Αριθμός 1804/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Α2' Πολιτικό Τμήμα ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ: Της αναιρεσείουσας: εταιρείας με την επωνυμία "Victoria Navigation S.A", που εδρεύει στις ... και έχει το κέντρο της επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, εκπροσωπείται νόμιμα και αντιπροσωπεύεται από την διαχειρίστρια εταιρεία με την επωνυμία "liberty Management SA" που εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ιωάννη Οικονομίδη και Αριστείδη Οικονομίδη. Των αναιρεσιβλήτων: 1.εταιρείας με την επωνυμία "Germanischer Lloyd Aktiengesellschaft" που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "Germanischer Lloyd Hellas Survey EΠΕ" που εδρεύει στον …και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. Ό. Π. συζ. του Σ. Π. και 4 Α. Π., ανηλίκου τέκνου του Σ. Π., κατοίκων ... Εκπροσωπήθηκαν η πρώτη και δεύτερη εταιρείες από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Μαρία Ροντήρη και Γεώργιο Κωστόπουλο. Η τρίτη παραστάθηκε ατομικά και για τον ανήλικό τέταρτο αναιρεσίβλητο ως ασκούσα την γονική μερίμνα και επιμέλεια, με την πληρεξούσια δικηγόρο της Βαρβάρα-Παρασκευή Μέργου. Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-10-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 828/2006 του ίδιου Δικαστηρίου, 976/2007 μη οριστική και 89/2011 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 2-2-2012 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Στυλιανή Γιαννούκου, ανέγνωσε την από 1-3-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ. ΑΠ 7/2006, Ολ. ΑΠ 4/2005). Κατά το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός, ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε, ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ. ΑΠ 1/1999). Κατά δε το άρθρο 914 του ΑΚ, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια, έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 297, 298, και 330 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι προϋποθέσεις της υποχρεώσεως προς αποζημίωση, είναι: 1) ζημιογόνος συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη), 2) παράνομος χαρακτήρας της πράξεως ή παραλείψεως, 3) υπαιτιότητα, 4) ζημία και 5) πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος, μεταξύ ζημιογόνου συμπεριφοράς (νόμιμου λόγου ευθύνης) και αποτελέσματος (ζημίας). Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας. Για την κατάφαση της παρανομίας δεν απαιτείται παράβαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, αλλά αρκεί η αντίθεση της συμπεριφοράς στο γενικότερο πνεύμα του δικαίου ή στις επιταγές της έννομης τάξης. Έτσι, παρανομία συνιστά και η παράβαση της γενικής υποχρεώσεως πρόνοιας και ασφάλειας στο πλαίσιο της συναλλακτικής και γενικότερα της κοινωνικής δραστηριότητας των ατόμων, δηλαδή η παράβαση της, κοινωνικώς επιβεβλημένης και εκ της θεμελιώδους δικαιϊκής αρχής της συνεπούς συμπεριφοράς απορρέουσας, υποχρεώσεως λήψεως ορισμένων μέτρων επιμέλειας για την αποφυγή προκλήσεως ζημίας σε έννομα αγαθά τρίτων προσώπων. Αμέλεια, ως μορφή υπαιτιότητας, υπάρχει όταν, εξαιτίας της παραλείψεως του δράστη να καταβάλει την επιμέλεια που αν κατέβαλε - με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς εκπροσώπου του κύκλου δραστηριότητός του - θα ήταν δυνατή η αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 114/2012, 535/2012). Στην προκειμένη υπόθεση, το Εφετείο, δέχθηκε τα ακόλουθα, καθόσον αφορά τους ερευνώμενος αναιρετικούς λόγους: "Η ενάγουσα (σημ: εδώ αναιρεσείουσα) είναι ναυτιλιακή εταιρεία...και ήταν πλοιοκτήτρια... από Ιανουάριο 2001 μέχρι Ιούλιο 2002 του φορτηγού πλοίου μεταφοράς φορτίων χύδην (bulk carrier) με την ονομασία "..."... Η πρώτη εναγομένη (σημ: εδώ πρώτη αναιρεσίβλητη) είναι κορυφαίος παγκοσμίως νηογνώμονας, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Νηογνωμόνων (IACS) και λειτουργεί ως ιδιωτική επιχείρηση με αντικείμενο, εκτός των άλλων, την παρακολούθηση, έλεγχο και πιστοποίηση της ποιότητας κατασκευής, αξιοπλοΐας και ασφάλειας των εμπορικών πλοίων... Διατηρεί ανά τον κόσμο δίκτυο θυγατρικών εταιρειών, στο οποίο εντάσσεται και η δεύτερη εναγομένη (σημ: εδώ δεύτερη αναιρεσίβλητη)... παράλληλα δε ο τρίτος εναγόμενος (στη θέση του οποίου, ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, στρέφεται η αίτηση κατά των τρίτης και τετάρτου αναιρεσιβλήτων) ήταν κατά το κρίσιμο διάστημα επιθεωρητής - υπάλληλος της δεύτερης εναγομένης. Το παραπάνω πλοίο παρακολουθείτο από την πρώτη εναγομένη ήδη από το 1988 και αυτό συνεχίστηκε και μετά την αγορά του από την ενάγουσα... Η ενάγουσα ως νέα πλοιοκτήτρια ζήτησε από την πρώτη εναγομένη με το από 7 Μαρτίου 2011 τηλεομοιοτυπικό μήνυμα να πραγματοποιήσει την ετήσια επιθεώρηση της κλάσης, της γραμμής φόρτωσης, IOPP και της ασφαλούς κατάστασης του πλοίου που βρισκόταν στην ... Η διενέργεια της επιθεώρησης ανατέθηκε στη δεύτερη εναγομένη, καθόσον το πλοίο βρισκόταν στην περιοχή ευθύνης της και αυτή ανέθεσε στον υπάλληλο - επιθεωρητή της τρίτο εναγόμενο... Ο τρίτος... στην S-35/10-3-2001 έκθεση ελέγχου που συνέταξε και υπέγραψε ο ίδιος ... όσον αφορά τα κύτη του πλοίου... κατά τον οπτικό έλεγχο διαπίστωσε "επιθέματα (doublers) στο κατώτερο μέρος της πρυμναίας φρακτής (μπουλμέ) του κύτους υπ' αριθμ. 2 και στο κατώτερο τμήμα της πρυμναίας και πρωραίας φρακτής του κύτους υπ' αριθμ. 6, προέβη δε σε σύσταση, αναφέροντας ότι πρέπει αυτά να αφαιρεθούν και να επισκευαστούν οριστικά μέχρι την ημερομηνία του επόμενου δεξαμενισμού, αλλ' όχι αργότερα από την 31η Οκτωβρίου 2002... Η ενάγουσα ναύλωσε το πλοίο για τη μεταφορά 24.965 συνολικά μετρικών τόνων τσιμέντου χύδην ... προκειμένου να μεταφερθούν από το λιμάνι του …στο λιμάνι ... της ... Στις 16 Μαρτίου 2001 και ενώ το πλοίο έπλεε με κανονικές καιρικές συνθήκες ανοιχτά της ... μετά από ένα εκκωφαντικό θόρυβο, διαπιστώθηκε πρόβλημα στη φρακτή μεταξύ των κυτών 5 και 6. Το πλοίο σταμάτησε τον πλού και οι τεχνικοί σύμβουλοι ... διαπίστωσαν ότι η φρακτή αυτή βρέθηκε αποκολλημένη κατά τα 2/3 του πλάτους της στο κάτω σημείο, όπου ενώνεται με το έλασμα του πυθμένα του κύτους... Ακολούθησαν προσωρινές επισκευές και το πλοίο επέστρεψε στις 30 Μαρτίου 2001 με το φορτίο του στον ... Με την από 16 Νοεμβρίου 2005 τεχνική έκθεση ...διαπιστώθηκε από τη γενόμενη παχυμέτρηση ότι η διάβρωση των ελασμάτων της φρακτής στο κάτω μέρος, όπου αποκολλήθηκε, ήταν της τάξης του 56,7 έως 60,9%... Στην εν λόγω τεχνική έκθεση εκθέτει ότι η υποχώρηση και αποκόλληση της φρακτής οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην παντελή έλλειψη αντοχής της και ιδίως στο μέσον αυτής...Στο ίδιο πόρισμα οδηγήθηκε και ο πραγματογνώμονας που...διορίστηκε νόμιμα με την ..απόφαση του Δικαστηρίου... Στην έκθεση S36 του επιθεωρητή της πρώτης εναγομένης...που επιθεώρησε το πλοίο στις 24-3-2001, αμέσως μόλις υποχρεώθηκε να επιστρέψει στον ...διαπιστώθηκε υπέρμετρη φθορά (excessive corrosion) στο κάτω τμήμα της ένδικης φρακτής... Κατά τις παχυμετρήσεις της φρακτής αυτής αμέσως μετά την εκφόρτωση...διαπιστώθηκαν υπέρμετρα ποσοστά τοπικών διαβρώσεων ελάσματος της τάξης μέχρι και 60,9%...Την ίδια εκτίμηση... έκαναν και οι επιθεωρητές της πρώτης εναγομένης... στις 19-9-2001...Η διαπίστωση της ύπαρξης των επιθεμάτων και μάλιστα σε μεγάλη έκταση, έπρεπε να οδηγήσει τον τρίτο εναγόμενο, έμπειρο επιθεωρητή, να πραγματοποιήσει επιθεώρηση "εκ του σύνεγγυς", να επιβάλλει την άμεση απομάκρυνση των επιθεμάτων και να ζητήσει παχυμέτρηση και άμεση επισκευή της φρακτής, όπως όφειλε από τον κανονισμό (άρθρα 1,3, 1, 1.3.2, 3., 2.4.2 του κεφαλαίου Ζ 10.2) των κωδικοποιημένων ενοποιημένων προδιαγραφών (unified requirements) της διεθνούς ένωσης νηογνωμόνων (IACS), πολύ περισσότερο, ενόψει του ότι σύμφωνα με πολύχρονες παρατηρήσεις διεθνών οργανισμών, το κάτω σημείο των φρακτών, όπου διαπίστωσε και την ύπαρξη των επιθεμάτων, είναι από τα πιο επικίνδυνα για υπέρμετρη φθορά. Aν ενεργούσε κατ' αυτόν τον επιβαλλόμενο απ' τα καθήκοντα του τρόπο η υπέρμετρη φθορά των ελασμάτων της ... φρακτής θα διαπιστωνόνταν κατά την ετήσια τακτική επιθεώρηση και το ελάττωμα θα αποκαθίστατο εύκολα και γρήγορα με αντικατάσταση των φθαρμένων ελασμάτων πριν από τη φόρτωση του πλοίου για την εκτέλεση του ένδικου ναύλου. Συνεπώς... ο τρίτος εναγόμενος από υπαιτιότητα του δεν επέδειξε την επιμέλεια και παρέλειψε να ενεργήσει πράξεις, που επέβαλε η έννομη σχέση των διαδίκων και υπαγορεύονται από την καλή πίστη...Το ζημιογόνο γεγονός που βρίσκεται σε αιτιώδη συνάφεια με την επικαλούμενη ζημία είναι η διάβρωση και φθορά των ελασμάτων της ένδικης φρακτής. Επομένως, σε αποζημίωση της ενάγουσας ευθύνονται τόσο ο υπαίτιος τρίτος εναγόμενος, όσο και ως προστήσαντες η δεύτερη εναγομένη...και η πρώτη εναγομένη... Εξαιτίας της βλάβης της...φρακτής και για την αποκατάσταση αυτής προκειμένου να εξασφαλιστεί η αξιοπλοΐα του πλοίου η ενάγουσα υποχρεώθηκε να δαπανήσει τα ακόλουθα ποσά: 1)..., 2)..., 3)..., 4)..., 5)... (έως και) 17... Παράλληλα, για τον ίδιο λόγο, το πλοίο ...αδρανοποιήθηκε για μεγάλο διάστημα...από την 16η Μαρτίου 2001 όταν ..εκδηλώθηκε η βλάβη... μέχρι και την 28η Νοεμβρίου 2001, που ολοκληρώθηκαν στην …οι μόνιμες επισκευές... Ύστερα από αφαίρεση των... απομένουν 225 ημέρες, κατά τις οποίες το πλοίο παρέμεινε αδρανές και ανεκμετάλλευτο... κατά το οποίο το πλοίο θα ήταν διαθέσιμο ..κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, θα ναυλωνόνταν με πιθανότητα, κατά τον προορισμό του, με το μέσο ημερήσιο χρονοναύλο όμοιων πλοίων...ο οποίος σύμφωνα με τα στοιχεία των έγκριτων διεθνών οίκων ναυλομεσιτών...κατά τον Απρίλιο του 2001 ανερχόταν σε 7.450 δολλάρια ΗΠΑ. Συνεπώς, ύστερα από αφαίρεση από το ποσό αυτό των ημερησίων εξόδων λειτουργίας του πλοίου, που αποδείχτηκε ότι ήταν, στο διάστημα αυτό, 3.800 δολλάρια ΗΠΑ και πολλαπλασιασμό της διαφοράς με τον αριθμό... των 225 ημερών, προκύπτει ότι το καθαρό κέρδος, που, με πιθανότητα, σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, θα αποκόμιζε η ενάγουσα απ' την εκμετάλλευση του πλοίου της, αν δεν συνέβαινε η ένδικη βλάβη, θα ανερχόταν σε 821.250 δολ. ΗΠΑ, που σύμφωνα με την ισοτιμία του κρίσιμου χρόνου της απώλειας, αντιστοιχούσαν σε 920.683,86 ευρώ... Από τα λοιπά όμως κονδύλια αποζημίωσης της ένδικης αγωγής... πρέπει ν' απορριφθούν... 1)...., 2)... Ακόμη το κονδύλιο των δαπανών λειτουργίας του πλοίου, ενόσω αυτό ήταν αδρανοποιημένο και εκτός εμπορικής εκμετάλλευσης με υπαιτιότητα των εναγομένων, ύψους 974.707,54 ευρώ, πρέπει ν' απορριφθεί κατ' ουσία, καθόσον τα έξοδα αυτά συνιστούν αναγκαία προϋπόθεση της εκμετάλλευσης του πλοίου, προκειμένου αυτό ν' αποδώσει στην ενάγουσα πλοιοκτήτρια τα κέρδη, τα οποία ... κρίθηκε ότι θα αποκόμιζε απ' την εκμετάλλευση του, αν δεν συνέβαινε η ένδικη βλάβη". Υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, προέβη σε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών - που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένα - στις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 914 ΑΚ σε συνδυασμό μ' εκείνες των άρθρων 297, 298, 330, 914 ίδιου Κώδικα που εφάρμοσε, τις οποίες και δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή. Διέλαβε δε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των νομικών αυτών διατάξεων και ειδικότερα ως προς την αβασιμότητα της αγωγικής αξίωσης για επιδίκαση και επί πλέον αποζημίωσης λόγω θετικής ζημίας από δαπάνες λειτουργίας του πλοίου, ενόσω αυτό ήταν αδρανοποιημένο και εκτός εμπορικής συναλλαγής (ύψους 974.707,54 ευρώ). Τούτο δε διότι η βασιμότητα της αιτηθείσας και επιδικασθείσας με την ίδια απόφαση αγωγικής αξίωσης για αποζημίωση, λόγω διαφυγόντων κερδών, από απώλεια καθαρού ναύλου, ερευνώμενη αναγκαίως με υποθετικούς συλλογισμούς για την εξέλιξη των πραγμάτων, με βάση τη συνηθισμένη και κανονική πορεία αυτών, κατά το χρονικό διάστημα, κατά το οποίο το πλοίο παρέμεινε αδρανοποιημένο, υποδήλωνε ότι, κατά τον ίδιο διάστημα, το πλοίο, με ευθύνη της πλοιοκτήτριας θα ήταν ικανό προς επιτέλεση της, κατά προορισμό χρήσης του, ώστε να επιφέρει σ' αυτήν το ζητούμενο, ως απωλεσθέν συνεπεία του ζημιογόνου γεγονότος εμπορικό κέρδος της και κατ' ακολουθίαν να μη καταλείπεται πεδίο αυτοτελούς για το ίδιο χρονικό διάστημα αξίωσης και θετικής ζημίας, από την ίδια αιτία. Συνακόλουθα, τα αντίθετα υποστηριζόμενα με τον πρώτο και δεύτερο λόγους του αναιρετηρίου, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ., είναι αβάσιμα. Κατά συνέπεια, πρέπει, η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί και να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Απορρίπτει την από 2-2-2012 αίτηση της εταιρείας με την επωνυμία "Victoria Navigation SA" για αναίρεση της 89/2011 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς (Ναυτικό Τμήμα). Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ. Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 9 Ιουλίου 2013. Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 17 Σεπτεμβρίου 2013. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ