Αριθμός 1274/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Δ' Πολιτικό Τμήμα ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Απριλίου 2013 με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ: Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως νομίμως εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του ΝΣΚ, Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου και δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΠΑΤΡΑΪΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ" και διακριτικό τίτλο "... Α.Ε." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νομίμως, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ξενοφώντα Νικολάου βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις. Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-1-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:604/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 56/2012 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 25-4-2012 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος, ανέγνωσε την από 5-4-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Από τη διάταξη του άρθρου 28παρ 2εδ.α' του πδ/τος της 19/19-11-1932 "περί στεγάσεως δημοσίων υπηρεσιών", όπως τούτο συμπληρώθηκε με το άρθρο 1 του αν 1540/1938, αριθμήθηκε σε 28 από 29 με το άρθρο 28 του αν 1540/1938 και κατ' άρθρο 34 ΕισΝ ΑΚ, διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ, συνάγεται ότι η χρησιμοποίηση του μισθίου ακινήτου και μετά τη λήξη της σύμβασης μίσθωσης του για τη στέγαση σε αυτό δημόσιας υπηρεσίας του αναιρεσείοντος θεωρείται κατ' εξαίρεση ως σιωπηρή παράταση της σημειωθείσας μίσθωσης, κατά τη διάρκεια της οποίας εξακολουθεί να υπάρχει η σύμβαση αυτή και καταβάλλεται μίσθωμα ίσο με αυτό της μίσθωσης, που έληξε και ανάλογο με το χρόνο της χρήσης του μισθίου. Η παράταση όμως αυτή της ανωτέρω μίσθωσης έχει ως προϋπόθεση και την συνδρομή των όσων ορίζει και η διάταξη του άρθρου 611ΑΚ, δηλαδή τη γνώση από τον εκμισθωτή της χρήσης από τον μισθωτή του μισθίου και μετά τη λήξη της μίσθωσης και της απ' αυτόν (εκμισθωτή), μη εναντίωσης του στη χρήση αυτή, δηλαδή της μη δήλωσης, έστω και σιωπηρά της βούλησης του προς το μισθωτή και ειδικότερα, είτε προς τη στεγαζόμενη υπηρεσία ή τον αρμόδιο οικονομικό έφορο, χωρίς να είναι απαραίτητο να είναι λήπτης της δήλωσης αυτής ο Υπουργός των Οικονομικών και ότι δεν στέργει στη συνέχιση της μίσθωσης είτε γενικά είτε με τους ίδιους όρους. Η δήλωση της εναντίωσης αυτής έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της παράτασης της ανωτέρω μίσθωσης, και κατ' άρθρο 601ΑΚ, την καθίδρυση υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου καταβολής στον εκμισθωτή, ως αποζημίωσης του τελευταίου, του συμφωνημένου μισθώματος για όσο χρόνο αυτό παρακρατεί το μίσθιο, χωρίς η υποχρέωσή του αυτή να αποκλείει δικαίωμα του εκμισθωτή να απαντήσει για την ανωτέρω παρακράτηση του μισθίου και άλλη περιουσιακή ζημία (ΑΠ 124/2001). Εξάλλου, ο εκ του άρθρου 559 αρ.19 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως, για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολομ.ΑΠ 30/1997, Ολομ.ΑΠ 28/1997). Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσεως, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το αποδεικτικά πόρισμα και για το λόγο αυτό καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 1206/2008, ΑΠ 358/200, 36/1/2008, ΑΠ 610/2007, ΑΠ 1490/2006). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφαση του, όπως από αυτή προκύπτει, μετά από συνεκτίμηση των αποδεικτικών μέσων που αναφέρει, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, ως αποδειχθέντα, ότι δυνάμει του από 26-5-1989 ιδιωτικού συμφωνητικού, ο απώτερος δικαιοπάροχος της ενάγουσας, Η. Κ., εκμίσθωσε στο εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο τους δεύτερο, τρίτο, τέταρτο, πέμπτο και έκτο ορόφους, συνολικής επιφάνειας 1.175 m2, οικοδομής που βρίσκεται στην Πάτρα και επί της οδού ..., αριθμ. 93, αντί μηνιαίου μισθώματος 1.150.000 δρχ., προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από το τελευταίο για τη στέγαση των υπηρεσιών της Β' ΔΟΥ Πατρών. Κατά το έτος 1991 εκμισθώθηκε για την ίδια χρήση και ο πρώτος όροφος της ίδιας οικοδομής, επιφανείας 235 m2, αντί μηνιαίου μισθώματος 352.000 δρχ. Μετά τη λήξη των ως άνω μισθώσεων που επήλθε τον Μάρτιο του έτους 1995,με την υπ' αριθ. 1012/1995 απόφαση του Περιφερειακού Διευθυντή Αχαΐας, εγκρίθηκε η σύναψη νέας μίσθωσης των ως άνω ορόφων, πλέον του ισογείου ορόφου, επιφανείας 230 m2, με πατάρι επιφανείας 122 m2, για χρονικό διάστημα τριών χρόνων με μηνιαίο μίσθωμα που καθορίσθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών με την υπ' αριθ. 1591/1995 απόφαση του στο ποσό των 2.200 δρχ. ανά τ.μ. Η εκμίσθωση αυτή παρατάθηκε μέχρι της 7-3-2001, δυνάμει της υπ' αριθ. .../16-4-1998 σχετικής δήλωσης παράτασης του Γενικού Διευθυντή Δημόσιας Περιουσίας. Περαιτέρω, με την υπ' αριθ. 319/2001 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, το μίσθωμα αναπροσαρμόσθηκε από τον Μάιο 1998 στο ποσό των 2.450 δρχ. ή 7,19 ευρώ ανά τ.μ. Με το υπ' αριθμ. .../2004 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Πατρών Κ. Καρατζά, που μεταγράφηκε νόμιμα, ο ως άνω εκμισθωτής και ιδιοκτήτης του επίδικου μισθίου ακινήτου, Η. Κ., μεταβίβασε αυτό, λόγω πωλήσεως, στους Ν. συζ. Ν. Γ. και Ν. Γ., κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στον καθένα, οι οποίοι υπεισήλθαν έκτοτε στα δικαιώματα και υποχρεώσεις του δικαιοπαρόχου τους από τη μίσθωση. Οι τελευταίοι με την από 12-1-2004 αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών ζήτησαν την αναπροσαρμογή του μισθώματος. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθ. 254/2006 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου και, μετά από έφεση που ασκήθηκε κατ' αυτής από το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο, η υπ' αριθ. 129/2008 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία το μηνιαίο μίσθωμα του μισθίου ακινήτου καθορίσθηκε στο ποσό των 14.694 ευρώ για το χρονικό διάστημα από την επίδοση της ως άνω αγωγής (19-1-2005) και εφεξής. Εν τω μεταξύ με το υπ' αριθ. .../26-6-2007 πωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Πατρών, που μεταγράφηκε νόμιμα, οι ως άνω Ν. Γ. και Ν. Γ. πώλησαν και μεταβίβασαν στην ενάγουσα το μίσθιο ακίνητο και συγχρόνως εκχώρησαν σ' αυτήν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους από τη μίσθωση, γνωστοποιήθηκε δε τούτο τόσο στη Διεύθυνση της Β' ΔΟΥ Πατρών, όσο και στο Ελληνικό Δημόσιο, εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Οικονομικών, με την από 9-7-2007 εξώδικη γνωστοποίηση-δήλωση, η οποία κοινοποιήθηκε, αντίστοιχα, στις 10-7-2007 και 12-7-2007. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο εξακολούθησε να χρησιμοποιεί το μίσθιο ακίνητο και μετά τη λήξη του χρόνου της παράτασης που επήλθε στις 7-3-2001, χωρίς να εναντιωθούν στη χρήση αυτού ο αρχικός εκμισθωτής, οι δικαιοπάροχοι της ενάγουσας και η ενάγουσα, οπότε η μίσθωση θεωρείται κατά νομικό πλάσμα ότι παρατάθηκε σιωπηρά. Ωστόσο η ενάγουσα με την από 11-3-2008 εξώδικη δήλωση της που κοινοποιήθηκε στο Ελληνικό Δημόσιο στις 24-3-2008 δήλωσε προς αυτό ότι θα ζητήσει την έξωση των υπηρεσιών της Β' ΔΟΥ Πατρών, ότι ο χρόνος της μίσθωσης έχει λήξει, ότι καταγγέλει τη μίσθωση και ότι από την επίδοση αυτής και για κάθε ημέρα παρακράτησης του μισθίου ακινήτου θα καταβάλλεται όχι μίσθωμα, αλλά αποζημίωση χρήσης, εκφράζοντας έτσι τη ρητή εναντίωσή της στην περαιτέρω εξακολούθηση της σιωπηρώς παραταθείσας μίσθωσης. Με τη ρητή αυτή εναντίωσή της εκμισθώτριας-ενάγουσας έληξε η υφιστάμενη μεταξύ των διαδίκων σύμβαση μίσθωσης, ενόψει δε του ότι δεν αποδεικνύεται κατάρτιση νέας σύμβασης μίσθωσης μεταξύ των διαδίκων, το Ελληνικό Δημόσιο υποχρεούτο έκτοτε, κατά το όρθρο 599 ΑΚ, στην απόδοση της χρήσης του μισθίου. Το τελευταίο, όμως, αθετώντας την υποχρέωση του αυτή, εξακολούθησε και μετά τη λήξη της μίσθωσης να παρακρατεί αυθαίρετα το μίσθιο, χρησιμοποιώντας αυτό χωρίς δικαίωμα, αυτοβούλως, για την ίδια, όπως και προηγουμένως, χρήση μέχρι τη συζήτηση της ένδικης αγωγής ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου στις 12-5-2009. Περαιτέρω, εξαιτίας της παράνομης παρακράτησης του μισθίου ακινήτου, το εναγόμενο ευθύνεται στην καταβολή της προβλεπόμενης από το άρθρο 601 ΑΚ αποζημίωσης, η οποία περιλαμβάνει, εκτός από το καταβαλλόμενο μέχρι τη λήξη της σύμβασης μίσθωμα από 14.694 ευρώ, μηνιαίως, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, έχει ήδη καταβάλει και το επί πλέον ποσό που θα μπορούσε να επιτύχει ως μίσθωμα η ενάγουσα από τη νέα μίσθωση του μισθίου, εάν είχε παραδοθεί σ' αυτή η χρήση αυτού κατά τη λήξη της μίσθωσης. Τούτο βρίσκεται σε κεντρική περιοχή της Πάτρας, που παρουσιάζει σημαντική εμπορική κίνηση. Έχει κατασκευασθεί με βάση την υπ' αριθ. .../1979 άδεια οικοδομής του Πολεοδομικού Γραφείου Πατρών, ενώ έχει διαμορφωθεί για την πραγματοποιούμενη σ' αυτό χρήση, για την οποία είναι απολύτως κατάλληλο. Η ενάγουσα υπολογίζει τη μισθωτική αξία του μισθίου ακινήτου μετά τη λήξη της επίδικης μίσθωσης στο ποσό των 23.500 ευρώ μηνιαίως, την οποία αρνείται το εναγόμενο. Από τα παραπάνω αποδεικτικά μέσα και ιδίως τα συγκριτικά στοιχεία που προσκομίζουν οι διάδικοι, τα οποία είναι πρόσφορα προς σύγκριση με το επίδικο μίσθιο και ειδικότερα: 1)το από 12-3-2007 ιδιωτικό συμφωνητικό, με το οποίο εκμισθώθηκε για τη στέγαση ιδιωτικού διαγνωστικού εργαστηρίου -πολυϊατρείου ένα τριόροφο κτίριο στην οδό ... αριθ. 66 εμβαδού 710 m2, αντί μηνιαίου μισθώματος 8.500 ευρώ, ήτοι προς 11,97 €/m2, 2) το από 25-10-2007 ιδιωτικό συμφωνητικό με το οποίο εκμισθώθηκε ως επαγγελματική στέγη επιχείρησης κατασκευής, επεξεργασίας και εμπορίας χρυσαφικών διώροφο ακίνητο στην οδό ... 78, εμβαδού 330 m2, αντί μηνιαίου μισθώματος 8.000 ευρώ, ήτοι προς 24,24 €/m2 , 3) τα από 23-7-2008 ιδιωτικά συμφωνητικά, με τα οποία εκμισθώθηκαν για επαγγελματική στέγη δύο διαμερίσματα στην οδό ... αριθ. 91, εμβαδού 58 m2 και 49 m2 , αντίστοιχα, αντί μηνιαίου μισθώματος 650 ευρώ και 550, αντίστοιχα, ήτοι προς 20,20 €/m2' 4) το από 22-7-2007 ιδιωτικό συμφωνητικό επαγγελματικής μίσθωσης με το οποίο εκμισθώθηκε στην ενάγουσα ισόγειος όροφος στην οδό ... αρ. 28, εμβαδού 215,34 m2, αντί μηνιαίου μισθώματος 2.600 ευρώ, ήτοι προς 12,07 €/m2 και 5) την από 9-10-2008 σύμβαση μισθώσεως με την οποία εκμισθώθηκε στο εναγόμενο για τη στέγαση της Υπηρεσίας Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής Πατρών, χώρος ισογείου, εμβαδού 63,32 m2 με πατάρι, εμβαδού 28,09 m2 , στην οδό ... αριθ. 11, αντί μηνιαίου μισθώματος 587 ευρώ, ήτοι προς 9,27 €/m2 (τα υπόλοιπα προσκομιζόμενα συγκριτικά στοιχεία κρίνονται απρόσφορα προς σύγκριση), σε συνδυασμό με τη γενική γνωστή ανατίμηση αγαθών και υπηρεσιών, κατά τον ως άνω χρόνο λήξης της ένδικης μίσθωσης, τη θέση, το εμβαδόν και την εν γένει κατάσταση του μισθίου ακινήτου και λαμβανομένων υπόψη τις αρχές της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, το μηνιαίο μίσθωμα, το οποίο με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, θα αποκόμιζε η ενάγουσα, εάν εκμίσθωνε το μίσθιο σε τρίτους, κατά το χρονικό διάστημα από 25-3-2008 μέχρι 12-5-2009 (ημερομηνία συζήτησης της αγωγής), θα ανερχόταν στο ποσό των 18.111,06 ευρώ. Συνεπώς το εναγόμενο οφείλει στην ενάγουσα, ως περαιτέρω αποζημίωση, μηνιαίως, κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα, τη διαφορά των 14.694 ευρώ, το οποίο κατέβαλε ως αποζημίωση χρήσης και του ποσού των 18.111,06ευρώ, το οποίο θα επετύγχανε η τελευταία ως μηνιαίο μίσθωμα, ανερχόμενο στο ποσό των 3.417,06ευρώ. Με τα δεδομένα αυτά το Εφετείο απέρριψε την έφεση του εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου κατά της πρωτόδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών , που είχε κρίνει ομοίως και είχε δεχθεί εν μέρει την ένδικη αγωγή κατά του ανωτέρω. Με το μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια ότι κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα αναφορικά με το ύψος της μηνιαίας αποζημίωσης για τη χρήση του ως άνω ακινήτου με ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων . Ο λόγος αυτός αναιρέσεων υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ.19ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθόσον οι επικαλούμενες ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές δεν αποτελούν 'ζητήματα' και δεν ιδρύουν τον παρόντα λόγο. Και τούτο διότι στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτος κατ' άρθρο 561 παρ.1ΚΠολΔ. Κατ' ακολουθίαν αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Απορρίπτει την από 25-4-2012 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 56/2012 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών Και Καταδικάζει το αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300)ευρώ Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2013 Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 17 Ιουνίου 2013. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ