής απόφασης. Η συνομολόγηση του όρου αυτού, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 1 του ν. 489/1976, δεν απαλλάσσει μεν τον ασφαλιστή από την ευθύνη προς αποζημίωση του ζημιωθέντος τρίτου, αλλά παρέχει σ' αυτόν το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο και να αξιώσει από αυτόν, είτε με αυτοτελή, είτε με παρεμπίπτουσα αγωγή, την αποζημίωση, που κατέβαλε ή θα καταβάλει στον τρίτο, με την προϋπόθεση βέβαια, ότι η παράβαση του ασφαλιστικού αυτού όρου από τον ασφαλισμένο συνέχεται αιτιωδώς με την επέλευση του ζημιογόνου ατυχήματος (ΑΠ 793/2012). Κρίσιμος χρόνος για το χαρακτηρισμό του οδηγού ως τελούντος υπό την επίδραση οινοπνεύματος είναι ο χρόνος του ατυχήματος και γι' αυτό, ενόψει του ότι σύμφωνα με τα πορίσματα της τοξικολογίας η απορρόφηση του οινοπνεύματος από τον οργανισμό ολοκληρώνεται σε χρονικό διάστημα 45 λεπτών έως 180 λεπτών από την κατανάλωση και ότι οι μέγιστες συγκεντρώσεις οινοπνεύματος στο αίμα ανιχνεύονται 45 έως 90 λεπτά μετά το τέλος της κατανάλωσης του ποτού, είναι απαραίτητο να διαπιστωθεί ο χρόνος ολοκλήρωσης της κατανάλωσης της ουσίας, ο χρόνος του ατυχήματος και ο χρόνος της πραγματοποίησης της αιμοληψίας ή της μέτρησης με αλκοολόμετρο. Εξάλλου, κατά τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δημιουργείται λόγος αναίρεσης αν παραβιαστεί κανόνας δικαίου, συνίσταται δε η παραβίαση στην εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα που υπάρχει όταν δεν εφαρμόζεται ή δεν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου αν και δεν υπάρχουν ή υπάρχουν, αντίστοιχα, οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, σύμφωνα με όσα δέχθηκε ανελέγκτως το δικαστήριο της ουσίας. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ επιτρέπεται αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της απόφασης τα περιστατικά εκείνα, που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνδρομής ή όχι των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε, καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές, όχι ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, αλλά στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για την εξέλιξη της παρεμπίπτουσας αγωγής της αναιρεσείουσας πραγματικά περιστατικά: "Στις 29-4-2005 και περί ώρα 07:45 ο κυρίως ενάγων Π. Κ., οδηγούσε το με αριθμ. κυκλοφορίας …δίκυκλο μοτοποδήλατο, κινούμενος στην οδό Π. Φ. της ... με κατεύθυνση προς το κέντρο της πόλης. Καταφθάνοντας στη διασταύρωση της άνω οδού με την οδό Γ. Λ., η οποία σημειωτέον είναι μονόδρομος και αφού έλεγξε, ως είχε υποχρέωση την αριστερή πλευρά της οδού, αφού στην ως άνω μονόδρομο οδό η κίνηση των οχημάτων επιτρέπεται με φορά από αριστερά προς τα δεξιά ως προς τον καταφθάνοντα ενάγοντα, επιχείρησε να διέλθει από την διασταύρωση. Προτού όμως προλάβει να ολοκληρώσει τη διέλευση αυτή, προσέκρουσε με το εμπρόσθιο τμήμα του μοτοποδηλάτου του, στο εμπρόσθιο αριστερό φτερό, του με αριθμ. Κυκλοφορίας …. ΙΧΕ αυτοκινήτου, το οποίο οδηγούσε ο πρώτος κυρίως εναγόμενος, Α. Π. και το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι των τρίτων αστική ευθύνη του κυρίου, κατόχου και οδηγού του, στην ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "ΑGF ΚΟΣΜΟΣ", η οποία συγχωνεύθηκε μεταγενέστερα με απορρόφηση από τη δεύτερη κυρίως εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία "ΑLLIΑΝΖ ΑΕΓΑ". Ο Α. Π. εκινείτο αντικανονικά και αντίθετα προς την επιτρεπόμενη τροχαία κατεύθυνση της οδού Γ. Λ. Περαιτέρω, αν και στην πρώτη δειγματοληψία που διενεργήθηκε από την αρμόδια τροχονομική υπηρεσία της Αστυνομίας Σαλαμίνος, το αλκοολόμετρο που χρησιμοποιήθηκε για την μέτρηση, έδειξε, ότι αυτός ευρίσκετο υπό την επήρεια οινοπνεύματος (0,61 μγ), το οποίο είχε καταναλώσει, κατά παράβαση του άρθρου 16 παρ.7 του ΚΟΚ, ωστόσο όμως ο έλεγχος αυτός δεν επαναλήφθηκε και δεύτερη φορά, ως έδει, πέρα από το γεγονός, ότι το όργανο αυτό δεν είχε βαθμονομηθεί πρόσφατα (είχαν παρέλθει περί τα τρία χρόνια από την τελευταία βαθμονόμηση του και την ημερομηνία της ένδικης εξέτασης), κατά παράβαση των όσων ορίζονται στην ΥΑ 43500/5691 (ΦΕΚ Β 1055/12-8-2002). Επομένως, ως μη νομότυπα γενόμενος ο αλκοομετρικός έλεγχος, η πρώτη και μοναδική ένδειξη για την περιεκτικότητα του αίματος σε αλκοόλ, στον Α. Π., δεν μπορεί να αξιολογηθεί και να ληφθεί με δικανική βεβαιότητα υπόψη από το Δικαστήριο. Κατά συνέπεια, ο σχετικός ισχυρισμός και λόγος έφεσης του Α. Π., είναι βάσιμος κατ' ουσία, όπως και παρακάτω θα λεχθεί. Περαιτέρω, η εν λόγω σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα να ανατραπεί το μοτοποδήλατο, που οδηγούσε ο Π. Κ., ο οποίος και τραυματίσθηκε σοβαρά, το δε μοτοποδήλατο να υποστεί υλικές ζημιές. Με τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά, όπως αυτά επιβεβαιώνονται και από την προσκομισθείσα έκθεση αυτοψίας και το σχεδιάγραμμα της αμέσως επιληφθείσας αρμόδιας Τροχαίας Υπηρεσίας Σαλαμίνος, αποκλειστικά υπεύθυνος της επέλευσης του επιδίκου τροχαίου ατυχήματος και των επελθόντων από αυτό αποτελεσμάτων, είναι ο (πρώτος κυρίως εναγόμενος) Α. Π., ο οποίος οδηγούσε το με αρ.κυκλοφορίας ….ΙΧΕ αυτοκίνητο και κατά την οδήγηση αυτού δεν κατέβαλε την επιμέλεια και προσοχή, που κάθε μέσος συνετός οδηγός θα κατέβαλε σε ανάλογες περιστάσεις..... Όμως έσφαλε με το να δεχθεί και την παρεμπίπτουσα αγωγή της ασφαλιστικής, εταιρείας, αναγνωρίζοντας, ότι ο εναγόμενος Α. Π. οφείλει να καταβάλει στην ενάγουσα ασφαλιστική εταιρεία το προαναφερόμενο ποσό, στο οποίο καταδικάσθηκε αυτή να πληρώσει στον ενάγοντα της κύριας αγωγής, Π. Κ., νομιμοτόκως, καθόσον, όπως ανωτέρω εκτέθηκε, ο λόγος εφέσεως του Α. Π. για πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων από την εκκαλούμενη ως προς την οδήγηση αυτού υπό την επήρεια οινοπνεύματος, είναι ουσιαστικά βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, όπως και η έφεση του κατά τούτο και να εξαφανισθεί εν μέρει η εκκαλούμενη ως προς τις διατάξεις της που έκαναν δεκτή την παρεμπίπτουσα αγωγή, να κρατηθεί αυτή η παρεμπίπτουσα αγωγή από το Δικαστήριο τούτο και αφού δικασθεί, να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη." Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε τις μνημονευόμενες παραπάνω διατάξεις τις οποίες δεν ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε ορθά, γιατί οι διατάξεις αυτές δεν καθιερώνουν στην αστική δίκη αποκλειστικό τρόπο αποδείξεως της μέθης του οδηγού (τον οριζόμενο από την παρατεθείσα κοινή υπουργική απόφαση), αφού η μέθη αυτή δύναται να προκύπτει από την επιτρεπτή χρήση και άλλων αποδεικτικών μέσων (μάρτυρες, διδάγματα κοινής πείρας, λοιπές περιστάσεις και παραβιάσεις του ΚΟΚ- βλ. ΑΠ 1354/2008), διέλαβε δε στην προσβαλλόμενη όχι πλήρη, ανεπαρκή και ασαφή αιτιολογία ως προς την κρίση του για τη μη μέθη του οδηγού Α. Π.. του υπ'αρ…. ΙΧΕ αυτοκινήτου που συγκρούσθηκε με το υπ' αρ.κυκλοφορίας … δίκυκλο μοτοποδήλατο που οδηγούσε ο Π. Κ., μη διευκρινίζοντας ιδιαίτερα από ποία αιτία (της άρνησης αυτού ή από άλλο λόγο) δεν επαναλήφθηκε ο έλεγχος με το αλκοολόμετρο του Α. Π.. και εάν το ποσοστό οινοπνεύματος που περιείχε ο οργανισμός του τελευταίου κατά το κρίσιμο χρόνο της οδήγησης και σύγκρουσης των δύο ως άνω οχημάτων επηρέαζε την ικανότητα του ως οδηγού. Επομένως αμφότεροι οι λόγοι της κρινόμενης αιτήσεως και ο 30-11-2010 πρόσθετος λόγος αυτής με τους οποίους αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες από τους αριθμ.1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι. Μετά από όλα τα προεκτιθέμενα πρέπει να γίνει δεκτό ως κατ' ουσίαν βάσιμη η ένδικη αίτηση αναίρεσης όσο αφορά τον πρώτο αναιρεσίβλητο, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο ως προς αυτόν και κατά το μέρος που αναφέρεται στην από 10-11-2008 έφεση της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσίβλητου-αυτού-τότε εφεσιβλήτου, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εξέταση κατά το αναιρούμενο μέρος της στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως ( άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να καταδικασθεί ο πρώτος αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας (άρθρο 183 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Θεωρεί πως δεν ασκήθηκε η από 8-11-2010 αίτηση της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ALLIANZ ΕΛΛΑΣ ΑΑΕ" για αναίρεση της υπ'αρ.507/2009 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς, όσον αφορά τον αναιρεσίβλητο Π. Κ. του Γ.. Αναιρεί την ως άνω απόφαση κατά το μέρος που αφορά τον αναιρεσίβλητο Αθανάσιο Π. του Γ. και μόνο όσο αφορά την από 10-10-2008 έφεση της ως άνω αναιρεσείουσας εταιρείας κατά του προαναφερομένου τότε εφεσιβλήτου και ήδη αναιρεσιβλήτου. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το ανωτέρω αναιρούμενο μέρος της στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως. Και Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο Αθανάσιο Π. του Γ. στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείοσας, που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ. Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Δεκεμβρίου 2012. Και Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Φεβρουαρίου 2013. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ