Αριθμός 491/2023 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α2' Πολιτικό Τμήμα 
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα, Βρυσηίδα Θωμάτου και Χρυσούλα Πλατιά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Νοεμβρίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (e-ΕΦΚΑ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή του, ως οιονεί καθολικός διάδοχος του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ (Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.)". Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Τούμπα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.
Της αναιρεσιβλήτου: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." και ήδη "...", που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Θεοδώρα Μήτσιου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-8-2014 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 12178/2019 του ίδιου Δικαστηρίου και 7096/2020 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 21-3-2021 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. 
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ι. Με την κρινόμενη από 21.3.2021 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αριθ. 7096/2020 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο απέρριψε ως ανυποστήρικτη την έφεση του αναιρεσείοντος ΝΠΔΔ, ως οιονεί καθολικού διαδόχου του ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ-ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ)", κατά της υπ' αριθ. 12178/2019 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή η κύρια, από τη σύμβαση πώλησης (άρθρα 513 επ. ΑΚ), βάση της από 28.8.2014 αγωγής της αναιρεσίβλητης εταιρίας, στρεφόμενης (μεταξύ άλλων) και κατά του ως άνω ΝΠΔΔ [ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ-ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ)]. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553. 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ ) και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).
ΙΙ. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 524 παρ. 1 και 2 και 528 ΚΠολΔ (όπως αυτά ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με το άρθρο 1 άρθρ. τρίτο του Ν. 4335/2015 και το άρθρο 44 παρ. 2 του Ν. 3994/2011, αντίστοιχα), προκύπτει ότι η προφορική συζήτηση ενώπιον των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων είναι υποχρεωτική μόνο στην περίπτωση κατά την οποία η έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ασκήθηκε από το διάδικο που δικάστηκε στον πρώτο βαθμό ερήμην, οπότε, με την τυπική παραδοχή της έφεσης, η οποία λειτουργεί ως υποκατάστατο της καταργηθείσας αναιτιολόγητης ανακοπής ερημοδικίας, εξαφανίζεται η πρωτόδικη απόφαση μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους, χωρίς να απαιτείται να ευδοκιμήσει προηγουμένως κάποιος λόγος της έφεσης και αναδικάζεται η υπόθεση από το Εφετείο, η συζήτηση ενώπιον του οποίου γίνεται πλέον προφορικά. Κατά συνέπεια, στην περίπτωση αυτή, που είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση ενώπιον του Εφετείου, δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και έτσι δεν είναι επιτρεπτή η παράσταση κατά τη συζήτηση με κοινή δήλωση των διαδίκων, που υπογράφεται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους, ή με δήλωση του ενός ή ορισμένων μόνο πληρεξουσίων ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνηση. Η απαγόρευση της παράστασης με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου στην περίπτωση του άρθρου 528 ΚΠολΔ ισχύει όχι μόνο για το διάδικο, ο οποίος δικάστηκε στον πρώτο βαθμό ερήμην, αλλά και για τον αντίδικο του, ο οποίος κανονικά είχε παραστεί στον πρώτο βαθμό. Τούτο σαφώς προκύπτει από τις προαναφερόμενες διατάξεις, γιατί διαφορετικά, χωρίς δηλαδή την πραγματική παράσταση όλων των διαδίκων, προφορική συζήτηση δε νοείται, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα της εκατέρωθεν ακρόασης και της κατ' αντιδικία συζήτησης της υπόθεσης (άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος), αλλά και για να εξασφαλίζεται η ισότητα των όπλων (άρθρο 110 ΚΠολΔ) και η αρχή της δίκαιης δίκης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ (ΑΠ 286/2023, ΑΠ 131/2022, ΑΠ 635/2020, ΑΠ 1478/2019, ΑΠ 476/2017). Εξάλλου, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 524 παρ. 3 ΚΠολΔ (όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρ. 1 άρθρ. τρίτο Ν. 4335/2015), σε περίπτωση ερημοδικίας του εκκαλούντος η έφεση απορρίπτεται, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 260 παρ. 1 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στη διαδικασία της δευτεροβάθμιας δίκης (άρθρο 524 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα), αν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης δεν εμφανίζονται όλοι οι διάδικοι ή εμφανίζονται, αλλά δεν μετέχουν κανονικά στη συζήτηση, η συζήτηση ματαιώνεται. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ "Αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο". Υπό τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, αυτό, δηλαδή, που δημιουργείται από την αθέτηση-παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (ΑΠ 532/2020, ΑΠ 503/2018). Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι, σε περίπτωση άσκησης έφεσης από τον πρωτοδίκως ερημοδικασθέντα διάδικο, αν κατά τη συζήτηση αυτής, παρά τον υποχρεωτικό προφορικό χαρακτήρα της, ερημοδικεί (όπως και πρωτοδίκως) ο ίδιος διάδικος ως εκκαλών, ο δε εφεσίβλητος αρκεστεί στην κατάθεση προτάσεων και δήλωσης του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, τότε η συζήτηση της έφεσης ματαιώνεται κατ' άρθρο 260 ΚΠολΔ.
Συνεπώς, αν το δικαστήριο θεωρήσει προσήκουσα την παράσταση του εφεσιβλήτου και, ακολούθως, απορρίψει την έφεση λόγω της ερημοδικίας του εκκαλούντος, ιδρύεται ο από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αναιρετικός λόγος της παρά το νόμο μη κήρυξης άκυρης της παράστασης του εφεσιβλήτου, που είχε ως δικονομική συνέπεια την ερημοδικία του, αφού ο τελευταίος όφειλε για να θεωρηθεί προσηκόντως παριστάμενος στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, κατά τον οποίο ήταν υποχρεωτική η προφορική συζήτηση της υπόθεσης, να εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο και όχι να παραστεί με δήλωση αυτού κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ (ΑΠ 286/2023). 
ΙΙΙ. Στην προκείμενη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της υπόθεσης προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την υπ' αριθ. 12178/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε ερήμην του πρώτου εναγόμενου ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ-ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ)", έγινε δεκτή η από 28.8.2014 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης εταιρίας και ως ουσία βάσιμη, και υποχρεώθηκε το τελευταίο να καταβάλει σ` αυτήν νομιμοτόκως το συνολικό ποσό των 79.067,70 ευρώ. Κατά της απόφασης αυτής το ήδη αναιρεσείον ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (e-ΕΦΚΑ), ως οιονεί καθολικός διάδοχος του ως άνω εναγόμενου ΝΠΔΔ (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ), άσκησε την από 17.10.2019 έφεσή του, η συζήτηση της οποίας ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών ορίστηκε αρχικά για τη δικάσιμο της 28.4.2020 και, κατόπιν ματαίωσης συζήτησης της υπόθεσης λόγω της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των Δικαστηρίων για το χρονικό διάστημα από 13.3.2020 έως 31.5.2020, ορίστηκε οίκοθεν, με την υπ' αριθ. 933/2020 Πράξη του Διευθύνοντος το Εφετείο Αθηνών, κατ' άρθρο 74 παρ. 2 Ν. 4690/2020, για τη δικάσιμο της 10.11.2020. Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης κατά την τελευταία αυτή δικάσιμο το μεν αναιρεσείον, ως εκκαλούν, δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, η δε αναιρεσίβλητη εταιρία, ως εφεσίβλητη, εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της, Θεοδώρα Μήτσιου, η οποία δεν παρέστη, αλλά προκατέθεσε προτάσεις και την σχετική δήλωσή της, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, με την υπ' αριθ. 7096/2020 απόφασή του, έκρινε ως κανονική την παράσταση της αναιρεσίβλητης εταιρίας και με τη σκέψη αυτή, λόγω της ερημοδικίας του αναιρεσείοντος ΝΠΔΔ, ως εκκαλούντος, απέρριψε την έφεσή του ως ανυποστήρικτη. Όμως, αφού ήταν υποχρεωτική ενώπιον του Εφετείου η προφορική συζήτηση της υπόθεσης, δεν είχε εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ούτε για την εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσίβλητη κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα πρόταση της παρούσας. Έπρεπε, δηλαδή, το Εφετείο να κρίνει ως μη κανονική την παράσταση, με δήλωση, της τελευταίας, γεγονός το οποίο θα είχε ως συνέπεια τη ματαίωση της συζήτησης. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο θεωρώντας προσήκουσα την παράσταση της εφεσίβλητης (ήδη αναιρεσίβλητης) και δικάζοντας ερήμην μόνο το αναιρεσείον, απέρριψε την έφεσή του λόγω της ερημοδικίας του, υπέπεσε στην από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της παρά τον νόμο μη κήρυξης ακυρότητας και έτσι ο σχετικός πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος. 
ΙV. Κατ' ακολουθίαν τούτων, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων (που αφορούν σφάλματα της ενσωματωθείσας στην αναιρεσιβαλλόμενη πρωτόδικης απόφασης), οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω κριθέντος ως βασίμου, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Στη συνέχεια δε, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση της ένδικης έφεσης στο ίδιο δικαστήριο που δίκασε (ΑΠ 866/2008), συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Διάταξη για παράβολο δεν διαλαμβάνεται, καθόσον το αναιρεσείον ΝΠΔΔ απαλλάσσεται της καταβολής του (άρθρο 62 παρ. 3 περ. Θ του Ν. 4387/2016, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 31 Ν. 4445/2016), ενώ, τέλος, τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφιστούν κατ' άρθρο 179 ΚΠολΔ. 
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 
Αναιρεί την υπ' αριθ. 7096/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.
Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση της έφεσης του αναιρεσείοντος, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί, όμως, από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. 
Συμψηφίζει τα μεταξύ των διαδίκων δικαστικά έξοδα.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Μαρτίου 2023.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Μαρτίου 2023.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ