Αριθμός 1653/2023 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Α2' Πολιτικό Τμήμα ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό και Μιχαήλ Αποστολάκη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Σεπτεμβρίου 2023, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ: Του αναιρεσείοντος: Θ. Α. του Κ., κατοίκου Ν.. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αντιγόνη Μεσαριτάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ. Της αναιρεσιβλήτου: ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Η. Ε. Α.Ε.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λεόντιο Σφαιρόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ. Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-6-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1453/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 11735/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 5-2-2020 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Κατά το άρθρο 455 Α.Κ., ο δανειστής μπορεί με σύμβαση να μεταβιβάσει σε άλλον την απαίτησή του χωρίς τη συναίνεση του οφειλέτη (εκχώρηση), ενώ από τις διατάξεις των άρθρων 455 και 460 έως 462 Α.Κ. προκύπτει ότι, μετά την αναγγελία της εκχωρηθείσας απαίτησης από τον εκδοχέα στον οφειλέτη, αποκόπτεται κάθε δεσμός του οφειλέτη με τον εκχωρητή και ο εκδοχέας που ανήγγειλε αποκτά την εκχωρηθείσα απαίτηση, δικαιούμενος έκτοτε στη δικαστική επιδίωξη και είσπραξή της, ο δε εκχωρητής αποξενώνεται από αυτήν. Η εκχώρηση είναι έγκυρη, εφόσον η απαίτηση που εκχωρείται είναι ορισμένη, ή τουλάχιστον οριστή, ώστε ανάλογα με τις περιστάσεις να διαπιστώνεται τί μεταβιβάζεται στον εκδοχέα, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της μεταβίβασης κάθε απαίτησης του εκχωρητή από κατονομαζόμενη έννομη σχέση, είναι επιτρεπτή δε, υπό την προϋπόθεση του οριστού, και η εκχώρηση μελλοντικών απαιτήσεων (Α.Π. 956/2015). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.Α.Π. 7/2006). Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ.Α.Π. 27/1998). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση. Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (Ολ.Α.Π. 8/2018, Ολ.Α.Π. 7/2006). Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, δικάζοντας ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η εταιρεία με την επωνυμία "Α. Ε. Π. Κ. Δ. Η. Κ. Π. Τ.-Ε." είναι ιδιοκτήτρια του υπ' αριθμόν κυκλοφορίας ... οχήματος. Την 18-11-2011 ο οδηγός του οχήματος Γ. Μ. από αμέλειά του ως προς την οδήγηση προκάλεσε τροχαίο ατύχημα συνεπεία του οποίου το φορτηγό υπέστη υλικές ζημίες. ... Ο οδηγός του φορτηγού αποδέχθηκε την υπαιτιότητά του και υπέβαλε θετική δήλωση στην εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία στην οποία ήταν ασφαλισμένο το φορτηγό που οδηγούσε και για ίδιες ζημιές δυνάμει της υπ' αριθμόν ... ασφαλιστικής σύμβασης ... κατά τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος μέχρι του ποσού των 29.950 ευρώ και απαλλαγή 599 ευρώ ανά ατύχημα. Η ιδιοκτήτρια ανωτέρω εταιρεία του φορτηγού οχήματος μετέφερε τούτο στο συνεργείο του ενάγοντος (αναιρεσείοντος) προκειμένου να το επισκευάσει, ενώ αμέσως κάλεσε πραγματογνώμονα της εναγόμενης (αναιρεσίβλητης) για τον έλεγχο των βλαβών του. Για την αξία των απαιτούμενων ανταλλακτικών ... ο ενάγων έδωσε προσφορά 2.100 ευρώ και με τον ΦΠΑ 2.583,00 ευρώ, ενώ για την αντικατάσταση αυτών, για εξαγωγή καρότσας, καμπίνας, μηχανής, προφυλακτήρα, ευθυγράμμιση, καλύμπρα και ευθυγράμμιση πλαισίου, εργασίες βαφής, ηλεκτρολόγου και bear η αξία ανήλθε στα 3.700 ευρώ και με τον Φ.Π.Α. στο ποσό των 4.551 ευρώ και συνολικά 7.134 ευρώ. Την ανωτέρω αξία αποκατάστασης των βλαβών αποδέχθηκε ο πραγματογνώμονας της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας Ε. Σ. στην με αριθμό ζημίας ... έκθεση πραγματογνωμοσύνης ... Η εν λόγω έκθεση στην εμπρόσθια όψη της φέρει ημερομηνία 31-8-2011 αλλά το ορθό αυτής είναι στην τελευταία σελίδα της όπου αναγράφεται 31-01-2012. Περαιτέρω, ο ίδιος πραγματογνώμονας την 29-11-2011 σε πρώτη επίσκεψή του στο συνεργείο του ενάγοντος εκτίμησε το κόστος των εργασιών στο ποσό των 196,80 ευρώ με τον Φ.Π.Α., το οποίο όμως δεν ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος αυτών όπως συμφωνήθηκε στην από 31-01-2012 έκθεσή του, η οποία και κρίνεται ότι είναι η πραγματική δαπάνη που απαιτήθηκε για την επισκευή του ασφαλιζόμενου στην εναγόμενη φορτηγού αυτοκινήτου ... Ακολούθως η ιδιοκτήτρια εταιρεία με το από 22-6-2012 έγγραφο εκχώρησε την απαίτησή της προς αποζημίωση από την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία, ενεργοποιούσα την μεταξύ τους ασφαλιστική σύμβαση και για ίδιες ζημιές στο φορτηγό όχημά της, στον ενάγοντα ο οποίος την αποδέχθηκε προκειμένου να εισπράξει το ανωτέρω ποσό μείον του ποσού των 599 ευρώ (όριο απαλλαγής) και ανήγγειλε την άνω εκχώρηση, στην εναγόμενη. ... Το περιεχόμενο της συμβάσεως εκχωρήσεως έχει ως ακολούθως ... : "ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΚΧΩΡΗΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ, Α. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Α. Ε. Π. Κ. Δ. Η. Κ. Π. Τ. -Ε." και τον διακριτικό τίτλο "Ε. Π. Δ. Α.Ε." ... εφεξής καλούμενης η "Εκχωρήτρια". B. Του Θ. Α. του Κ., κατοίκου, Ν., με ΑΦΜ 016252719 ΔΟΥ Ν..., εφεξής καλούμενος ο "Εκδοχέας" συμφωνήθηκαν, συνομολογήθηκαν και έγιναν αμοιβαία αποδεκτά τα ακόλουθα: 1. Η Εκχωρήτρια είναι κάτοχος του φορτηγού αυτοκινήτου με αριθμό κυκλοφορίας ... και με αριθμό πλαισίου ... του οποίου την επισκευή ανέλαβε ο Εκχωρητής και το οποίο η Εκχωρήτρια παρέλαβε πλήρως επισκευασμένο από αυτόν. 2. Η Εκχωρήτρια με την παρούσα εκχωρεί προς τον Εκδοχέα, ο οποίος αποδέχεται την απαίτηση της από την παραπάνω αιτία κατά της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Ε. Α. Α.Ε.". Το προϊόν της παραπάνω απαίτησης κατ' εντολή της Εκχωρήτριας θα καταβληθεί στον Εκδοχέα με την έκδοση τραπεζικής επιταγής σε διαταγή του. 3. Η Εκχωρήτρια δηλώνει, βεβαιώνει και εγγυάται ότι η εκχωρούμενη με το παρόν συγκεκριμένη απαίτηση είναι υπαρκτή, ελεύθερη δε από κάθε δικαίωμα, βάρος, εκχώρηση, συμψηφισμό, απαίτηση τρίτου, κατάσχεση ή άλλη δέσμευση και ότι προέρχεται από νόμιμη και έγκυρη δικαιοπραξία. 4. Όλα τα συμβαλλόμενα μέρη όπως παρίστανται, αναγνωρίζουν την παρούσα καθ όλα έγκυρη και δεσμευτική και δηλώνουν ρητά και ανεπιφύλακτα ότι παραιτούνται από κάθε δικαίωμα να την αμφισβητήσουν ή να την προσβάλουν στο μέλλον. 5. Οίκοθεν νοείται ότι ο Εκδοχέας έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να διεκδικήσει εξωδίκως ή δια της δικαστικής οδού την παραπάνω απαίτηση. 6. Η αναγγελία της παρούσας θα γίνει με επιμέλεια και έξοδα του Εκδοχέα. Σε πίστωση των ανωτέρω συντάχθηκε η παρούσα σε (3) όμοια αντίτυπα και αφού διαβάστηκε και υπογράφεται όπως ακολουθεί, έλαβε δε το κάθε συμβαλλόμενο μέρος από ένα (1) αντίγραφο. ΟΙ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟΙ Η ΕΚΧΩΡΗΤΡΙΑ Ο ΕΚΔΟΧΕΑΣ". Η εναγομένη, δια του πρώτου λόγου της εφέσεώς της επαναφέρει τον προβληθέντα ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου ισχυρισμό ότι η σύμβαση εκχωρήσεως, την οποία επικαλείται ο ενάγων για την νομιμοποίησή του ως προς την απαίτηση της αποζημιώσεως είναι αόριστη και ως εκ τούτου μη νόμιμη και δεν αντιτάσσεται εναντίον της. Ο ισχυρισμός αυτός είναι βάσιμος ως προς την ουσία του διότι από το ανωτέρω περιεχόμενο της αυτουσίως παρατεθείσης συμβάσεως προκύπτουν πλείστες ασάφειες και αντιφάσεις. Ειδικότερα, σε κανένα σημείο της συμβάσεως εκχωρήσεως δεν αναφέρεται το ποσό της απαίτησης που έχει η ανώνυμη εταιρεία κατά της εναγομένης. Επίσης, το ποσό αυτό δεν γίνεται να ορισθεί από τα αναφερόμενα στη σύμβαση διότι 1) δεν αναφέρεται η ημέρα και ο τόπος του ατυχήματος ώστε να εξειδικεύεται από ποια πραγματική αιτία προκύπτει ο κίνδυνος που ασφαλίζει η εναγομένη, 2) δεν αναφέρεται η ασφαλιστική σύμβαση δια της οποίας η εναγομένη ασφαλίζει το φορτηγό ώστε να προκύπτει η νομική αιτία της υποχρεώσεως της εναγομένης προς καταβολή αποζημιώσεως, 3) δεν αναφέρεται η δήλωση του οδηγού του οχήματος προς την ασφαλιστική εταιρεία ώστε να προκύπτει ότι επήλθε η ασφαλιστική περίπτωση και ενεργοποιήθηκε η ασφαλιστική κάλυψη και 4) δεν αναφέρεται η έκθεση πραγματογνωμοσύνης με καταγραφή των ζημιών και το χρηματικό ποσό στο οποίο αυτή κατέληξε ότι απαιτείται για την επισκευή του φορτηγού ώστε να προκύπτουν οι ζημίες που προεκλήθησαν και να γίνεται δυνατός ο ορισμός του ύψους της αποζημιώσεως, αν κριθεί ότι είναι διάφορος από αυτόν του πραγματογνώμονα. Πέραν των ανωτέρω παραλείψεων, οι οποίες καθιστούν απολύτως αδύνατο τον ορισμό της απαιτήσεως που εκχωρήθηκε, η σύμβαση βρίθει αντιφάσεων και αοριστιών, όπως σύγχυση των εννοιών στην παράγραφο 1 όπου αναφέρεται ότι "την επισκευή ανέλαβε ο Εκχωρητής και το οποίο η Εκχωρήτρια παρέλαβε", στην παράγραφο 2 όπου υπάρχει σύγχυση μεταξύ εντολής και εκχωρήσεως και στην παράγραφο 5 όπου αναφέρεται το ακατανόητο "οίκοθεν νοείται ότι ο Εκδοχέας...". O ενάγων δια των προτάσεων και της προσθήκης αντίκρουσης που κατέθεσε ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και προσκομίζονται νομίμως κατ' άρθρον 524 παρ. 4 ΚΠολΔ από την εναγομένη, επικαλείται ότι το ύψος της δαπάνης επισκευής αποδεικνύεται από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης που προσκομίζει η εναγομένη. Όμως, ο ισχυρισμός αυτός ακριβώς ενισχύει τον ισχυρισμό της εναγομένης, ότι δηλαδή η σύμβαση εκχωρήσεως δεν περιείχε κανένα στοιχείο για τον ορισμό της απαιτήσεως, εφόσον ακόμα και ο ίδιος ο ενάγων επικαλείται έγγραφο της εναγομένης για τον προσδιορισμό της απαιτήσεως." Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Μονομελές Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, εξαφάνισε την πρωτόδικη 1453/2015 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που είχε κρίνει αντίθετα και είχε δεχθεί την αγωγή, και στη συνέχεια δίκασε την υπόθεση και απέρριψε την αγωγή του ενάγοντος-αναιρεσείοντος ως ουσιαστικά αβάσιμη. Έτσι που έκρινε το ως εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο, ότι δηλαδή η εκχώρηση είναι άκυρη λόγω αοριστίας της εκχωρούμενης απαίτησης, με την αιτιολογία ότι στο έγγραφο ιδιωτικό συμφωνητικό, με το οποίο, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, συνήφθη η σύμβαση, δεν αναφέρεται το ποσό της, παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 455 Α.Κ., την οποία, ενώ ήταν εφαρμοστέα, εσφαλμένα δεν εφάρμοσε, απαιτώντας για την εφαρμογή της περισσότερα στοιχεία από όσα η διάταξη αυτή απαιτεί, καθόσον στο προαναφερόμενο ιδιωτικό συμφωνητικό, όπως προκύπτει από το περιεχόμενό του, που παρατίθεται ολόκληρο στο σκεπτικό της απόφασης, υπάρχουν όλα όσα απαιτούνται για να καταστεί δυνατός ο προσδιορισμός και η εξειδίκευση της απαίτησης, δεδομένου ότι αναφέρονται, ειδικότερα, τα στοιχεία της εκχωρήτριας και του εκδοχέα, το γεγονός ότι ο εκδοχέας ανέλαβε από την εκχωρήτρια την επισκευή φορτηγού αυτοκινήτου κατοχής της, το οποίο προσδιορίζεται με αναφορά στους αριθμούς κυκλοφορίας και πλαισίου, και ότι αυτός εκτέλεσε πλήρως την επισκευή και παρέδωσε το αυτοκίνητο. Τα ανωτέρω δε στοιχεία αρκούν για να καταστήσουν την εκχωρούμενη απαίτηση δεκτική προσδιορισμού (οριστή) και τη σύμβαση εκχώρησης έγκυρη, κατά τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, αφού τα μέρη κατονομάζουν και εξειδικεύουν με σαφήνεια την έννομη σχέση, από την οποία αυτή (απαίτηση) προκύπτει, χωρίς να είναι απαραίτητη η μνεία του χρηματικού ποσού της, αρκούντος του ότι η απαίτηση αφορά ολόκληρη τη γενομένη δαπάνη για τη συγκεκριμένη επισκευή, ενόψει μάλιστα του ότι στην απόφαση δεν υπάρχει παραδοχή ότι η εκχωρήτρια είχε αναθέσει στον εκδοχέα περισσότερες φορές την επισκευή του ίδιου αυτοκινήτου, ώστε να δημιουργείται σύγχυση ως προς την ταυτότητα της απαίτησης, ενώ δεν ήταν απαραίτητη, ενόψει των ανωτέρω, η περαιτέρω εξειδίκευση με αναφορά του τόπου και του χρόνου του ατυχήματος, της ασφαλιστικής σύμβασης, της δήλωσης του οδηγού του οχήματος προς την ασφαλιστική εταιρία και της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης, όπως δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση, αφού τα στοιχεία αυτά μπορούσαν να αποδειχθούν και με άλλα αποδεικτικά μέσα. Κατά συνέπεια, ο μοναδικός, από τον αρ. 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο κατ' εκτίμηση του δικογράφου της ο αναιρεσείων παραπονείται για παραβίαση του ουσιαστικού δικαίου κανόνα του άρθρου 455 Α.Κ., είναι βάσιμος. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Μονομελές Πρωτοδικείο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, όπως ορίζει η διάταξη του άρθρου 580 § 3 ΚΠολΔ, και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος κατ' άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα κατ' άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αναιρεί την 11735/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Μονομελές Πρωτοδικείο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 23 Οκτωβρίου 2023. ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 6 Νοεμβρίου 2023. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ