Αριθμός 2170/2013 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Δ' Πολιτικό Τμήμα 
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Οκτωβρίου 2013 με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τους Υπουργούς Οικονομίας και Οικονομικών και ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., οι οποίοι κατοικοεδρεύουν στην Αθήνα και το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου παρέδρου του ΝΣΚ, Γεώργιο Καρακώστα βάσει δηλώσεως, κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.
Των αναιρεσιβλήτων: 1. Χ. Α. του Κ., 2. Σ. συζ. Σ. Κ., το γένος Α. Κ., κατοίκων αμφοτέρων …οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Λαγγουρέτο, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ, κατέθεσαν προτάσεις και 3. Ι. Α. του Κ., ως αυτός εκπροσωπείται από την αδελφή του και επίτροπο αυτού Σ. συζ. Σ. Κ. το γένος Α. Κ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-1-2003 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, προς την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. η οποία διαβιβάστηκε στο Εφετείο Αθηνών. 
Εκδόθηκε η απόφαση 3836/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της παραπάνω απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 30-5-2007 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 4-1-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως 
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Επειδή κατ' άρθρο 62 ΚΠολΔ ικανός να είναι διάδικος, είναι εκείνος που έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Η ικανότητα αυτή, που εξετάζεται αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο (73 ΚΠολΔ) προκειμένου για φυσικό πρόσωπο παύει να υπάρχει με το θάνατό του (35ΑΚ). Εξ άλλου , κατ' άρθρο 353 παρ 1 εδ δ ΚΠολΔ απόφαση που εκδόθηκε σε δίκη που είχε διεξαχθεί κατ' ανυπάρκτου φυσικού προσώπου, όπως είναι και το επιβιώσαν, δεν έχει υπόσταση, χαρακτηριζόμενη ρητά ως ανύπαρκτη. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 286 επ. ΚΠολΔ, τα οποία εφαρμόζονται και στην κατ' αναίρεση δίκη (573 παρ 1 ΚΠολΔ), σε συνδυασμό με τις ανωτέρω διατάξεις, αν ο διάδικος είναι στη ζωή κατά την έναρξη της δίκης, αποβιώσει όμως στη συνέχεια (προτού αποπερατωθεί η δική αμετακλήτως), αν μεν ο θάνατός του επήλθε μέχρι πέρατος της προφορικής συζητήσεως, μετά την οποία εκδίδεται οριστική απόφαση, τότε τηρουμένων και λοιπών νομίμων διατυπώσεων μεταξύ των οποίων και εκείνη της γνωστοποιήσεως του θανάτου προς τον αντίδικο, επέρχεται διακοπή της δίκης με συνέπεια όλες οι επιχειρούμενες στο μεταξύ και μέχρι της νόμιμης επαναλήψεως διαδικαστικές πράξεις, εκτός της τυχόν εκδιδόμενης απόφασης να λογίζονται άκυρες. Αν δε ο θάνατος έλαβε χώραν μετά το πέρας της συζητήσεως εκείνης, πολύ δε περισσότερο μετά την έκδοση της οριστικής επ' αυτής αποφάσεως τότε, εφ' όσον δεν υφίσταται εκκρεμής δικαστικός αγώνας, ούτε στάδιο εφαρμογής των διατάξεων για διακοπή και επανάληψη της δίκης, τα ασκούμενα κατά της ως άνω αποφάσεως ένδικα μέσα, άρα και η αίτηση αναιρέσεως, πρέπει να απευθύνονται, σύμφωνα με το άρθρο 558 ΚΠολΔ κατά των καθολικών διαδόχων (κληρονόμων)του αποβιώσαντος απευθυνόμενα δε κατά του αποβιώσαντος είναι άκυρα, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο αναιρεσείων διάδικος είχε λάβει γνώση προτού ασκηθεί η αναίρεσή του, με οποιονδήποτε τρόπο, του θανάτου του αντιδίκου του, ώστε να διαπιστώσει τους κληρονόμους του και να απευθύνει κατ' αυτών την αναίρεση. Η αναίρεση συνεπώς που απευθύνεται κατά του αποβιώσαντος , χωρίς όμως να γνωρίζει το θάνατό του ο αναιρεσείων, δεν είναι άκυρη και νόμιμα χωρεί η συζήτηση αυτής με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος οι οποίοι καλούνται προς τούτο ή εμφανίζονται κατά τη συζήτηση με την ιδιότητα αυτή στη θέση του αναιρεσιβλήτου και προβάλλουν υπεράσπιση επί της ουσίας της διαφοράς (Ολ. ΑΠ 27/1987). Στην παρούσα περίπτωση η υπό κρίση από 30-5-2007 αίτηση αναιρέσεως απευθύνεται εκτός άλλων και κατά του Ι. Α. του Κ., όπως εκπροσωπείται από την αδελφή του και επίτροπο αυτού Σ. συζ. Σ. Κ., δεύτερη των αναιρεσιβλήτων. Όπως όμως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση που παραδεκτώς επισκοπείται (άρθρ. 561 παρ 2 ΚΠολΔ), ο προαναφερόμενος αναιρεσίβλητος Ι. Α. του Κ. κατά τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον του Εφετείου στις 7-3-20060 κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση είχε ήδη αποβιώσει από 18-4-2004 (βλ. προσκομιζόμενη με αρ…/2004 ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου Σπάτων) η δε δίκη συνεχίστηκε από τους κληρονόμους του 1.Χ. Α. του Κ. και 2 Σ. συζ. Σ. Κ., πρώτο και δεύτερο των αναιρεσιβλήτων αντίστοιχα. Του γεγονότος δε τούτου το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο τελούσε σε γνώση καθώς ενώπιον του Εφετείου ο πρώτος και η δεύτερη των αναιρεσιβλήτων, παραστάθηκαν, εκπροσωπηθέντες από πληρεξούσιο δικηγόρο ατομικά και με την ιδιότητά τους ως κληρονόμων του αποβιώσαντος ως άνω αδελφού τους Ι. Α. του Κ.. Η ένδικη επομένως αίτηση αναιρέσεως κατά το μέρος που απευθύνεται κατά του τρίτου των αναιρεσιβλήτων και ήδη αποβιώσαντος Ι. Α. του Κ., είναι άκυρη, για έλλειψη αναγκαίας διαδικαστικής προϋποθέσεως και ως τέτοια πρέπει να απορριφθεί . Επειδή κατά τις διατάξεις του άρθρου 1 του ν. 653/1977 "περί υποχρεώσεως των παρόδιων ιδιοκτητών για τη διάνοιξη εθνικών οδών", όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 62 παρ. 9 και 10 του ν. 947/1979 και η παρ. 10 του άρθρου 62 του ν. 947/1979 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 6 παρ. 14 γ του ν. 2052/1992, αναφορικά με την εφαρμογή αυτών και στις περιπτώσεις των προς βελτίωση των υφισταμένων οδών πραγματοποιούμενων νέων χαράξεων ή διαπλατύνσεων αυτών ή τμημάτων αυτών, καθώς και επί των επαρχιακών δημοτικών ή κοινοτικών οδών για το μέχρι 20 μ. πλάτος αυτών, προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλης εθνικών οδών, πλάτους κατάληψης μέχρι 30μ, οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες κάθε πλευράς, δηλαδή κατά την παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 653/1977 "εκείνοι των οποίων τα ακίνητα αποκτούν πρόσωπο επί των διανοιγομένων οδών, υποχρεούνται σε αποζημίωση ζώνης πλάτους 15 μέτρων με τη συμμετοχή τους στις δαπάνες απαλλοτρίωσης των καταλαμβανόμενων από αυτές τις οδούς ακινήτων. Από την εν λόγω επιβάρυνση που δεν δύναται να υπερβαίνει το ήμισυ του εμβαδού του βαρυνομένου ακινήτου, δεν απαλλάσσονται τα κατά τη τελευταία πενταετία υπό γεωργική εκμετάλλευση ακίνητα, όπως οριζόταν με το άρθρο 2 παρ. 6 του ν. 653/1977 πριν από τη τροποποίηση του με το άρθρο 9 παρ. 4 του ν. 960/1979, οπότε περιορίσθηκε η απαλλαγή αυτή μόνο στις περιπτώσεις απαλλοτρίωσης για τη διάνοιξη οδών εκτός σχεδίου πόλης, πλάτους μεγαλύτερου των 30 μ. και τελικώς καταργήθηκε με το άρθρο 6 παρ. 14 περ. δ' του ν. 2052/1992. Το κατά τις παραπάνω διατάξεις καθιερούμενο - τεκμήριο ωφελείας των παρόδιων ιδιοκτητών, που αρχικά είχε χαρακτηριστεί ως αμάχητο ήδη με το άρθρο 33 του ν. 2971/2001 "Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις", ορίστηκε ότι, είναι μαχητό, με τη διαγραφόμενη στο άρθρο αυτό διαδικασία ανατροπής του. Ειδικότερα, με την παρ. 1 του άρθρου 33 του ν. 2971/2001 ορίζεται ότι, "το τεκμήριο της ωφέλειας των ιδιοκτητών κατά τις διατάξεις του ν. 653/1977 είναι μαχητό και κρίνεται από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου". Περαιτέρω, με την παρ. 2 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι, "ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης ή ο αξιών δικαιώματα επί του απαλλοτριουμένου. εφόσον θεωρεί ότι δεν υφίσταται το τεκμήριο της ωφέλειας, μπορεί, με αίτηση του, να ζητήσει από τον φορέα του έργου τη διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα κήρυξης της απαλλοτρίωσης. Η υποβολή αίτησης δεν αναστέλλει τις διαδικασίες της απαλλοτρίωσης". Με την παρ.3 καθορίζεται η αρμόδια Επιτροπή, ενώ με τις παρ. 4 και 6 του ίδιου νόμου καθορίζεται η διαδικασία υποβολής και εκδίκασης της εν λόγω αίτησης. Κατά την παρ. 4, η Επιτροπή αρμοδίως συγκαλούμενη και μετά από αυτοψία και έλεγχο των στοιχείων προβαίνει σε καθοριζόμενο στην παράγραφο αυτή χρόνο, "στη σύνταξη εκθέσεως σχετικά με την ωφέλεια ή μη του ακινήτου λόγω του έργου, αιτιολογώντας πλήρως τους λόγους και συνδέοντάς τους ιδία με τη δυνατότητα πρόσβασης του ακινήτου στο έργο ή τα έργα που περιλαμβάνονται στη ζώνη απαλλοτρίωσης, τη δημιουργία επίπτωσης στις χρήσεις του ακινήτου και την κατά τις ισχύουσες διατάξεις αρτιότητα και οικοδομησιμότητά του". Τέλος, κατά την παρ. 6 του ίδιου άρθρου "η αίτηση του ιδιώτη μαζί με την έκθεση της επιτροπής και τα στοιχεία της απαλλοτρίωσης αποστέλλονται από την Αρχή που κήρυξε την αναγκαστική απαλλοτρίωση στο κατά την παρ. 1 του παρόντος άρθρου δικαστήριο. Ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου ορίζει δικάσιμο ... εφαρμοζομένων και στην περίπτωση αυτή των σχετικών με την επίδοση διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 20 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων. Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ 9β του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και αν το δικαστήριο επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσίβλητοι με την από 28-1-2003 αίτηση τους, της οποίας η εκτίμηση δεν διαφεύγει τον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 561 παρ 1 του ΚΠολΔ εκθέτουν : Ότι με την από 14-6-2002 πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, του Πρωθυπουργού και των Μελών της Ελληνικής Κυβέρνησης, η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα, κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση, για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ και με δαπάνη του καθ' ου για την εκτέλεση του Ολυμπιακού Έργου της Μαραθώνιας διαδρομής και ειδικότερα για τη διάνοιξη -διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος, εδαφικής έκτασης 38.277,74 τ.μ. από τη χ.θ. 14+075,00 έως τη χ.θ. 18+360,00 στο Δήμο Ραφήνας και τη Κοινότητα Πικερμίου και τη κατασκευή μικρής συνδετήριας οδού στη χ.θ. 15+700,00. Ότι μεταξύ των απαλλοτριουμένων με την άνω πράξη ιδιοκτησιών είναι και αυτές εμβαδού 73,72 και 2,17τ.μ. που στον 1ο διορθωμένο κτηματολογικό πίνακα φέρονται υπό τους αριθμούς … και …αντίστοιχα. Ότι από τις απαλλοτριούμενες ως άνω ιδιοκτησίες και συγκεκριμένα από με αριθμό ΚΠ241 α) τμήμα της επιφάνειας 25,5τ.μ. περιβαλλόμενο με τα περιμετρικά στοιχεία 1426-1426β-1428α-1428-1426 ορίζεται ως αυτό αποζημιούμενο β)τμήμα αυτής επιφάνειας 15,97 τ.μ. περιβαλλόμενο με τα περιμετρικά στοιχεία 1428α-1426β-1426α-1328α φέρεται υπόχρεο προς αποζημίωση της ιδιοκτησίας με αρ. ΚΠ 241 Δ και γ) τμήμα αυτής επιφανείας 20,10τ.μ. περιβαλλόμενο με τα περιμετρικά στοιχεία 1421β-1421α-1423ζ-1421δ-1421, 1421β φέρεται υπόχρεο προς αποζημίωση της με αρ. ΚΠ 241Γ ιδιοκτησίας, ενώ η ιδιοκτησία με αρ ΚΠ -242, ορίσθηκε ολόκληρη ως αυτοαποζημιούμενη εκτός από τμήμα της εμβαδού 0,53 τ.μ. περιβαλλόμενο με τα περιμετρικά στοιχεία 1444β-1444γ-1444δ-1444 ως προς το οποίο επιβλήθηκε η υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης στην ιδιοκτησία 242Ν. Ότι με τη διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος αποκόπηκε οποιαδήποτε πρόσβαση των ανωτέρω ιδιοκτησιών τους στην εν λόγω λεωφόρο καθ' όσον αυτή κατέστη οδός ταχείας κυκλοφορίας το δε οδόστρωμα της διαμορφώθηκε επίπεδο, με συνέπεια, να κατέβει το οδόστρωμα στο ύψος της ΚΠ 241 ιδιοκτησίας όπου η λεωφόρος ήταν ανωφερική, κατά 3,5 μέτρα και να ανυψωθεί στο ύψος της ΚΠ 242 ιδιοκτησίας για να εξουδετερωθεί η φυγόκεντρη δύναμη, γεγονός, που κατέστησε αναγκαία την κατασκευή τοιχείου αντιστήριξης ύψους 3,5μ. στη βόρεια ιδιοκτησία και μεταλλικού κιγκλιδώματος στη νότια ιδιοκτησία και να αποκοπεί η οποιαδήποτε πρόσβαση των εν λόγω ακινήτων στη λεωφόρο Μαραθώνος. Ότι για τους επικαλούμενους ως άνω λόγους οι απομένουσες μετά την απαλλοτρίωση ιδιοκτησίες τους, όχι μόνον δεν ωφελούνται από το εκτελούμενο έργο, αλλά αντιθέτως η αξία τους εκμηδενίζεται. Ζήτησαν δε κατ' εκτίμηση του δικογράφου της αίτησης να αναγνωρισθεί ότι για της απαλλοτριούμενες με αριθμούς 241 και 242 ιδιοκτησίες τους, δεν υφίσταται το τεκμήριο ωφέλειας και είναι διορθωτέος ο οικείος κτηματολογικός πίνακας ώστε για τις ως ανωτέρω ιδιοκτησίες τους υπόχρεο προς αποζημίωση να είναι το Ελληνικό Δημόσιο. Ζήτησαν δε κατ' εκτίμηση του δικογράφου της αίτησης να αναγνωρισθεί ότι για τις απαλλοτριούμενες με αριθμούς ΚΠ241 και ΚΠ242 ιδιοκτησίες τους, δεν υφίσταται το τεκμήριο ωφελείας και είναι διορθωτέος ο οικείος κτηματολογικός πίνακας τόσο ως προς τη φερόμενη ως αυτοαποζημιούμενη έκτασή τους, όσο και για εκείνη που υποχρεούται σε αποζημίωση τρίτης ιδιοκτησίας ώστε υπόχρεο προς αποζημίωση να είναι το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο. Με το μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, η πλημμέλεια από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, επιδίκασε πλέον του αιτηθέντος, αφού οι αιτούντες και νυν αναιρεσίβλητοι με την από 28-1-2003 αίτησή τους ενώπιον αυτού, ζήτησαν την άρση της υποχρέωσης αυτοαποζημίωσης και όχι πέραν αυτού και την άρση της υποχρέωσης καταβολής της προβλεπόμενης από το άρθρο 1 του Ν. 653/1977 αποζημίωσης προς τρίτους . Ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθώς σύμφωνα με τα προεκτιθέμενα κατ' εκτίμηση του δικογράφου της ένδικης αίτησης, ενόψει και της διαλαμβανόμενης στις κατατεθείσες από τους αναιρεσίβλητους προτάσεις τους διευκρίνησης ότι ο διορθωτικός κτηματολογικός πίνακας συνετάγη στις 7-12-2003 και θεωρήθηκε στις 14-1-2004 ήτοι μετά την υποβολή της ένδικης με αρ. πρωτ 30801/28-1-2003 αίτησης, οι αναιρεσίβλητοι ζήτησαν την άρση του τεκμηρίου ωφελείας τόσο ως προς τη φερόμενη ως αυτοαποζημιούμενη έκτασή τους, όσο και για εκείνη που υποχρεούται σε αποζημίωση τρίτης ιδιοκτησίας. Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η από 30-5-2007 αίτηση αναιρέσεως της 3836/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και ως προς τους πρώτο και δεύτερο των αναιρεσιβλήτων Χ. Α. του Κ. και Σ. συζ. Σ. Κ. και καταδικασθεί το αναιρεσείον ως ηττηθεί στη δικαστική αυτών δαπάνη (άρθρ. 183 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό. 
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 
Απορρίπτει την από 30-7-2007 αίτηση αναιρέσεως της 3836/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και 
Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των πρώτου και δεύτερης των αναιρεσιβλήτων την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700)ευρώ. 
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Οκτωβρίου 2013 
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 11 Δεκεμβρίου 2013 
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ