Αριθμός 1468/2013 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βιολέττα Κυτέα, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως (κωλυομένου του Τακτικού Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Δημάδη), Ειρήνη Κιουρκτσόγλου-Πετρουλάκη (κωλυομένου του Αρεοπαγίτη Νικόλαου Κωνσταντόπουλου), Δήμητρα Μπουρνάκα, Χρυσούλα Παρασκευά - Εισηγήτρια και Μαρία Γαλάνη-Λεοναρδοπούλου (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Αικατερίνης Βασιλακοπούλου-Κατσαβριά), Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 24 Μαΐου 2013 με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίου Κολιοκώστα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Ι. Β. του Ε., κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Σπανουδάκη, για αναίρεση της υπ' αριθ. 1549/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Κρήτης. Με πολιτικώς ενάγοντα τον Κ. Κ. του Ε., κάτοικο ... που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Διαμάντη.
Το Τριμελές Εφετείο Κρήτης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 1 Νοεμβρίου 2012 αίτησή του αναιρέσεως καθώς και στον από 6 Μαρτίου 2013 πρόσθετο λόγο, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 53/2013.
Αφού άκουσε 
Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης καθώς και ο πρόσθετος λόγος αυτής.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η κρινόμενη αίτηση από 1-11-2012 του Ι. Β. του Ε., μετά του από 6-3-2013 δικογράφου προσθέτων λόγων, που κατατέθηκαν εμπρόθεσμα και κατά τις νόμιμες διατυπώσεις (αρ. 509 §2 του Κ.Ποιν.Δ.) για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1549/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Κρήτης (Πλημμελημάτων) έχουν ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως και πρέπει να συνεκδικασθούν ως συναφείς.
Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τα άρθρα 93 §3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Ποιν.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεώς της από το άρθρο 510 §1 στοιχ. Δ' Κ.Ποιν.Δ., όταν αναφέρονται σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Ως προς τα αποδεικτικά μέσα, που ελήφθησαν υπόψη από το δικαστήριο για την καταδικαστική του κρίση, για την πληρότητα της αιτιολογίας, αρκεί ο κατ' είδος προσδιορισμός των χωρίς να απαιτείται και αναλυτική παράθεσή τους και μνεία του τι προκύπτει από το καθένα χωριστά, πρέπει όμως να προκύπτει, ότι το δικαστήριο τα έλαβε υπόψη και τα συνεκτίμησε όλα κι όχι μόνο μερικά από αυτά. Ακόμη, δεν είναι απαραίτητη η αξιολογική συσχέτιση και σύγκριση των διαφόρων αποδεικτικών μέσων και των μαρτυρικών καταθέσεων μεταξύ τους ή να προσδιορίζεται ποιο βάρυνε περισσότερο για το σχηματισμό της δικανικής κρίσεως. Όταν δε εξαίρονται ορισμένα από τα αποδεικτικά μέσα, δεν σημαίνει, ότι δεν ελήφθησαν υπόψη τα άλλα, ούτε ανακύπτει θέμα αιτιολογήσεως γιατί δεν εξαίρονται τα άλλα.
Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Τριμελές Εφετείο Κρήτης που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα ανθρωποκτονίας από αμέλεια σε βάρος του Ε. Κ. και τον καταδίκασε σε ποινή φυλακίσεως τριών ετών μετατραπείσα. Στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, το δικάσαν Εφετείο μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των μνημονευομένων κατά το είδος τους αποδεικτικών μέσων δέχθηκε ανελέγκτως κατά λέξη τα εξής:
"αποδείχθησαν τα εξής: Ο εκκαλών-κατηγορούμενος από το έτος 1995 λειτουργούσε στη θέση "…" δημοτικού διαμερίσματος … του δήμου … ατομική επιχείρηση με αντικείμενο την παραγωγής σκαγιών κυνηγετικών όπλων φύλων μολύβδου και μολυβδίδων. Τα τελευταία έτη πριν το ένδικο θανατηφόρο ατύχημα που συνέβη την 12-9-2005, ο ανωτέρω επεξέτεινε αυθαίρετα (χωρίς αντίστοιχη τροποποίηση της άδειας λειτουργίας) τις εγκαταστάσεις και το αντικείμενο της επιχείρησης, ασχολούμενος επί πλέον με την ανάκτηση μολύβδου από συσσωρευτές. Για την ηλεκτροδότηση της νέας μονάδας δεν έγινε αίτηση προς την Δ.Ε.Η., ούτε επαύξηση ισχύος, ούτε η εγκατάσταση έγινε σύμφωνα με τον κανονισμό εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων (ήδη πρότυπο ΕΛΟΤ ΗD 384) και δεν τηρήθηκαν στοιχειώδεις κανόνες ασφαλείας. Αντίθετα η ηλεκτροδότηση γινόταν με καλώδιο που αυθαίρετα είχε τοποθετηθεί και τροφοδοτείτο μέσω της προηγούμενης εγκατάστασης. Το καλώδιο αυτό κατέληγε σε ένα απλό διακόπτη ισχύος και από αυτόν διακλαδιζόταν προς τα διάφορα σημεία της νέας εγκατάστασης, από την οποία ηλεκτροδοτείτο και ένα πλυστικό μηχάνημα (εκτοξευτήρας νερού υπό πίεση) εργοστασίου κατασκευής ΑLΤΟ τύπου ΤITAN ENERGY, που διέθετε η επιχείρηση Ειδικότερα για την τροφοδότηση με ηλεκτρικό ρεύμα του μηχανήματος αυτού χρησιμοποιείτο τριφασική παροχή μέσω παλαντέζας, η οποία έπαιρνε ρεύμα από ρευματοδότη που βρισκόταν τοποθετημένος σε κολώνα του κτιρίου, Η ηλεκτρική εγκατάσταση και στη νέα μονάδα, πέραν της αυθαίρετης και πρόχειρης επέκτασής της από την αρχική μονάδα της επιχείρησης, ήταν στο σύνολό της (πίνακες, γειώσεις, οδεύσεις-συνδέσεις καλωδίων, παλαντέζες, παροχή πλυστικού μηχανήματος) πεπαλαιωμένη, δεν βρισκόταν σε καλή κατάσταση και δεν τηρούσε τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις ασφαλείας (άρ. 10 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι παρ. 3 ΠΔ 16/1996, Κανονισμός εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, που αντικαταστάθηκε με το Πρότυπο ΕΛOT HD 384 - με την με αρ. Φ7.5/1816/88/2004 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης-), γεγονός το οποίο ήταν εν γνώσει του κατηγορουμένου, ενόψει μάλιστα ότι με τη χρήση του ίδιου πλαστικού μηχανήματος είχε υποστεί ηλεκτροπληξία (όχι θανατηφόρο) τους προηγούμενους μήνες και άλλος εργαζόμενος (ο Ε. Λ.). Ειδικότερα, ο αγωγός της γείωσης της εγκατάστασης διακόπτονταν από υποπίνακα σε υποπίνακα αυξάνοντας την τιμή αυτής και καθιστώντας τον μη αποτελεσματικό. Η τιμή αντίστασης γείωσης μετρήθηκε μετά το ένδικο ατύχημα και βρέθηκε 13 Ωμ, στοιχεία δηλωτικό ότι ουσιαστικά δεν υπήρχε γείωση της ηλεκτρικής εγκατάστασης, ως επιβαλλόταν (πρότυπο ΕΛΟΤ μέρος 5 κεφ. 54). Ομοίως δεν υπήρχε αντιηλεκτροπληξιακός διακόπτης, ως ήταν επιβεβλημένο ενόψει της κακής κατάστασης της εγκατάστασης και του προηγούμενου συμβάντος με τον Ε. Λ. (704.41 προτύπου ΕΛΟΤ). Κατά παράβαση των οριζομένων στο ως άνω πρότυπο (μέρος 3, μέρος 4 κεφ. 41, 47, μέρος 5 κεφ. 52), ο ηλεκτρικός υποπίνακας, από τον οποίο τροφοδοτείτο το πλυστικό μηχάνημα ήταν καμένος και ξανά συναρμολογημένος, χωρίς προστατευτικό εσωτερικό πλαίσιο. Επίσης, η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος προς το πλυστικό μηχάνημα είχε τροποποιηθεί. Η παλαντέζα τροφοδοσίας έφερε μεταλλικά ακροφύσια (ρευματοδότης-ρευματολήπτης) μη στεγανά, φθαρμένα και περιτυλιγμένα με μονωτική ταινία, αφού δεν υπήρχαν οι στυπιοθλήπτες (ελαστικά στεγανωτικά δαχτυλίδια), ενώ το καλώδιο της παλαντέζας ήταν τραυματισμένο σε διάφορα σημεία και έφερε μονωτική ταινία και σιλικόνη για τη μόνωση του, με συνέπεια να είναι δυνατή η διαρροή του ηλεκτρικού ρεύματος στον ερχόμενο σε επαφή με τα σημεία αυτά. Την 1-9-2005 προσελήφθη από τον κατηγορούμενο ως ανειδίκευτος εργάτης στην ως άνω επιχείρησή του, στην οποία ήδη απασχολούνταν τέσσερις εργαζόμενοι, ο Ε. Κ. του Κ., 23 ετών, γιος του πολιτικώς ενάγοντος Κ. Κ. Στον τελευταίο ανέθεσε ο κατηγορούμενος την εκτέλεση βοηθητικών εργασιών, μεταξύ των οποίων τον καθαρισμό του δαπέδου των εγκαταστάσεων με την χρήση του προαναφερθέντος πλυστικού μηχανήματος. Τις πρωινές ώρες της 12-9-2005 ο εν λόγω εργαζόμενος, εκτελώντας την εργασία αυτή που του είχε ανατεθεί από τον εργοδότη του, με την χρήση του ως άνω μηχανήματος, ακούμπησε με τα δάκτυλα του αριστερού του χεριού ένα από τα μεταλλικά ακροφύσια της παλαντέζας τροφοδοσίας του πλυστικού μηχανήματος, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε: ήταν φθαρμένο και είχε αντικατασταθεί ο στυπιοθλήπτης του με μονωτική ταινία, με συνέπεια να μην είναι στεγανό. Έτσι, το ηλεκτρικό ρεύμα της παροχής διήλθε από το σώμα του εργαζομένου, ο οποίος, δεδομένης και της έλλειψης σωστής γείωσης της εγκατάστασης και της έλλειψης αντιηλεκτροπληξιακού διακόπτη, υπέστη ηλεκτροπληξία, με συνέπεια τον ακαριαίο θάνατό του.
Υπό τα περιστατικά αυτά, το θανατηφόρο ατύχημα οφείλεται στην υπαιτιότητα (αμέλεια) του κατηγορουμένου. Ο τελευταίος, ως ιδιοκτήτης της επιχείρησης και εργοδότης του θανόντος, ήταν υπεύθυνος για την λήψη των μέτρων ασφάλειας και προστασίας της ζωής και υγείας των εργαζομένων στην επιχείρηση του και είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του ως άνω αποτελέσματος (άρθρα 15 Π.Κ., 1, 2, 3, 7§4 ΠΔ 16/1996, 1, 19 Ν. 1568/1985). Ο ανωτέρω δεν μερίμνησε για την αντικατάσταση ή την επισκευή της ηλεκτρικής εγκατάστασης από τις ανωτέρω πλημμέλειες, ή τουλάχιστον για την τροφοδοσία του πλυστικού μηχανήματος με παλαντέζα παροχής με στεγανά ακροφύσια, χωρίς δυνατότητα διαρροής του ηλεκτρικού ρεύματος, ως είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση με βάση τις προαναφερθείσες διατάξεις, λόγω της ως άνω ιδιότητας του και μπορούσε να πράξει, ενόψει των επαγγελματικών του γνώσεων και εμπειρίας.
Ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου ότι δεν ήταν αυτός κύριος της επιχείρησης, καθόσον είχε μεταβιβάσει αυτή στην εταιρεία με επωνυμία "…", της οποίας εταίροι και διαχειριστές ήταν τα παιδιά του Ε. και Ε.-Α., δεν είναι βάσιμος. Πράγματι η ανωτέρω εταιρεία συστήθηκε την 4-7-2005 με σκοπό ίδιο με την επαγγελματική δραστηριότητα του κατηγορουμένου, όμως δεν προκύπτει ότι μέχρι τον χρόνο του ατυχήματος ο τελευταίος μεταβίβασε την επιχείρηση του στην εταιρεία. Ότι ο ίδιος ήταν κύριος της επιχείρησης και εργοδότης του θανόντος τον ως άνω χρόνο, προκύπτει και από τα εξής δεδομένα: α) την με αρ. 0899054 κατάσταση υπαλλήλων της επιχείρησης, όπου συμπεριλαμβάνεται ο θανών με ημερομηνία πρόσληψης την 1-9-2005 και αναφέρεται ο κατηγορούμενος ως κύριος της επιχείρησης, β) τις από 3-4-12 προτάσεις του ίδιου ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, όπου δεν πρόβαλε όμοιο ισχυρισμό και 3) τις εκθέσεις αυτοψίας, έρευνας του ατυχήματος και πραγματογνωμοσύνης, από τις οποίες προκύπτει ότι κατά την έρευνα των συνθηκών του ατυχήματος ως κύριος της επιχείρησης, υπεύθυνος αυτής και εργοδότης εμφανίστηκε ο κατηγορούμενος. Υπό τα δεδομένα αυτά η αναφορά στην κατάθεση του πολιτικώς ενάγοντος ότι "...ο κατηγορούμενος ενάμισι μήνα πριν το ατύχημα μεταβίβασε το μαγαζί..." δεν αναιρεί την ως άνω παραδοχή του Δικαστηρίου και οφείλεται σε προφανή σύγχυση αυτού (πολιτικώς ενάγοντος) ως προς τις έννοιες της σύστασης της ομόρρυθμης εταιρείας και της μεταβίβασης της επιχείρησης. Επίσης, ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου για συνυπαιτιότητα του θανόντος επειδή δεν φορούσε ειδικά γάντια τα οποία θα απέτρεπαν την διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος από το σώμα του δεν είναι βάσιμος, διότι δεν είχε διαθέσει αυτός στους εργαζόμενους ειδικά μονωτικά γάντια, ικανά να αποτρέψουν την διέλευση του ρεύματος στο σώμα του θανόντος, ενόψει μάλιστα της χρήσης νερού για την εργασία που εκτελούσε ο τελευταίος, που δημιουργούσε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο ηλεκτροπληξίας (βλ. ιδία την κατάθεση του Ε. Λ. στο ακροατήριο, ότι διέθεταν υφασμάτινα γάντια)".
Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη από τις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και του Κ.Ποιν.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει σ' αυτή, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποδείχθησαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του άνω εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, για το οποίο καταδικάσθηκε ο αναιρεσείων, τις αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε τα περιστατικά αυτά και τους συλλογισμούς με βάση τους οποίους έκανε την υπαγωγή τους στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των άρθρων 1, 5, 15, 26 §1, 28 §1, 51, 53, 302 §1 του Π.Κ., 1, 2, 3, 7 §4, 10 παρ. 1 και 3, Π.Δ. 16/1996, 1, 19 Ν.1568/1985 τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου, με ελλιπή, δηλ. ή αντιφατική αιτιολογία. Ειδικότερα το δικάσαν Εφετείο εξέθεσε με πληρότητα και σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν την αμελή συμπεριφορά του αναιρεσείοντος και συνιστούν παραλείψεις στη λήψη των μέτρων ασφαλείας και προστασίας και υγείας των εργαζομένων στην επιχείρηση, αιτιολόγησε με σαφείς σκέψεις τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της αμελούς συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος και του επελθόντος αποτελέσματος. Οι ειδικότερες αιτιάσεις του αναιρεσείοντος σχετικά με τα αναγνωσθέντα έγγραφα και τα αποδεικτικά στοιχεία είναι αβάσιμος, αφού 1) δεν απαιτείτο για την πληρότητα της αιτιολογίας ειδική αξιολόγηση, συσχετισμός και συγκριτική στάθμιση των επί μέρους αποδεικτικών μέσων, 2) προκύπτει με βεβαιότητα ότι λήφθηκε και αξιολογήθηκε από το δικαστήριο η κατάθεση του πολιτικώς ενάγοντα και 3) από την διατύπωση στο προοίμιο του σκεπτικού ότι "... από την ανάγνωση των πρακτικών της πρωτοβάθμιας δίκης, από την ανάγνωση των εγγράφων", επομένως και όσων προσκόμισε ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος, προκύπτει σαφώς ότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη για το σχηματισμό της κρίσεώς του περί της ενοχής του κατηγορουμένου όλα τα έγγραφα που αναγνώσθηκαν μεταξύ των οποίων και το προσκομισθέν από τον αναιρεσείοντα κατηγορούμενο έγγραφο σύστασης Ο.Ε. "…" (αφού δεν το εξήρεσε) και μάλιστα του εγγράφου αυτού γίνεται λεπτομερής ανάλυση στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης και με εμπεριστατωμένη αιτιολογία το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι δεν είναι αυτός ο κύριος της επιχειρήσεως κατά το χρόνο που επήλθε ο θανάσιμος τραυματισμός του θύματος. Όλες οι άλλες αιτιάσεις με τις οποίες πλήττεται η επί της ουσίας κρίση του Δικαστηρίου είναι απαράδεκτες. Επομένως, ο από το άρθρο 510 §1 Κ.Ποιν.Δ. μοναδικός λόγος αναιρέσεως και ο ταυτόσημος πρόσθετος λόγος με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη, ως προς την κρίση της επί της ενοχής του αναιρεσείοντος, ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει ν' απορριφθεί στο σύνολό της η κρινόμενη αίτηση και ο πρόσθετος λόγος αυτής και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (αρ. 583 §1 Κ.Ποιν.Δ.), καθώς και στη δικαστική δαπάνη του πολιτικώς ενάγοντος (αρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 
Απορρίπτει την από 1-11-2012 αίτηση του Ι. Β. του Ε. καθώς και τον από 6-3-2013 πρόσθετο λόγο αυτής, για αναίρεση της 1549/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Κρήτης. Και 
Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα που ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) Ευρώ και στη δικαστική δαπάνη του πολιτικώς ενάγοντα που ανέρχεται ε πεντακόσια (500) Ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Ιουλίου 2013.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2013.
Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ