Αριθμός 1536/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου (κωλυομένου του Τακτικού Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Δημάδη, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 66/2013 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Βιολέττα Κυτέα - Εισηγήτρια, Δήμητρα Μπουρνάκα, Μαρία Βασιλάκη (κωλυομένου του Αρεοπαγίτη Νικόλαου Κωνσταντόπουλου) και Χρυσούλα Παρασκευά, Αρεοπαγίτες. Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Μαΐου 2013, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευαγγέλου Παντιώρα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελεύς) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1) Θ. Β. του Π. και 2)Π. Β. του Θ., αμφοτέρων κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Άγγελο Μπατουδάκη, για αναίρεση της υπ' αριθ.1511/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πειραιά. Με πολιτικώς ενάγουσα την Ε. Κ. του Ι., κατοίκου ..., που δεν παρέστη. Το Τριμελές Εφετείο Πειραιά με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 2 Δεκεμβρίου 2012 αίτησή τους αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 27/2013. Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκειμένη αίτηση αναιρέσεως. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Κατά το άρθρο 397 παρ.1 και 3 Π.Κ. "Ο οφειλέτης που με πρόθεση ματαιώνει ολικά ή εν μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του, βλάπτοντας καταστρέφοντας ή καθιστώντας χωρίς αξία, αποκρύπτοντας ή απαλλοτριώνοντας χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα οποιοδήποτε περιουσιακό του στοιχείο, κατασκευάζοντας ψεύτικα χρέη ή ψεύτικες δικαιοπραξίες, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή, αν η πράξη δεν υπόκειται σε βαρύτερη ποινή σύμφωνα με άλλη διάταξη. Η ποινική δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από έγκληση". Από την διάταξη της παρ.1 προκύπτει ότι για την στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της καταδολιεύσεως δανειστών, απαιτείται αντικειμενικώς ή ολική ή μερική ματαίωση της ικανοποιήσεως του δανειστού με έναν από τους προαναφερομένους τρόπους, καθοριζομένους υπαλλακτικώς, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και εκείνος της απαλλοτριώσεως, υποκειμενικώς δε δόλος, ο οποίος περιλαμβάνει τη γνώση έστω και με την έννοια του ενδεχομένου δόλου της υπάρξεως απαιτήσεως εναντίον του από συγκεκριμένη αιτία επομένως απαιτήσεως η οποία δεν απαιτείται να είναι εκκαθαρισμένη και δικαστικώς ανεγνωρισμένη ως και τη θέληση ή την αποδοχή της ματαιώσεως της ικανοποιήσεως του δανειστού, με την γενομένη χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα απαλλοτρίωση, πράγμα όπερ συμβαίνει οσάκις το κατά τ' άνω απαλλοτριούμενο αποτελεί το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο ή οσάκις τα εναπομένοντα μετά την γενομένη απαλλοτρίωση περιουσιακά στοιχεία, εν όψει της αξίας τους, δεν επαρκούν για την ολοσχερή ικανοποίηση της απαιτήσεως του δανειστού. Απαλλοτρίωση, συνεπώς, είναι κάθε νομική διάθεση, με την οποίαν αποχωρίζεται ο οφειλέτης του περιουσιακού του στοιχείου, χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα, εφ' οσον με την διάθεση αυτή αποκλείεται ή μειώνεται η δυνατότης του δανειστού προς ικανοποίηση της απαιτήσεώς του. Ο αποχωρισμός αυτός και η μεταβίβαση του περιουσιακού στοιχείου επί εκποιήσεως ακινήτου, επέρχεται από την μεταγραφή της συμβάσεως (αρθρ. 1033, 1192 αριθμ.1 και 1198 ΑΚ), στο χρόνο της οποίας τοποθετείται και ο χρόνος τελέσεως του εγκλήματος, αφ' ότου το μεταβιβασθέν καθίσταται νομικώς απρόσιτο στην αναγκαστική εκτέλεση και όχι στο χρόνο καταρτίσεως της μεταβιβαστικής συμβάσεως με μόνη την οποία δεν αποξενώνεται ο οφειλέτης του περιουσιακού του στοιχείου, αφού ο δανειστής έχει την δυνατότητα να ικανοποιηθεί από αυτό ολικά ή μερικώς με την επιβολή επ' αυτού αναγκαστικής εκτελέσεως, ενώ περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 17 εδ.α' Π.Κ. "ο χρόνος τέλεσης της πράξης θεωρείται ο χρόνος κατά τον οποίον ο υπαίτιος ενήργησε ή όφειλε να ενεργήσει". Τέλος κατά την διάταξη του άρθρου 117 παρ.1 ΠΚ "Όταν ο νόμος απαιτεί έγκληση για την ποινική δίωξη κάποιας αξιόποινης πράξης, το αξιόποινο εξαλείφεται αν ο δικαιούχος δεν υποβάλει την έγκληση μέσα σε τρείς (3) μήνες από την ημέρα που έλαβε γνώση για την πράξη που τελέστηκε και για το πρόσωπο που την τέλεσε η για έναν από τους συμμετόχους της". Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτουμένη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 Κ.Π.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγον αναιρέσεως εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ.Δ' ίδιου Κώδικος, όταν αναφέρονται σ' αυτή με σαφήνεια πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία απεδείχθησαν από την ακροαματική διαδικασία και από τα οποία το δικαστήριο που την εξέδωσε συνήγαγε την ύπαρξη των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος για το οποίο κατεδικάσθη ο κατηγορούμενος, τα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυψαν τα περιστατικά αυτά και οι νομικοί συλλογισμοί με βάση τους οποίους έγινε η υπαγωγή των περιστατικών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Δια την ύπαρξη τοιαύτης αιτιολογίας είναι επιτρεπτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και αρκεί να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα κατ' είδος γενικώς, χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε χωριστά εξ ενός εκάστου αυτών. Ούτε είναι απαραίτητη η αξιολογική συσχέτιση και σύγκριση των διαφόρων αποδεικτικών μέσων και των μαρτυρικών καταθέσεων μεταξύ των, ούτε απαιτείται να ορίζεται ποίο βαρύνει περισσότερο για τον σχηματισμό της δικαστικής κρίσεως. Απαιτείται μόνο να προκύπτει ότι το δικαστήριο έλαβεν υπόψη του και συνεξετίμησε για τον σχηματισμό της δικανικής του πεποιθήσεως όλα τα αποδεικτικά στοιχεία και όχι μόνο μερικά εξ αυτών κατ' επιλογήν, όπως το επιβάλλουν οι διατάξεις των άρθρων 177 παρ.1 και 178 Κ.Π.Δ. (Ολ.ΑΠ 1/2005). Στην προκειμένη περίπτωση το Τριμελές Εφετείο Πειραιώς, δικάσαν κατ' έφεση, εδέχθη με την προσβαλλομένη υπ' αριθμ.1511/2012 απόφασή του, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση των αναφερομένων κατ' είδος αποδεικτικών μέσων, κατάθεση πολιτικώς εναγούσης, αναγνωσθέντα έγγραφα, πρακτικά της πρωτοβάθμιας δίκης τα εξής: "Η πολιτικώς ενάγουσα Ε. Κ. στις 20/10/1998, ηλικίας τότε 23 ετών, προσελήφθη από την εταιρεία "ΑΤΛΑΝΤΙΣ ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕ", της οποίας οι κατηγορούμενοι ήταν νόμιμοι εκπρόσωποι, και η οποία (εταιρεία) διατηρούσε δύο καταστήματα "SUPER MARKET" ... ως πωλήτρια στο τμήμα πώλησης τυριών, κρεατικών κ.λ.π. στο κατάστημα που βρισκόταν στο ... . Στις 26/11/1998 και ενώ έκοβε κιμά, κατά παραγγελία πελάτη, στην κρεατομηχανή τύπου "CANDY COMET" χρησιμοποιώντας το δεξί της χέρι για την προώθηση του κρέατος, ενεπλάκη το χέρι της στη μηχανή, η οποία δεν έφερε προστατευτικό κάλυμμα, με αποτέλεσμα να υποστεί ακρωτηριασμό του δεξιού της άνω άκρου στο ύψος της μεσότητας του αντιβραχίου. Η πολιτικώς ενάγουσα προσέφυγε στα Πολιτικά Δικαστήρια και με την υπ' αριθμό 4874/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς της αναγνωρίστηκε, ότι οι κατηγορούμενοι οφείλουν να της καταβάλουν το ποσό των 65.000 ευρώ ως χρηματική της ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής της βλάβης. Στη συνέχεια και κατόπιν εφέσεως της πολιτικώς εναγούσης, κατά της ανωτέρω αποφάσεως, εκδόθηκε από το Εφετείο Πειραιώς η υπ' αριθμό 1040/2006 απόφαση του, η οποία αναγνώρισε, ότι οι κατηγορούμενοι οφείλουν να καταβάλουν στην πολιτικώς ενάγουσα το ποσό των 120.000 ευρώ. Οι κατηγορούμενοι όμως, προκειμένου να ματαιώσουν την απαίτηση της πολιτικώς ενάγουσας, κατά το χρονικό διάστημα από 9/11/2004 έως Απρίλιο του 2008 εκποίησαν τ' ανωτέρω μοναδικά περιουσιακά τους στοιχεία, έναντι μη ισότιμου τιμήματος της πραγματικής τους αξίας. Και ειδικότερα, όσον αφορά το κατάστημα που βρίσκεται στο ......στη θέση του πλέον λειτουργεί κατάστημα πωλήσεως χαρτικών ειδών...ενώ πρέπει να λεχθεί, ότι οι κατηγορούμενοι δεν προσκόμισαν δικαιολογητικά έγγραφα, από τα οποία να προκύπτουν πότε μεταβίβασαν την ανωτέρω επιχείρησή τους και έναντι ποίου τιμήματος, αλλά ούτε και προσκομίζουν από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. βεβαίωση περί παύσεως της λειτουργίας του ανωτέρω καταστήματός τους. Όσον δε αφορά το κατάστημα τους, που βρίσκεται στον ... ... όταν πήγε ο Δικαστικός Επιμελητής ... στις 2/12/2011 προκειμένου, να προβεί στην κατάσχεση του εξοπλισμού αυτού, για να ικανοποιηθεί η απαίτηση της πολιτικώς ενάγουσας, ο ανωτέρω επιμελητής δεν μπόρεσε να προβεί στην αναγκαστική κατάσχεση και ματαιώθηκε αυτή, διότι η υπάλληλος των κατηγορουμένων... του δήλωσε, ότι ο εξοπλισμός του καταστήματος δεν ανήκε στην εταιρεία των κατηγορουμένων, αλλά είναι μισθωμένος και του επέδειξε και το από 18/8/2011 Ιδιωτικό Συμφωνητικό Μίσθωσης Εξοπλισμού. Πρέπει δε να λεχθεί για το ανωτέρω κατάστημα, ότι ο 1ος κατηγορούμενος (Θ. Β.) με το από 18/8/1995 Ιδιωτικό Συμφωνητικό Μίσθωσης Εξοπλισμού, είχε εκμισθώσει στην Εταιρεία "ΑΤΛΑΝΤΙΣ ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕ", στην οποία είναι νόμιμος εκπρόσωπος και μέτοχος κατά 50% εξ αδιαιρέτου, του άλλου 50% εξ αδιαιρέτου είναι μέτοχος ο 2ος κατηγορούμενος, τον εξοπλισμό του για χρονικό διάστημα 10 ετών ήτοι έως 31/7/2005. Από τις 31/7/2005 έως 18/8/2011 δεν προκύπτει άλλη μίσθωση. Οι ως άνω κατηγορούμενοι προέβησαν στην από 18/8/2011 μίσθωση του εξοπλισμού, προκειμένου να ματαιωθεί η εναντίον τους απαίτηση. Από όλα τ' ανωτέρω, αποδείχθηκε ότι οι κατηγορούμενοι τέλεσαν την πράξη για την οποία κατηγορούνται και πρέπει να κηρυχθούν ένοχοι και να απορριφθούν ως αβάσιμοι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί τους". Μετά ταύτα εκήρυξε τους κατηγορουμένους ενόχους του ότι: "Στον Πειραιά σε μη επακριβώς καθορισθείσα ημερομηνία πάντως εντός του χρονικού διαστήματος από 19/11/2004 έως τον Απρίλιο 2008 με πρόθεση έπειτα από συναπόφαση, ως οφειλέτες με πρόθεση ματαίωσαν ολικά την ικανοποίηση του δανειστή τους απαλλοτριώνοντας χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα περιουσιακά τους στοιχεία και συγκεκριμένα: ενώ είχε εκδοθεί η 4874/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, δυνάμει της οποίας αναγνωρίστηκε ότι οι κατηγορούμενοι, ως νόμιμοι εκπρόσωποι της εταιρίας "ΑΤΛΑΝΤΙΣ Ε.Π.Ε.", όφειλαν να καταβάλλουν στην εγκαλούσα το χρηματικό ποσό των 65.000 ευρώ, εξαιτίας τραυματισμού αυτής στα πλαίσια της παροχής εργασίας στην ανωτέρω επιχείρηση, εν συνεχεία δε η 1040/2006 απόφαση του Εφετείου Πειραιά, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως της εγκαλούσας εις βάρος της ανωτέρω αποφάσεως, δυνάμει της οποίας αναγνωρίστηκε ότι οι κατηγορούμενοι όφειλαν να καταβάλλουν στην εγκαλούσα το χρηματικό ποσό των 120.000 ευρώ, προέβησαν σε καταδολιευτικές δικαιοπραξίες και συγκεκριμένα, απαλλοτρίωσαν τα μοναδικά περιουσιακά στοιχεία της ανωτέρω εταιρίας, της οποίας τύγχαναν μοναδικοί εταίροι, ήτοι τις ευρισκόμενες στον ..., οδός ... αρ. 42 και στο ..., ... αρ. 14, υπεραγορές (SUPER MARKET), έναντι τιμήματος μη ισότιμου της πραγματικής αξίας τους. Στις πράξεις δε αυτές προέβησαν γνωρίζοντας πως η απαλλοτρίωση των ανωτέρω περιουσιακών τους στοιχείων συνεπαγόταν την ματαίωση της ικανοποίησης της εγκαλούσας καθότι δεν διέθεταν άλλα περιουσιακά στοιχεία για την πλήρη ικανοποίηση αυτής". Με τα ανωτέρω, τα οποία εδέχθη η προσβαλλομένη απόφαση, δεν διέλαβε την απαιτουμένη επαρκή και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν αναφέρει ούτε στο σκεπτικό, ούτε στο διατακτικό, ποίες οι καταδολιευτικές δικαιοπραξίες, με τις οποίες οι κατηγορούμενοι απηλλοτρίωσαν τα περιουσιακά τους στοιχεία, τον χρόνο που έλαβαν χώραν αυτές και με ποίες συμβολαιογραφικές πράξεις (αν οι εκποιήσεις αφορούσαν ακίνητα) νομίμως μεταγεγραμμένες, αφού κατά τ' άνω εκτεθέντα χρόνος τελέσεως της αξιοποίνου πράξεως της καταδολιεύσεως δανειστών είναι ο χρόνος της μεταγραφής του σχετικού συμβολαίου, πολλώ μάλλον δεν αναφέρει (η απόφαση) τον χρόνον γνώσεως της εγκαλούσης, την αξία των απαλλοτριωθέντων πραγμάτων ως και το ποσόν έναντι του οποίου απηλλοτριώθησαν αυτά, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί αν το αντίτιμο ήτο ισότιμο και αξιόχρεο ή όχι ως και να διαγνωσθεί αν υπήρχε δυνατότητα να ικανοποιηθεί έστω και μερικώς και μέχρι ποίου ποσού η αξίωση της εγκαλούσης. Συνεπώς πρέπει, κατά παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως, περί ελλείψεως ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας από την απόφαση εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ.Δ' Κ.Π.Δ. ως κατ' ουσίαν βασίμου, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστάς, εκτός εκείνων που εδίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠΔ). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1511/2012 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς. Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτηθησόμενο από άλλους δικαστάς εκτός εκείνων που εδίκασαν προηγουμένως. Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Σεπτεμβρίου 2013. Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Δεκεμβρίου 2013. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ