ΑΡΙΘΜΟΣ 325/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Ζ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Θεοδώρα Γκοΐνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Ανδρέα Ξένο - Εισηγητή και Βασίλειο Καπελούζο, Αρεοπαγίτες. Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίου Μπόμπολη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας-κατηγορουμένης Α. Φ. του Ι., κατοίκου ..., που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κουσαή, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 20822/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 12 Οκτωβρίου 2012 αίτησή της, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1319/2012. Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Κατά το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α' ΚΠοινΔ λόγο αναιρέσεως αποτελεί η απόλυτη ακυρότητα που συνέβη στη διαδικασία στο ακροατήριο (άρθρο 171 ΚΠοινΔ). Τέτοια ακυρότητα προκαλείται και στην περίπτωση μη τηρήσεως των διατάξεων που καθορίζουν τη σύνθεση του δικαστηρίου. Κατά το άρθρο 4 παρ.1 εδ. ... του Ν. 1756/1988 το Πολυμελές Πρωτοδικείο ή το Τριμελές Πλημμελειοδικείο συγκροτείται από τον Πρόεδρο Πρωτοδικών και δύο Πρωτοδίκες. Περαιτέρω στο άρθρο 17 υπό στοιχ. Β' του ιδίου νόμου όπως ίσχυε πριν αντικατασταθεί με την παρ.1 του άρθρου 87 του Ν. 4055/2012 οριζόταν ότι: "1. Σε όσα Πρωτοδικεία ή Εφετεία προβλέπεται οργανικός αριθμός δεκαπέντε τουλάχιστον δικαστών και στις αντίστοιχες Εισαγγελίες οι συνθέσεις των ποινικών δικαστηρίων καταρτίζονται με κλήρωση. 2. Η κλήρωση για την κατάρτιση των συνθέσεων των ποινικών δικαστηρίων στις δικασίμους κάθε μήνα γίνεται από τα πρώτο Τριμελές Πλημμελειοδικείο ή Τριμελές Εφετείο στην πρώτη δικάσιμο του δεύτερου δεκαημέρου του προηγούμενου μήνα. 3. Ο Δικαστής ή ο Πρόεδρος του Συμβουλίου που διευθύνει το Δικαστήριο και ο Εισαγγελέας που διευθύνει την Εισαγγελία καταρτίζουν πίνακες που περιλαμβάνουν κατ' αρχαιότητα και με αριθμητική σειρά τα ονόματα στο Πρωτοδικείο: α) όλων των Προέδρων Πρωτοδικών από τους οποίους κληρώνονται οι Πρόεδροι των μικτών ορκωτών δικαστηρίων και ο ανάλογος προς τις υπηρεσιακές ανάγκες αριθμός από τους προέδρους των Τριμελών Πλημμελειοδικείων ..., γ) όλων των λοιπών Πρωτοδικών από τους οποίους κληρώνονται τα μέλη των μικτών ορκωτών δικαστηρίων, των Τριμελών Πλημμελειοδικείων και οι δικαστές των Μονομελών Πλημμελειοδικείων, δ) των Παρέδρων Πρωτοδικών από τους οποίους κληρώνονται μόνον τα αριστερά μέλη στις συνθέσεις Τριμελών Πλημμελειοδικών ... 4. Με βάση τους ως άνω πίνακες ενεργείται η κλήρωση έως ότου συγκροτηθούν όλα τα δικαστήρια του μηνός ... 5. Με την ίδια διαδικασία ορίζονται και οι αναπληρωματικοί δικαστές και Εισαγγελείς και οι συμπάρεδροι δικαστές και δεύτεροι Εισαγγελείς ... 7α. Αντικατάσταση δικαστή που έχει κληρωθεί ως μέλος της σύνθεσης δικαστηρίου, καθώς και του εισαγγελέα δεν επιτρέπεται παρά μόνον από τον αναπληρωματικό δικαστή που ορίζεται κατά τη διαδικασία των παραγράφων 4 και 5 για λόγους ασθένειας ή ανυπέρβλητης, υπηρεσιακής ή προσωπικής ανάγκης του κληρωθέντος μέλους της σύνθεσης του δικαστηρίου. Ο λόγος της αναπλήρωσης αναγράφεται στα πρακτικά του δικαστηρίου ... 10. Η μη τήρηση των διατάξεων των παραγράφων 2 έως και 8 συνεπάγεται ακυρότητα που καλύπτεται αν δεν προταθεί πριν αρχίσει η αποδεικτική διαδικασία της υποθέσεως ... . Από τις πιο πάνω διατάξεις προκύπτει ότι προκειμένου για το Πρωτοδικείο Αθηνών όπου προβλέπεται οργανικός αριθμός δικαστών μεγαλύτερος των δεκαπέντε, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο συγκροτείται νομίμως με κλήρωση με την προεδρία Προέδρου Πρωτοδικών ή Πρωτοδίκη και μέλη δύο Πρωτοδίκες και αν κάποιος από αυτούς που κληρώθηκε ως μέλος της συνθέσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου αυτού του Δικαστηρίου κωλύεται για κάποιον από τους αναφερόμενους στην πιο πάνω διάταξη της παρ. 7α λόγους συγκροτείται το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με τη συμμετοχή αναπληρωματικού δικαστού κατά τα οριζόμενα στην πιο πάνω διάταξη του άρθρου 17 στοιχ. Β' παρ.7 περ. α', χωρίς από τη μη τήρηση των διατάξεων αυτών όπως ορίζεται στην παρ.10 του ίδιου άρθρου να επέρχεται ακυρότητα, που καλύπτεται αν δεν προταθεί πριν αρχίσει η αποδεικτική διαδικασία επί της υποθέσεως ακόμη και στην περίπτωση που ερημοδικεί ο δικαιούμενος να την προτείνει. Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την πρώτη σελίδα των πρακτικών της προσβαλλομένης αποφάσεως, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών που την εξέδωσε συγκροτήθηκε από τον Ευάγγελο Παπάζογλου, Πρόεδρο Πρωτοδικών, Ελένη Κηπουρού, Πλημμελειοδίκη και Ελένη Στεργίου, Πλημμελειοδίκη, σε αντικατάσταση της Ευαγγελίας Τσαπαλιάρη. Η συγκρότηση αυτή του ως άνω Τριμελούς Πλημμελειοδικείου είναι σύμφωνη με τις προπαρατεθείσες διατάξεις του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών που καθορίζουν τη σύνθεση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου όπου αυτή ορίζεται με κλήρωση αφού η αντικατάσταση της κληρωθείσης ως τακτικού μέλους της συνθέσεως του για τη δικάσιμο της 28/3/2012 Πλημμελειοδίκη Ευαγγελίας Τσαπαλιάρη έγινε από την αναφερόμενη ότι συμμετείχε στη σύνθεση Πλημμελειοδίκη Ελένη Στεργίου που είχε κληρωθεί ως αναπληρωματική για το ως άνω δικαστήριο σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παραγράφους 4 και 5 του άρθρου 17 στοιχ. Β' ν. 1756/1988 και δεν χρειαζόταν να γίνει η αντικατάστασή της με πράξη του Προέδρου του Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου Αθηνών. Από τα ίδια πρακτικά συνεδριάσεως που είναι ενσωματωμένα στην προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι δικάσθηκε σαν να ήταν παρούσα η ήδη αναιρεσείουσα που δεν εμφανίσθηκε στο ακροατήριο του ως άνω Τριμελούς Πλημμελειοδικείου κατά την ρητή δικάσιμο της 28/3/2012, ορισθείσα μετά από αναβολή δυνάμει της 25027/2011 αποφάσεως του ιδίου δικαστηρίου, από την οποία, έγινε δεκτό, ότι προέκυπτε ότι η αναιρεσείουσα και ο αντίκλητος δικηγόρος της κλητεύθηκαν νομοτύπως και εμπροθέσμως να εμφανισθούν κατά την μετ' αναβολή δικάσιμο προς υποστήριξη της κατά της πρωτοδίκου 74109/2008 αποφάσεως του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών εφέσεως που είχε γίνει τυπικά δεκτή με την 20822/2012 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και έτσι δεν προβλήθηκε από μέρους της ήδη αναιρεσείουσας πριν από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας σχετική ένσταση ακυρότητας για το λόγο ότι συμμετείχε στη σύνθεση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση η Πλημμελειοδίκης Ελένη Στεργίου σε αντικατάσταση της Ευαγγελίας Τσαπαλιάρη. Επομένως, τυχόν υφιστάμενη ακυρότητα από τη μη αναφορά στην προσβαλλόμενη από την αντικατάσταση της Πλημμελειοδίκη που είχε κληρωθεί ως τακτικό μέλος της συνθέσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών για τη δικάσιμο της 28/3/2012 από την Πλημμελειοδίκη Ελένη Στεργίου καλύφθηκε και ο συναφής λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α' ΚΠοινΔ με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για την πιο πάνω αντικατάσταση της Πλημμελειοδίκη που είχε κληρωθεί για να συμμετάσχει στη σύνθεση του ως άνω Τριμελούς Πλημμελειοδικείου κατά τη συγκεκριμένη δικάσιμο με την Πλημμελειοδίκη που την αναπλήρωσε χωρίς αναφορά του λόγου που να δικαιολογεί το κώλυμα της πρώτης και την αντικατάσταση της από τη δεύτερη και χωρίς αναφορά αν έγινε η αντικατάσταση αυτή με πράξη του διευθύνοντος το δικαστήριο είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος. Περαιτέρω κατά το άρθρο 17 παρ.8 Ν. 1337/1983 όπως η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 παρ.3 Ν. 2242/1994 οι ιδιοκτήτες ή εντολείς κατασκευής αυθαιρέτων και οι μηχανικοί που συντάσσουν τη μελέτη ή έχουν την επίβλεψη του έργου και οι εργολάβοι κατασκευής του τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών ή με χρηματική ποινή από 500.000 δραχμές μέχρι 5.000.000 δρχ. ανάλογα με την αξία του αυθαιρέτου έργου ή το βαθμό υποβάθμισης του φυσικού ή πολιτιστικού περιβάλλοντος. Αν η πιο πάνω πράξη έχει γίνει από αμέλεια τιμωρείται με ποινή φυλακίσεως μέχρι ένα χρόνο ή με χρηματική ποινή από 200.000 μέχρι 2.000.000 δρχ. Ως αυθαίρετο έργο σύμφωνα με την παρ.4 του άρθρου 18 ν. 1337/1983 είναι αυτό που εμπίπτει στην έννοια του άρθρου 22 του Ν. 1577/1985 δηλαδή το έργο που κατασκευάζεται είτε χωρίς άδεια της Πολεοδομικής Υπηρεσίας είτε καθ' υπέρβαση της είτε με βάση ανακληθείσα τέτοια άδεια, ενώ κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 22 του ως άνω νόμου για την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας δομήσεως εντός ή εκτός οικισμού, όπως εκσκαφών, επιχώσεων, εγκαταστάσεως ικριωμάτων ανεγέρσεως ή επισκευής κτιρίου και των παραρτημάτων του απαιτείται οικοδομική άδεια της αρμόδιας υπηρεσίας. Από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 17 παρ.8 ν. 1337 όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο πριν την αντικατάσταση του εν λόγω άρθρου από 1.10.2005 με το άρθρο 5 παρ.4 ν. 3212/2003 σε συνδυασμό με το άρθρο 35 Ν. 3340/2005, συνάγεται ότι δράστης της παραβάσεως του πρώτου εδαφίου της παρ.8 του ανωτέρω άρθρου 17 μπορεί να είναι ο από πρόθεση προβαίνων στην κατασκευή αυθαιρέτου έργου οπότε τιμωρείται με τις απειλούμενες ως άνω διαζευκτικώς ποινές, ενώ σε αμφότερες τις περιπτώσεις, είτε από δόλο είτε από αμέλεια υπαίτιος καθίσταται εκείνος που έχει μία από τις παραπάνω ιδιότητες του ιδιοκτήτη, εντολέα κλπ. Περαιτέρω η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη κατά τα άρθρα 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Δ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σε αυτή με σαφήνεια πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε. Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο. Η εν λόγω αλληλοσυμπλήρωση προϋποθέτει αναφορά ορισμένων από τα ανωτέρω περιστατικά στο σκεπτικό της αποφάσεως και παραπομπή κατά τα λοιπά στο διατακτικό. Κατά συνέπεια η μη αναφορά στο σκεπτικό κανενός από α περιστατικά αυτά δηλαδή εκείνα που εμπίπτουν στο πραγματικό της εφαρμοσθείσης ουσιαστικής ποινικής διατάξεως αλλά η καθολική παραπομπή δια του σκεπτικού στο διατακτικό ως προς τα νομικώς αξιόλογα γεγονότα και τη σχέση από άποψη τόπου χρόνου και αιτιότητας της συμπεριφοράς του κατηγορουμένου προς αυτά, δεν αρκεί για να πληρούται η απαίτηση ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της αποφάσεως. Σε σχέση με τα αποδεικτικά μέσα πρέπει να προκύπτει με βεβαιότητα ότι έχουν ληφθεί όλα στο σύνολο τους υπόψη και όχι ορισμένα μόνο από αυτά. Για τη βεβαιότητα δε αυτή αρκεί να μνημονεύονται όλα, έστω κατά το είδος τους (μάρτυρες, έγγραφα κλπ) χωρίς ανάγκη ειδικότερης αναφοράς τους και μνείας του τι προέκυψε χωριστά από το καθένα από αυτά. Δεν αποτελούν όμως λόγο αναιρέσεως η εσφαλμένη εκτίμηση των εγγράφων η εσφαλμένη αξιολόγηση των μαρτυρικών καταθέσεων και η παράλειψη αναφοράς και αξιολογήσεως κάθε αποδεικτικού μέσου χωριστά καθώς και η παράλειψη συσχετίσεως τυχόν αποδεικτικών μέσων μεταξύ τους διότι στις περιπτώσεις αυτές πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, η αναιρεσείουσα κηρύχθηκε ένοχη παραβάσεως των άρθρων 17 παρ.1, 8 ν. 1337/1983 και ειδικότερα του ότι στο ... και στην οδό ... στις 28/2/2005 και 16/3/2005 με πρόθεση προέβη σαν ιδιοκτήτρια στην κατασκευή αυθαιρέτου κτίσματος ή στην εκτέλεση αυθαιρέτων οικοδομικών εργασιών και δη με την ιδιότητας της αυτή διαπιστώθηκε να έχει προβεί στην κατασκευή εννέα (9) τσιμεντένιων κολώνων α' ορόφου ύψους 3μ. εκάστη και στην κατασκευή ξυλοτύπου με σιδέρωμα πλάκας οροφής του α' ορόφου διαστάσεων 3 Χ 7μ. επί τσιμεντένιου ισογείου σκελετού διαστάσεων 7 Χ 10 Χ 3μ. που βρίσκεται πάνω σε τσιμεντένιο υπόγειο διαστάσεων 14,5 Χ 10 Χ 3μ. σε προέκταση υπάρχουσας παλαιάς οικίας σε εκτός σχεδίου πόλεως περιοχή, χωρίς προηγουμένως να εφοδιασθεί με την απαιτούμενη άδεια της αρμόδιας Πολεοδομικής Υπηρεσίας, και καταδικάσθηκε σε ποινή φυλακίσεως δεκαέξι (16) μηνών, ανασταλείσα. Η προσβαλλόμενη απόφαση διαλαμβάνει στο σκεπτικό της για την περί ενοχής κρίση την ακόλουθη κατά λέξη αιτιολογία: "Από την αποδεικτική διαδικασία και τα έγγραφα των οποίων έγινε ανάγνωση στο ακροατήριο και την εν γένει συζήτηση της υποθέσεως το δικαστήριο πείσθηκε ότι η κατηγορουμένη έχει τελέσει την πράξη που της αποδίδει το κατηγορητήριο και πρέπει να κηρυχθεί ένοχη διότι αποδείχθηκαν τα πραγματικά περιστατικά που πληρούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση αυτής της πράξης όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό". Η αιτιολογία αυτή, όμως, δεν είναι ειδική και εμπεριστατωμένη σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, αλλά είναι καθαρά τυπική αφού δεν διαλαμβάνεται στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως ως προκύψαν από την αποδεικτική διαδικασία κανένα απολύτως από τα εμπίπτοντα στο πραγματικό της εφαρμοσθείσης διατάξεως του άρθρου 17 παρ.8 ν. 1337/1983 γεγονότα κατά την προεκτεθείσα έννοια και δεν δύναται στην προκείμενη περίπτωση να συμπληρωθούν οι ελλείψεις αυτές του σκεπτικού με την παραπομπή στο διατακτικό στο οποίο επαναλαμβάνεται το κατηγορητήριο. Κατ' ακολουθίαν πρέπει να αναιρεθεί η απόφαση αυτή κατά τον βάσιμο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠοινΔ σχετικό λόγο αναιρέσεως με τον οποίο πλήττεται για το ότι με τυπική αιτιολογία κρίθηκε ένοχη η αναιρεσείουσα που δεν περιλαμβάνει τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως την υπόθεση (άρθρο 519 ΚΠοινΔ). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αναιρεί την 20822/2012 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Και Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως. Κρίθηκε αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Φεβρουαρίου 2013. Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 26 Φεβρουαρίου 2013. Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ