Αριθμός 856 /2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Δ' Πολιτικό Τμήμα ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 22 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ: Του αναιρεσείοντος: Κ. Φ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ζαχαρία Σαλούστρο και κατέθεσε προτάσεις. Των αναιρεσιβλήτων: 1. Της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΕΕΓΑ, που εδρεύει στην ..., η οποία εκπροσωπείται νόμιμα και εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Δημήτριο Ντανάκα και κατέθεσε προτάσεις 2. Γ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Αργυρώ Κουνέλη βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις. Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-5-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 243/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 270/2009 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3-9-2012 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 13-3-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του 1ου των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Επειδή, κατά το άρθρο 929 ΑΚ, όταν η αδικοπραξία εντοπίζεται σε βλάβη του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση που δικαιούνται ν' αξιώσει ο παθών μπορεί να αναφέρεται στο παρόν, οπότε περιλαμβάνει τα νοσήλια και οποιαδήποτε άλλη ζημιά που έχει ήδη επέλθει, στο μέλλον, οπότε συνίσταται σε οτιδήποτε ο παθών θα στερείται ή θα ξοδεύει επί πλέον εξ' αιτίας της αύξησης των δαπανών του. Εξ' άλλου, στο επόμενο άρθρο 930§1 του ιδίου κώδικα ορίζεται στο εδ. α' ότι η αποζημίωση των δύο προηγουμένων άρθρων (928, 929) που αναφέρεται στο μέλλον καταβάλλεται σε χρηματικές δόσεις κατά μήνα και στο εδ. β' ότι όταν υπάρχει σπουδαίος λόγος η αποζημίωση μπορεί να επιδικαστεί σε κεφάλαιο εφ' άπαξ. Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται μεταξύ άλλων, ότι σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας η αποζημίωση που αναφέρεται στο μέλλον περιλαμβάνει οτιδήποτε θα στερείται ο παθών εξαιτίας της σωματικής βλάβης η της υγείας που έπαθε και επομένως και τις αποδοχές που θα λάμβανε κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων από την εργασία του με συνθήκες σωματικής ακεραιότητας. Η αποζημίωση αυτή, κατά κανόνα καταβάλλεται σε χρηματικές δόσεις κατά μήνα. Το δικαστήριο μπορεί κατ' εξαίρεση όταν το ζητήσει ο δικαιούχος και συντρέχει σπουδαίος λόγος, να την επιδικάσει σε κεφάλαιο εφ' άπαξ. Εξ' άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Αυτό συμβαίνει όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της απόφασης τα περιστατικά εκείνα που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση της συνδρομής των νομικών όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόστηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει της εφαρμογής τους, καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του δέχθηκε ανελέγκτως τ' ακόλουθα: Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων διατηρεί μαζί με τον αδελφό του (κατά ποσοστό 50% ο καθένας) στην περιοχή "..." ... του νομού Χίου επιχείρηση επεξεργασία και εμπορίας μαρμάρων και είναι ασφαλισμένος ως έμπορος στο Ταμείο εμπόρων. Αυτός κατά το διάστημα από 1-4-2001 μέχρι 29-2-2004 λόγω του τραυματισμού του και της απρόσμενης επιδείνωσης της υγείας του εξαιτίας αυτού (τραυματισμού) των συνεχών επισκέψεων στα νοσοκομεία και των επεμβάσεων στις οποίες υποβλήθηκε ήταν αδύνατο ν' απασχοληθεί προσφέροντας την προσωπική του εργασία στην ως άνω επιχείρηση του, με συνέπεια ν' απωλέσει τα εισοδήματα που θα κέρδιζε από την εκεί απασχόλησή του και τα οποία ανέρχονται κατά την κρίση του δικαστηρίου τούτου, με βάσει τα διδάγματα της κοινής πείρας και λαμβάνοντας υπόψη το είδος της ασκούμενης εμπορικής δραστηριότητας εκ μέρους του, σε 950 ευρώ μηνιαίως για το διάστημα από 1-4-2001 μέχρι 31-12-2002 και 1100 ευρώ από 1-1-2003 έως 29-2-2004 και συνολικά στο ποσό των 35.350 ευρώ (21 μήνες Χ 950 ευρώ+14 μήνες Χ 1100 ευρώ). Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που επιδίκασε για την ως άνω αιτία διαφορετικά ποσά έσφαλε στην κρίση του και ως τούτου πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτός λόγος της εφέσεως και να εξαφανισθεί κατά τούτο η προσβαλλομένη απόφαση, να διακρατηθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο τούτο και να γίνει κατά ένα μέρος δεκτή η αγωγή ως προς το αντίστοιχο κονδύλιο των 46.200 ευρώ που με την εκκαλουμένη είχε γίνει δεκτό εξ ολοκλήρου. Όμως, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν βεβαιώθηκε ότι, εξαιτίας της πιο πάνω κατάστασής του, ο ενάγων δεν είναι σε θέση να εργαστεί κατά πλήρη απασχόληση κατά το επίδικο χρονικό διάστημα από 1-3-2004 μέχρι 5-3-2006 και ότι εξ αυτού του λόγου θα υποστεί περιουσιακή ζημία, ισούμενη με τα εισοδήματα που θα απωλέσει και τα οποία θα αποκέρδαινε κατά πάσα πιθανότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, αν δεν τραυματιζόταν και ειδικότερα το ποσό των 1.300 ευρώ μηνιαίως που θα κέρδιζε απασχολούμενος πλήρως στην επιχείρηση (εργοστάσιο) επεξεργασίας μαρμάρων που διατηρεί μαζί με τον αδελφό του στην περιοχή "..." ... Χίου, δεδομένου ότι τώρα απασχολείται για 4 με 5 ώρες ημερησίως και κερδίζει 300 ευρώ μηνιαίως. Αντίθετα αποδείχθηκε ότι ο ενάγων, που από την απόλυση από το στρατό (Μάιος 1990), απασχολείτο στο εργοστάσιο επεξεργασίας μαρμάρων, το οποίο αρχικά ανήκε στον πατέρα του Δ. Φ., και εν συνεχεία η επιχείρηση μεταβιβάστηκε σ' αυτόν και τον αδελφό του Ε. Φ. κατά ποσοστό 50% παρέχοντας ο ίδιος την προσωπική του εργασία κύρια σε επίπεδο διοίκησης, επανήλθε στην εργασία του απασχολούμενος σε διοικητικά καθήκοντα (συνεννόηση με προμηθευτές, εκτέλεση παραγγελιών, έκδοση τιμολογίων, παρακολούθηση των εργατών κατά την εκτέλεση της ανατιθεμένης σ' αυτούς εργασίας κλπ.) έχοντας έτσι πλήρως τη δυνατότητα ν' απολαύσει τα προσδοκώμενα εισοδήματα. Η πλήρης απασχόλησή του με τα ως άνω καθήκοντα, που λόγω της φύσης τους δεν απαιτούν αυξημένη σωματική καταπόνηση, δεν επηρεάζονται από την κατά ποσοστό 45% αναπηρία από το προαναφερόμενο ατύχημα, απότοκος συνέπεια του οποίου είναι η δυσχέρεια βάδισης. Το ότι, κατά τους ισχυρισμούς του απασχολείται μόνο 4-5 ώρες ημερησίως, δεν οφείλεται στον ως άνω τραυματισμό του, καθόσον και μεγάλη πελατεία έχει η ως άνω επιχείρησή του και ως εκ τούτο υφίσταται αντικείμενο απασχόλησής του για πλήρες ωράριο και επί πλέον ικανότητα να προσφέρει την προαναφερόμενη προσωπική του εργασία στο ωράριο αυτό. Η δευτεροβάθμια επιτροπή του ΙΚΑ προσδίδει, όπως προεκτέθηκε, με την από 7-2-2004 απόφασή της ποσοστό αναπηρίας 45% οφειλόμενη στον τραυματισμό του κατά το ένδικο ατύχημα, πλην όμως σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη, η αναπηρία του αυτή δεν ταυτίζεται με την αντίστοιχη απώλεια της ικανότητας για κτήση εισοδημάτων, ούτε επηρέασε, έστω και με μειωμένο ποσοστό, την ικανότητα αυτή, εφόσον ουδεμία περιουσιακή ζημιά επέφερε στον ενάγοντα. Επομένως, εφόσον από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν βεβαιώθηκε ότι, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα από 1-3-2004 και εφεξής ο ενάγων απώλεσε ή θ' απωλέσει εισοδήματα ύψους 1300 ευρώ μηνιαίως μέχρι τη συνταξιοδότηση του (έτος 2036), λόγω της αδυναμίας του ν' ασκήσει τις συγκεκριμένες επαγγελματικές δραστηριότητες, το σχετικό αγωγικό κονδύλιο είναι αβάσιμο κατ' ουσίαν. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη απόφασή του έκανε δεκτό το κονδύλιο αυτό και επιδίκασε για το χρονικό διάστημα από 1-3-2004 μέχρι 31-12-2004 διαφυγόντα κέρδη και αναγνώρισε ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να καταβάλουν στον ενάγοντα, εις ολόκληρον ο καθένας, μέχρι τη συνταξιοδότησή του το ποσό των 1300 ευρώ μηνιαίως, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και πρέπει να γίνει δεκτό ως βάσιμος κατ' ουσίαν ο σχετικός λόγος της εφέσεως, να εξαφανισθεί κατά τούτο η προσβαλλομένη απόφαση, να διακρατηθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο και ν' απορριφθεί η αγωγή ως προς το σχετικό κονδύλιο ως αβάσιμη κατ' ουσίαν. Έτσι που έκρινε το Εφετείο με σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό ως άνω πόρισμα ότι ο ενάγων κατά το χρόνο του ένδικου ατυχήματος παρείχε διοικητικές κυρίως υπηρεσίες στη διατηρούμενη από κοινού μετά του αδελφού του επιχείρηση επεξεργασία μαρμάρων στην περιοχή "..." ... Χίου, η δε μερική μόνιμη αναπηρία του κατά ποσοστό 45% συνέπεια του τραυματισμού του από το ένδικο ατύχημα δεν επηρέασε την ικανότητα του προς παροχή στην επιχείρησή του αυτή της ως άνω εργασίας του με ωράριο πλήρους απασχόλησης για το χρονικό διάστημα από 29-2-2004 και εφεξής μέχρι την έγερση της ένδικης αγωγής και δεν θα επηρεάσει αυτή για το μετέπειτα χρονικό διάστημα μέχρι του έτους 2036 και απέρριψε ως αβάσιμο κατ' ουσία το αγωγικό κονδύλιο με το οποίο ζητούσε την επιδίκαση των εισοδημάτων που με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα πραγματοποιούσε κατά το χρονικό ως άνω διάστημα και απώλεσε εκ της εργασίας του ως τεχνίτη τοποθέτησης μαρμάρων, όπως υποστηρίζει που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής ή μη εφαρμογής με την προσβαλλόμενη απόφαση της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 929 ΑΚ. Ο μοναδικός επομένως της αιτήσεως αιρέσεως λόγος με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚπολΔ, διότι το Εφετείο με αντιφατικές αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό ως άνω πόρισμα καθ' οσον ειδικότερα, ενώ δέχεται ότι συνέπεια του ατυχήματος κατέστη μόνιμα μερικά ανάπηρος σε ποσοστό 45%, στη συνέχεια δέχεται ότι δεν απώλεσε εισοδήματα εκ της εργασίας του ως τεχνίτη τοποθέτησης μαρμάρων τον κρίσιμο ως ανωτέρω χρόνο και περαιτέρω, ενώ δέχεται ότι συνεπεία του ατυχήματος κατέστη μόνιμα μερικά ανάπηρος σε ποσοστό 45% και η αναπηρία του αυτή επηρέασε την ικανότητα του προς την εργασία κατά το χρονικό διάστημα από 1-3-2004 μέχρι 5-3-2006, στη συνέχεια δέχεται ότι η αναπηρία του αυτή δεν επηρέασε την ικανότητά του προς εργασία για το μετέπειτα χρονικό διάστημα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος κατά τα λοιπά δε και καθό μέρος υπό την επίφαση της σχετικής πλημμέλειας πλήττεται η ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του Εφετείου, αναφορικά με την επαγγελματική δραστηριότητα του αναιρεσείοντος τον κρίσιμο χρόνο και τη δυνατότητα άσκησης ή μη αυτής τον ίδιο χρόνο συνεπεία της κατά ποσοστό 45% μόνιμης μερικής αναπηρίας του λόγω του τραυματισμού του από το ένδικο ατύχημα, απαράδεκτος.- Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί ή από 3.9.2012 αίτηση αναιρέσεως της 270/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου, να καταδικασθεί ο αναιρεσείων, ως ηττηθείς, στη δικαστική δαπάνη καθένα των αναιρεσίβλητων (αρθρ. 176, 183 ΚπολΔ) όπως στο διατακτικό και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (αρθρ.12§ 2 Ν. 4055/2012). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Απορρίπτει την από 3-9-2012 αίτηση αναιρέσεως της 270/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη καθένα των αναιρεσιβλήτων που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, και Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Απριλίου 2013. Και Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Μαΐου 2013. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ