Αριθμός 1935/2013 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Δ' Πολιτικό Τμήμα 
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γρηγόριο Λαπατά, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: Χ. Γ. Π. και Σ. Κ., πρώην συζύγου Γ. Π., (αποβιώσασας μητρός μου) την 12-5-2007..., με την ιδιότητά της ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του αρχικώς ενάγοντος αδελφού της Δ. Π. του Γ. και της Σ., κατοίκου (εν ζωή) .., ο οποίος απεβίωσε την 2-7-2008, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Δημήτριο Κλεφτοδήμο και κατέθεσε προτάσεις.
Των αναιρεσιβλήτων: 1. Μ. Μ. του Ε., κατοίκου ... 2. Σ. Λ., κατοίκου ... οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο και 3. Της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ-ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε.Γ.Α." που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ευθύμιο Καραΐσκο, ο οποίος ανακάλεσε την δήλωσή του για παράσταση, και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-10-2005 αγωγή των αρχικώς εναγόντων και ήδη αποβιωσάντων των οποίων την δίκη συνεχίζει η κληρονόμος τους ήδη αναιρεσείουσα, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2304/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5088/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12-2-2013 αίτησή της. 
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γρηγόριος Λαπατάς, ανέγνωσε την από 11-9-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.
Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της 3ης των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ι. Κατά το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ'αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση, από τις προσκομιζόμενες με επίκληση από την αναιρεσείουσα υπ'αριθμούς .../1.4.2013 και .../1.4.2013 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιώς .., προκύπτει οτι ακριβές αντίγραφο της από 12.2.2013 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 140/27.2.2013 ένδικης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως στους πρώτο και δεύτερο αναιρεσιβλήτους, 1)Μ. Μ. και 2)Σ. Λ., αντίστοιχα. Επομένως, εφόσον αυτοί δεν εμφανίστηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία τους, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ.2 του ΚΠολΔ.
ΙΙ. Ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδαφ.α'του ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 4/2005, ΑΠ 1702/2011), η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 8/2006). Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ.19 του ίδιου Κώδικα, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή για τη μη συνδρομή τους, που αποκλείει την εφαρμογή τους, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Εξάλλου, κατά το άρθρο 298 εδ.α' ΑΚ η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 929 εδ α' ΑΚ σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Ως νοσήλια νοούνται οι δαπάνες που είναι αναγκαίες για τη σωτηρία και την αποκατάσταση της υγείας του παθόντος (φάρμακα, αμοιβή ιατρού, νοσοκομείου κ.ά). και έτσι με κριτήριο την αναγκαιότητα ή όχι πραγματοποίησης της δαπάνης θα υποχρεωθεί ή όχι ο υπόχρεος σε αποζημίωση να καταβάλει τη συγκεκριμένη δαπάνη ως οφειλόμενη ζημία (ΑΠ 2176/2009 ΝΟΜΟΣ). Σε δύσκολες και λεπτές περιπτώσεις σωματικών κακώσεων ή παθήσεων που δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν στον ελλαδικό χώρο, αλλά η μετάβαση στο εξωτερικό υπόσχεται, βάσιμα, καλύτερα αποτελέσματα το θύμα της αδικοπραξίας μπορεί να απαιτήσει τις δαπάνες νοσηλείας και μεταβάσεως στο εξωτερικό, έστω και αν αυτές είναι υψηλές. Το αν, όμως, επιβάλλεται η μετακίνηση αυτή κρίνεται αντικειμενικά και όχι κατά την προσωπική αντίληψη του θύματος ή του στενού οικογενειακού του περιβάλλοντος. Αν η μετακίνηση δεν επιβάλλεται αντικειμενικά στη συγκεκριμένη περίπτωση, γιατί έγινε από υπερβάλλουσα πρόνοια, δεν μπορεί να ζητηθεί αποζημίωση. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Για να θεωρηθεί η άσκηση δικαιώματος ως καταχρηστική, κατά την διάταξη αυτή θα πρέπει η προφανής υπέρβαση των oρίων, που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή ο οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, να προκύπτει από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου ή από την πραγματική κατάσταση που δημιουργήθηκε ή τις περιστάσεις που μεσολάβησαν ή από άλλα περιστατικά, τα οποία, χωρίς κατά νόμο να εμποδίζουν την γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή την άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου (ΑΠ 158/2012-ΝΟΜΟΣ). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο Αθηνών, με την προσβαλλομένη απόφασή του (5088/2012) όπως απ'αυτήν προκύπτει, δέχτηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: "....Ειδικότερα ο παθών υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, ενδοεγκεφαλική αιμορραγία, υδροκεφαλία και τετραπάρεση, απεβίωσε δε στις 2.7.2008 εξαιτίας των ως άνω σωματικών βλαβών του....Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι ο ενάγων μετά το ατύχημα νοσηλεύθηκε στη Μ.Ε.Θ. του ΠΓΝΑ "ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ", διασωληνωμένος, όπου υποβλήθηκε σε μηχανικό αερισμό. Η CT εγκεφάλου έδειξε συρρέουσες αιμορραγικές θλάσεις μετωπιαία άμφω και κροταφικά αριστερά, μετατραυματική υπαραχνοειδή αιμορραγία και η αρχική GCS ήταν 9/15, Η CT αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, θώρακος και κοιλίας δεν έδειξαν κάτι το οξύ. Στις 2.15 πμ., της 10/8/2004 ο ενάγων μεταφέρθηκε με ναυλωμένο ασθενοφόρο αεροπλάνο στη Φραγκφούρτη Γερμανίας όπου νοσηλεύθηκε στο νοσοκομείο Johannes Gutenberg Universitat Mainz από 10/8/2004 έως 17/11/2004. Ακολούθως, νοσηλεύθηκε, διαδοχικώς, από 17/11/2004 έως 8/12/2004 στο νοσοκομείο αποκατάστασης Schmieder στο Allembach Γερμανίας, στην κλινική Rehab Basel της Ελβετίας, ειδικό θεραπευτικό κέντρο για παραλύσεις από βλάβη του νωτιαίου μυελού και εγκεφαλικά τραύματα, από 9/1/2005 έως 26/8/2005, οπότε επανήλθε στην Ελλάδα. Νοσηλεύθηκε στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης Θεσσαλονίκης "Η Αναγέννηση ΑΕ" από 5/9/2005 έως 19/9/2005, οπότε μεταφέρθηκε στην Κλινική "Άγιος Λουκάς" της Θεσσαλονίκης, απεβίωσε δε στις 2/7/2008 εξαιτίας των προαναφερομένων σωματικών κακώσεων του. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι τα έξοδα νοσηλείας του στο ΠΓΔΑ "Γιώργος Γεννηματάς" ανέρχονται σε 9.301,21 ευρώ, στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης "Η Αναγέννηση ΑΕ", με παροχή υπηρεσιών εντατικής παρακολούθησης, σε 2.341,90 ευρώ και στην Κλινική "Άγιος Λουκάς" κατά το χρονικό διάστημα από 19/9/2005 έως τον χρόνο, εγέρσεως της αγωγής (31/10/2005) σε 11.266 ευρώ. Εξάλλου, ο ενάγων δικαιούται για έξοδα νοσηλείας του κατά τον μελλοντικό της εγέρσεως της αγωγής χρόνο, ήτοι από 1/11/2005 έως τον χρόνο του θανάτου του (2/7/2008) το ποσό των 7.860 ευρώ μηνιαίως (262 ευρώ Χ 30 ημέρες). Κατά το χρονικό διάστημα από 21/7/2004 έως 26/8/2005 που ο ενάγων αδυνατούσε να αυτοεξυπηρετηθεί είχε ανάγκη της προσωπικής φροντίδας της μητέρας του Σ. Κ. και της αδελφής του, Χ. Π., οι υπηρεσίες των οποίων αποτιμώνται σε 500 ευρώ μηνιαίως και κατά το ως άνω χρονικό διάστημα σε 6.700 ευρώ. Δεν αποδείχθηκε, όμως, ότι προσέλαβε αποκλειστικές νοσοκόμους κατά την παραμονή του στο Ιατρικό Κέντρο "Η Αναγέννηση ΑΕ", στην Κλινική " Άγιος Λουκάς" ή το Ιπποκράτειο νοσοκομείο. Εξάλλου, δεν αποδείχθηκε ότι δαπάνησε τα αναφερόμενα στην αγωγή ποσά, ήτοι 450 ευρώ ως αμοιβή λοιμωξιολόγου και 300 ευρώ ως αμοιβή πνευμονολόγου κατά την παραμονή του στην Κλινική "Άγιος Λουκάς" ούτε ότι προσέλαβε λογοθεραπευτή ή εργοθεραπευτή και ότι, συνεπώς, υποβλήθηκε στη δαπάνη αμοιβής τέτοιων υπηρεσιών. Τέλος, δεν αποδείχθηκε ότι ο ενάγων κατέβαλε ημερήσια τροφεία επί πλέον των εξόδων νοσηλείας του. Εξάλλου, η δαπάνη για φιλοδωρήματα δεν αποτελεί αποκαταστατέα ζημία και κατά το σχετικό κονδύλιο η αγωγή δεν είναι νόμιμη. Περαιτέρω, ο ενάγων ισχυρίζεται ότι υπεβλήθη σε δαπάνες στα προαναφερόμενα ιατρικά κέντρα του εξωτερικού, ήτοι τη Γερμανία και την Ελβετία, και δη για τη μετάβαση του στη Γερμανία με ειδικά ναυλωμένο ασθενοφόρο αεροπλάνο, την αμοιβή των θεραπόντων εκεί ιατρών, τα έξοδα νοσηλείας του, τα μεταφορικά έξοδα και τα έξοδα διαμονής και διατροφής των συνοδών του, μητέρας του και αδελφής του, και την επιστροφή του, αεροπορικώς, με συνοδό ιατρό, από την Ελβετία στη Θεσσαλονίκη. Όμως, δεν αποδείχθηκε ότι οι προαναφερόμενες σωματικές κακώσεις του δεν μπορούσαν να αντιμετωπισθούν στην Ελλάδα ούτε ότι η μετάβαση του στο εξωτερικό υποσχόταν ή είχε καλύτερα αποτελέσματα, καθόσον η μεταφορά του στο νοσοκομείο Johannes Gutenberg Universitat Mainz της Γερμανίας, εγένετο κατόπιν αποφάσεως των συγγενών του (όπως αναφέρεται στην 11822/18-12-2004 βεβαίωση νοσηλείας του ΠΓΝΑ "Γιώργος Γεννηματάς"), λόγω υπερβαλλούσης προνοίας, επέστρεψε δε στην Ελλάδα και νοσηλεύθηκε, διαδοχικώς, στα ανωτέρω ιατρικά κέντρα, υποβαλλόμενος σε θεραπεία εντατικής παρακολούθησης και αποκατάστασης.
Συνεπώς, δεν μπορεί να αξιωθεί αποζημίωση για την ως άνω αιτία, κατά τη βάσιμη ένσταση (καταχρηστικότητας) των εναγομένων, η οποία, παραδεκτώς, προτάθηκε πρωτοδίκως, με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου τους, η οποία καταχωρήθηκε στα πρακτικά της πρωτοβάθμιας δίκης, προς καταλογισμό των εν λόγω εξόδων σ' αυτόν (ενάγοντα)....". Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο και ειδικότερα ότι για την αντιμετώπιση των σωματικών κακώσεων του παθόντος δεν ήταν αναγκαία η μετάβασή του στην αλλοδαπή, κατάσταση της υγείας του η οποία μπορούσε να αντιμετωπισθεί στην Ελλάδα, ανέλεγκτη περί πραγμάτων εκτίμηση της με βάση την οποία απέρριψε κατ'ουσίαν το αγωγικό κονδύλιο "για την καταβολή δαπανών νοσηλείας στο εξωτερικό του αποθανόντος αδελφού της αναιρεσείουσας", διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 298, 929 και 281 ΑΚ, που εφαρμόστηκαν. Έτσι δεν στέρησε αυτήν (απόφαση) νόμιμης βάσης, ούτε παραβίασε τις ανωτέρω διατάξεις που ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, κρίνοντας ειδικότερα ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση οι ως άνω σωματικές κακώσεις του θανόντος αδελφού της αναιρεσείουσας μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ιατρικώς και στην Ελλάδα, ενώ η μετάβαση εκείνου στο εξωτερικό δεν υποσχόταν ούτε είχε τελικώς καλύτερα αποτελέσματα, αλλά έγινε η μεταφορά του σε νοσοκομείο της αλλοδαπής "λόγω υπερβαλλούσης πρόνοιας" του συγγενικού περιβάλλοντος και χωρίς συγκεκριμένη ιατρική σύσταση. Η αιτιολογία αυτή στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της προβαλλόμενης αποφάσεως και με την έννοια αυτή αλυσιτελώς πλήττεται με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως κατά το κεφάλαιο αυτής που αναφέρεται στην ένσταση περί καταχρηστικής ασκήσεως δικαιώματος της αναιρεσείουσας, την οποία πλεοναστικώς ερεύνησε το δικαστήριο της ουσίας. Επομένως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, που αποδίδεται με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, οι οποίοι τυγχάνουν αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν.
ΙΙΙ. Έπειτα, λοιπόν, από όλα τα παραπάνω, πρέπει α)να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, β)να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων μόνο της κατ'αντιμωλία δικαζομένης και έχουσας καταθέσει προτάσεις τρίτης των αναιρεσιβλήτων ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ - ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε.Γ.Α." (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), και γ)να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου, ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, που κατατέθηκε με το υπ'αριθμόν 8871359-ΣΕΙΡΑ VI διπλότυπο της Δ.Ο.Υ. Ψυχικού, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ.4 εδαφ.ε'ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό της παρούσας. 
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 
Απορρίπτει την, από 12.2.2013 (αριθμός έκθεσης κατάθεσης 140/27.2.2013), αίτηση για αναίρεση της υπ'αριθμόν 5088/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.
Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της τρίτης των αναιρεσιβλήτων ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ - ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε.Γ.Α", τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Και Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου, ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, που κατατέθηκε με το υπ'αριθμόν 8871359- ΣΕΙΡΑ VI διπλότυπο της Δ.Ο.Υ Ψυχικού, στο Δημόσιο Ταμείο.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2013. 
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Νοεμβρίου 2013.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ