ΑΡΙΘΜΟΣ 377/2013 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Ζ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Θεοδώρα Γκοΐνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Ανδρέα Ξένο και Βασίλειο Καπελούζο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες. Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία της Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ξένης Δημητρίου-Βασιλοπούλου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντα - κατηγορουμένου Ι. Σ. του Ν., κατοίκου ..., που παρέστη με την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Βλαδίκα, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 680/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς. Με πολιτικώς ενάγοντες τους 1. Β. Κ. του Ι. και 2. Ζ. συζ. Β. Κ., κατοίκων ..., που παρέστησαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Ηλιόκαυτο. Το Τριμελές Εφετείο Πειραιώς, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 12 Οκτωβρίου 2012 αίτησή του, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1173/2012. Αφού άκουσε Τους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να γίνει δεκτή εν μέρει και να απορριφθεί κατά τα λοιπά η προκείμενη αίτηση αναίρεσης, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Κατά το άρθρο 302 παρ. 1 του ΠΚ, όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλου τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών. Κατά τη διάταξη δε του άρθρου 28 του ΠΚ, από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι, για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτείται η διαπίστωση αφενός ότι ο δράστης δεν κατέβαλε, κατ' αντικειμενική κρίση, την προσοχή που κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος όφειλε, υπό τις ίδιες περιστάσεις, να καταβάλει με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, κοινή πείρα και λογική και αφετέρου ότι αυτός μπορούσε με βάση τις προσωπικές του ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες, να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα του τελεσθέντος εγκλήματος. Ακόμη απαιτείται αντικειμενικός αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του δράστη και του αποτελέσματος που επακόλουθο της αμέλειάς του. Εξάλλου, έλλειψη της απαιτούμενης από τα άρθρα 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας που ιδρύει τον εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ.Δ' ΚΠοινΔ λόγο αναιρέσεως, υπάρχει και όταν στην καταδικαστική απόφαση δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Τέτοια έλλειψη αιτιολογίας υπάρχει και όταν κατά την έκθεση των περιστατικών που ανάγονται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, παρατηρείται είτε στην αυτοτελή αιτιολογία της αποφάσεως, είτε μεταξύ αιτιολογικού και διατακτικού της, ασάφεια ή αντίφαση. Στην προκείμενη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Πειραιώς (που δίκασε κατ' έφεση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη με αριθμό 680/2012 απόφασή του, κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο αναιρεσείοντα για το ότι "Στον ... την 22/11/2005 όντας υπόχρεος από το επάγγελμά του, ως οδηγός αυτοκινήτου σε ιδιαίτερη επιμέλεια και προσοχή κατά την πορεία του αυτοκινήτου του, από αμέλειά του δηλαδή από έλλειψη της προσοχής που ώφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, επέφερε με το όχημά του και κατά την οδήγησή του, τον θάνατο άλλου, χωρίς να προβλέψει το αξιόποινο αποτέλεσμα που παράχθηκε από την παρακάτω πράξη του. Συγκεκριμένα κατά την ανωτέρω ημερομηνία οδηγώντας το με αριθμ. κυκλ. ... Δ.Χ. αστικό λεωφορεία της ΕΘΕΛ ΑΕ που εκτελούσε δρομολόγιο στη λεωφορειακή γραμμή 040 Πειραιάς-Σύνταγμα και βαίνοντας μ' αυτό στην οδό Μ. Χατζηκυριακού με κατεύθυνση προς το λιμάνι στον ΟΑ 58, αν και προτίθετο να κάνει ελιγμό προκειμένου να εισέλθει στο ρεύμα της ανωτέρω οδού από την προσωρινή στάση που πραγματοποίησε για αποβίβαση και επιβίβαση επιβατών, δεν βεβαιώθηκε προηγουμένως ότι μπορεί να κάνει αυτό χωρίς κίνδυνο για τους υπολοίπους που χρησιμοποιούσαν την οδό αυτή, με αποτέλεσμα ν' αποκλείσει την πορεία της με αριθμό ... δικ. μοτοσυκλέτας που κινούνταν στην οδό Μ. Χατζηκυριακού και αριστερά του και να προσκρούσει αυτή (μοτ/τα) στο δικό του όχημα, από την πρόσκρουση δε αυτή να χάσει τον έλεγχό της ο οδηγός της, να πέσει κάτω από σταθμευμένο φορτηγό και να τραυματιστεί θανάσιμο ο Κ. Σ. του Β. (οδηγός μοτοσυκλέτας) ο οποίος μεταξύ άλλων υπέστη βαρειά κρανιοεγκεφαλική κάκωση από την οποία ως μόνη ενεργή αιτία επήλθε ο θάνατος αυτού". Στο σκεπτικό της αποφάσεως, αφού μνημονεύονται τα αποδεικτικά μέσα που έλαβε υπόψη του το Δικαστήριο, εκτίθενται τα εξής: "... αποδείχθηκε ότι στις 22-11-2009 περί ώρα 13.00' ο κατηγορούμενος οδηγώντας το με α. κυκλοφορίας ... ΔΧ λεωφορείο εκινείτο επί της οδού Μαρίας Χατζηκυριακού στον Πειραιά, με κατεύθυνση στο λιμάνι, εκτελώντας δρομολόγιο της γραμμής Πειραιάς-Σύνταγμα. Η οδός Χατζηκυριακού είναι οδός μονής κατεύθυνσης, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας και συνολικό πλάτος οδοστρώματος 9 μέτρα. Στο σημείο του Ο.Α. 58 η οδός είναι ευθεία με ελαφρά κατωφέρεια, κατά τον άνω δε χρόνο η κατάσταση της οδού ήταν υγρά, υπήρχαν συνθήκες φωτισμού ημέρας, η κυκλοφορία πεζών ελάχιστη, η ορατότητα επαρκής και υπήρχε έντονη βροχόπτωση. Όταν ο κατηγορούμενος οδηγός του λεωφορείου έφθασε στο άνω ύψος του Ο.Α. 58 της οδού Μ. Χατζηκυριακού πραγματοποίησε προσωρινή στάση παραπλεύρως των σταθμευμένων στη δεξιά πλευρά της οδού κατά την πορεία του αυτοκινήτου για την αποβίβαση και επιβίβαση επιβατών. Κατά τον ίδιο χρόνο στην ίδια οδό και όπισθεν του λεωφορείου εκινείτο η με αριθμό κυκλοφορίας ... μοτοσυκλέτα (KAWASAKI), οδηγώμενη από το Σ. Κ. με κανονική για τις συνθήκες της οδού ταχύτητα και όταν πλησίασε στο άνω σημείο επιχείρησε να προσπεράσει, από τα αριστερά κατά την πορεία του το εν στάσει λεωφορείο. Κατά τη στιγμή όμως που ευρίσκετο στο ύψος του λεωφορείου λίγο πιο πίσω από τη θέση του οδηγού, ο οδηγός του λεωφορείου, αφού ολοκλήρωσε την επιβίβαση-αποβίβαση επιβατών, ξεκίνησε από την προσωρινή στάση και κινήθηκε αριστερά προκειμένου να συνεχίσει την πορεία του, αφού πρώτα γνωστοποίηση την άνω πρόθεσή του, ανάβοντας το σχετικό φλας και ελέγχοντας από τον καθρέφτη του λοξά αριστερά χωρίς ωστόσο να αντιληφθεί την αριστερά του κινούμενη μηχανή. Ο οδηγός της μηχανής αιφνιδιάστηκε από την κίνηση αυτή του λεωφορείου και προκειμένου να αποφύγει τυχόν σύγκρουση μ' αυτό, επιταχύνοντας κινήθηκε αριστερότερα και κατά την προσπάθειά του να αποφύγει τη σύγκρουση με τα σταθμευμένα οχήματα (επί της οδού ήταν σταθμευμένα οχήματα και από τις δύο πλευρές του) ενεργώντας ελιγμό απώλεσε τον έλεγχο της μηχανής του η οποία εκτράπηκε της πορείας της και κατέληξε συρόμενη επί του οδοστρώματος μεταξύ δύο παρακειμένων οχημάτων στη δεξιά πλευρά κατά την κατεύθυνση της οδού Χατζηκυριακού. Ειδικότερα, ο οδηγός της μηχανής βρέθηκε μετά το ατύχημα κάτω από το με αριθμό ... ΙΧ φορτηγό, είχε τραυματισθεί, υπέστη βαρειά κρανιοεγκεφαλική κάκωση από την οποία ως μόνη ενεργό αιτία επήλθε ο θάνατός του. Με βάση τα πιο πάνω δεν αποδείχθηκε ότι η μηχανή του θανόντος ήλθε σε επαφή με το λεωφορείο, αποδεικνύεται όμως, ανεξάρτητα από τυχόν συνυπαιτιότητα του θανόντος, ότι στην επέλευση του ένδικου ατυχήματος συνέβαλε και η αμελής συμπεριφορά του οδηγού του λεωφορείου, ο οποίος δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, ώστε να μην εκτεθούν σε κίνδυνο οι λοιποί χρήστες της οδού και συγκεκριμένα ξεκινώντας από προσωρινή στάση κινήθηκε αριστερότερα, χωρίς να ελέγξει επισταμένως προς την πλευρά αυτή, να βεβαιωθεί ότι μπορούσε να πραγματοποιήσει την κίνησή του αυτή χωρίς να προκαλέσει κίνδυνο για άλλους χρήστες και ειδικότερα τον οδηγό της μοτοσυκλέτας, ο οποίος κατ' εκείνη τη στιγμή προσπερνούσε το λεωφορείο από αριστερά με συνέπεια να τον αιφνιδιάσει και να επέλθουν τα άνω αποτελέσματα. Στη συγκεκριμένη μάλιστα περίπτωση ο κατηγορούμενος ως επαγγελματίας οδηγός μεγάλου μήκους οχήματος και λαμβανομένων υπόψη των εκατέρωθεν αυτού σταθμευμένων οχημάτων και της έντονης βροχόπτωσης όφειλε με ιδιαίτερη προσοχή να ελέγξει την κίνηση οχημάτων επί του οδοστρώματος και αφού βεβαιωθεί ότι το οδόστρωμα ήταν ελεύθερο να κινηθεί αριστερότερα, ενέργειες τις οποίες παρέλειψε αφού περιορίστηκε να ελέγξει προς τα αριστερά λοξώς χωρίς όμως να βεβαιωθεί ότι το οδόστρωμα ήταν ελεύθερο ώστε να ξεκινήσει στη συνέχεια την πορεία του. Ως εκ τούτου, πρέπει να κηρυχθεί ένοχος". Με αυτές, όμως, τις παραδοχές το ως άνω δικαστήριο δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση την απαιτούμενη, από το Σύνταγμα και τον ΚΠοινΔ, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Ειδικότερα, υπάρχει ασάφεια και αντίφαση, αφού στο μεν σκεπτικό γίνεται δεκτό ότι ο οδηγός της μηχανής αιφνιδιάσθηκε από την κίνηση αυτή του λεωφορεία και προκειμένου να αποφύγει τυχόν σύγκρουση με αυτό, επιταχύνοντας κινήθηκε αριστερότερα και κατά τη προσπάθειά του να αποφύγει τη σύγκρουση με τα σταθμευμένα οχήματα, ενεργώντας ελιγμό, απώλεσε τον έλεγχο της μηχανής του, η οποία εκτράπηκε της πορείας του και κατέληξε συρόμενη επί του οδοστρώματος μεταξύ των παρκαρισμένων οχημάτων στη δεξιά πλευρά κατά την κατεύθυνση της οδού Χατζηκυριακού δεν αποδείχθηκε ότι η μηχανή του θανόντος ήλθε σε επαφή με το λεωφορείο ...", στο δε διατακτικό κηρύχθηκε ένοχος διότι ως οδηγός του λεωφορείου (κατηγορούμενος) δεν βεβαιώθηκε προηγουμένως ότι μπορούσε να κάνει, χωρίς κίνδυνο, ελιγμό προς τα αριστερά, με αποτέλεσμα να αποκλείσει τη πορεία της με αριθμό ... δικ. μοτοσυκλέτας που κινούνταν στην οδό Χατζηκυριακού και αριστερά του και να προσκρούσει αυτή (μοτοσυκλέτα) στο δικό του όχημα, από τη πρόσκρουση δε αυτή να χάσει τον έλεγχό της ο οδηγός της. Επομένως, είναι βάσιμος, ο σχετικός με την ανωτέρω πλημμέλεια λόγος αναιρέσεως της κρινόμενης αιτήσεως, εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠοινΔ, πρέπει δε να γίνει δεκτός και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. ακολούθως, η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές από εκείνους που έκριναν προηγουμένως (άρθρο 485 παρ.1 και 519 του ΚΠοινΔ). ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αναιρεί την με αριθμό 680/2012 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς. Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που την δίκασαν προηγουμένως. Κρίθηκε αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Φεβρουαρίου 2013. Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 6 Μαρτίου 2013. Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ