Αριθμός 1652/2013 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α1' Πολιτικό Τμήμα 
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Λυκούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη και Δημήτριο Κράνη, Αρεοπαγίτες.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 1 Απριλίου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Α. Των αναιρεσειόντων: 1Κ. Γ. του Χ., κατοίκου ... 2.Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία " …", που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, 3.Π. Κ. του Ι., δημοσιογράφου, 4.Ε. χας Λ. Α. Κ., το γένος Β., 5Ν. - Ε. Κ. - Ξ. και 6 Τ. Κ. του Λ. - Α., καθολικών διαδόχων, ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του Λ. Κ., απάντων κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χριστόφορο Αργυρόπουλο. 
Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Π. του Δ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Χρήστο Παπασωτηρίου.
Β. Του αναιρεσείοντος: Ι. Π. του Δ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Παπασωτηρίου.
Των αναιρεσιβλήτων: 1. Κ. Γ. του Χ., κατοίκου ... 2. Γ. Γ. Γ., κατοίκου ... 3.Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία " …", που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, 4.Π. Κ. του Ι., δημοσιογράφου, 5.Ε. χας Λ. Α. Κ., το γένος Β., 6Ν. - Ε. Κ. - Ξ. και 7 Τ. Κ. του Λ. - Α., καθολικών διαδόχων, ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του Λ. Κ., απάντων κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χριστόφορο Αργυρόπουλο. 
Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 27 Δεκεμβρίου 2005 δύο αγωγές του ήδη αναιρεσιβλήτου - αναιρεσείοντος που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών με αριθμούς αντίστοιχα 214155/2005 και 214157/2005. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6413/2009 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 1363/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι ως άνω διάδικοι με τις από 23 Απριλίου 2012 και 1 Οκτωβρίου 2012 αντίστοιχες αιτήσεις τους. 
Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αναίρεσης, που συνεκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κράνης, ανέγνωσε α) την από 27 Μαρτίου 2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος της από 23.4.2012 αίτησης αναίρεσης, να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι της αίτησης αυτής κατά της υπ' αριθμ. 1363/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που δέχθηκε την με αριθμό κατάθεσης 214155/28.12.2005 αγωγή του αναιρεσιβλήτου Ι. Π. και β)την από 22 Μαρτίου 2013 ομοία, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η από 1.10.2012 αίτηση αναίρεσης.
Οι πληρεξούσιοι των διαδίκων ζήτησαν την παραδοχή ο καθένας της οικείας αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη της αντίθετης αίτησης αναίρεσης, καθώς και την καταδίκη της αντίθετης πλευράς στη δικαστική δαπάνη . 
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
1. Με την υπό κρίση από 23.4.2012 πρώτη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία του άρθρ. 681Δ ΚΠολΔ υπ' αριθ. 1363/2012 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε μεν στην ουσία την από 10.4.2010 έφεση του αναιρεσιβλήτου Ι. Π. κατά της υπ' αριθ. 6413/2009 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά το μέρος που η απόφαση αυτή απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την από 27.12.2005 και με αριθμό κατάθεσης 214157/28.12.2005 αγωγή του, δέχθηκε όμως κατά τα λοιπά την έφεσή του κατά της αυτής οριστικής απόφασης και αφού εξαφάνισε εν μέρει την απόφαση αυτή, που είχε απορρίψει στο σύνολό της ως ουσιαστικά αβάσιμη τη συνεκδικασθείσα με την ως άνω αγωγή ταυτόχρονη με αριθμό κατάθεσης 214155/28.12.2005 αγωγή του, δέχθηκε ακολούθως εν μέρει την αγωγή αυτή και αναγνώρισε ότι οι αναιρεσείοντες, που κρίθηκε ότι ευθύνονται για την παράνομη και υπαίτια από μέρους του πρώτου αυτών προσβολή της προσωπικότητας του αναιρεσιβλήτου με εξυβριστικές γι' αυτόν καταχωρήσεις σε φύλλα και στην ιστοσελίδα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ", υποχρεούνται να καταβάλουν νομιμοτόκως και εις ολόκληρο σ' αυτόν, κατά τις διακρίσεις της εφετειακής απόφασης, το ποσό των 25.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που του προκάλεσε η αδικοπρακτική σε βάρος του συμπεριφορά του πρώτου αναιρεσείοντος, ενώ παράλληλα υποχρεώθηκε η δεύτερη αναιρεσείουσα να άρει από την ιστοσελίδα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" τις εξυβριστικές για τον αναιρεσίβλητο καταχωρήσεις και να παραλείψει στο μέλλον ανάλογες καταχωρήσεις στην ιστοσελίδα και στα φύλλα της εφημερίδας αυτής. Η αίτηση αναίρεσης, που τελικό αίτημα έχει την πλήρη απόρριψη της με αριθμό κατάθεσης 214155/ 28.12.2005 αγωγής, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564§1, 566§1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ). Παραδεκτή επίσης είναι και η από 1.10.2012 δεύτερη αίτηση αναίρεσης κατά της αυτής εφετειακής απόφασης, που άσκησε κατά των ως άνω αναιρεσειόντων και επίσης κατά του Γ. Γ. ο ως άνω αναιρεσίβλητος Ι. Π. με αίτημα την αναίρεση της απόφασης αυτής στο σύνολό της, έτσι ώστε στη συνέχεια να γίνουν εξ ολοκλήρου δεκτές τόσο η με αριθμό κατάθεσης 214155/28.12.2005 αγωγή του κατά των εναγομένων και ήδη ως άνω αναιρεσειόντων όσο και η με αριθμό κατάθεσης 214157/ 28.12.2005 αγωγή του, που έχει ως εναγόμενο στη θέση του Κ. Γ. τον Γ. Γ., ενώ οι λοιποί εναγόμενοι είναι κοινοί και στις δυο αγωγές. Πρέπει επομένως να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της και η δεύτερη αίτηση αναίρεσης, συνεκδικαζόμενη κατά τα άρθρ. 246 και 573 ΚΠολΔ με την πρώτη, αφού έτσι διευκολύνεται η διεξαγωγή της όλης δίκης. 2. Κατά το άρθρ. 57 ΑΚ, όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει το δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον, ενώ δεν αποκλείεται και αξίωση αποζημίωσης κατά τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες. Επιπλέον, κατά το άρθρ. 59 ΑΚ, το δικαστήριο με την απόφασή του, ύστερα από αίτηση αυτού που έχει προσβληθεί και αφού λάβει υπόψη το είδος της προσβολής, μπορεί να καταδικάσει τον υπαίτιο και σε ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του προσβληθέντος και ειδικότερα να υποχρεώσει τον υπαίτιο σε πληρωμή χρηματικού ποσού, σε δημοσίευμα ή σε ο,τιδήποτε άλλο επιβάλλεται από τις περιστάσεις. Κατά την έννοια αυτή η προστασία της προσωπικότητας συντελεί στην προστασία της ίδιας της αξίας του ανθρώπου που τίθεται με το άρθρ. 2§1 του Συντάγματος ως πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας, αποτελεί δε η προσωπικότητα πλέγμα αγαθών που συνθέτουν την υπόσταση του προσώπου και είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα μαζί του. Tα αγαθά αυτά δεν αποτελούν μεν αυτοτελή δικαιώματα, αλλά επί μέρους εκδηλώσεις - εκφάνσεις (πλευρές) του ενιαίου δικαιώματος επί της προσωπικότητας, όμως η προσβολή της προσωπικότητας σε σχέση με οποιαδήποτε από τις εκδηλώσεις αυτές συνιστά προσβολή της συνολικής έννοιας της προσωπικότητας. Τέτοια προστατευόμενα αγαθά είναι, μεταξύ άλλων, η τιμή και η υπόληψη κάθε ανθρώπου, είναι δε τιμή η εκτίμηση που απολαμβάνει το άτομο στην κοινωνία με βάση την ηθική αξία που έχει λόγω της συμμόρφωσής του με τις νομικές και ηθικές του υποχρεώσεις, ενώ υπόληψη είναι η εκτίμηση που απολαμβάνει το άτομο στην κοινωνία με βάση την κοινωνική του αξία συνεπεία των ιδιοτήτων και ικανοτήτων του για την εκπλήρωση των ιδιαίτερων κοινωνικών του έργων ή του επαγγέλματός του. Προϋποθέσεις έτσι για την προστασία της προσωπικότητας με τις διατάξεις των παραπάνω άρθρων είναι: α) η ύπαρξη προσβολής της προσωπικότητας με πράξη ή παράλειψη άλλου που διαταράσσει μια ή και περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής, ψυχικής, πνευματικής και κοινωνικής ατομικότητας του βλαπτόμενου κατά τη στιγμή της προσβολής, β) η προσβολή να είναι παράνομη που συμβαίνει όταν γίνεται χωρίς δικαίωμα ή με βάση δικαίωμα, το οποίο όμως είτε είναι μικρότερης σπουδαιότητας στο πλαίσιο της έννομης τάξης είτε ασκείται καταχρηστικά κατά την έννοια των άρθρ. 281 ΑΚ και 25§3 του Συντάγματος και γ) πταίσμα του προσβολέα όταν πρόκειται ειδικότερα για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης εξ αιτίας της παράνομης προσβολής της προσωπικότητας και σε αιτιώδη μ' αυτή συνάφεια (ΟλΑΠ 2/2008? ΑΠ 1007/2010). Στην περίπτωση αυτή η παράνομη και συγχρόνως υπαίτια προσβολή της προσωπικότητας συνιστά ασφαλώς ειδικότερη μορφή αδικοπραξίας, οπότε συνδυαστικά εφαρμόζονται και οι διατάξεις τόσο του άρθρ. 932 όσο και των άρθρ. 914, 919, 920 ΑΚ, ιδίως για την αποκατάσταση της τυχόν υλικής ζημίας του προσβληθέντος, με την οποία πρέπει επίσης η προσβολή να βρίσκεται σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια, ενώ αδιάφορη για το χαρακτήρα της προσβολής ως παράνομης είναι η φύση της διάταξης που ενδέχεται με την προσβολή να παραβιάζεται και η οποία έτσι μπορεί να ανήκει σε οποιοδήποτε κλάδο ή τμήμα του δικαίου.
Συνεπώς παράνομη προσβολή της προσωπικότητας δημιουργείται και από ποινικά κολάσιμη πράξη, όπως συμβαίνει όταν το άτομο προσβάλλεται στην τιμή και στην υπόληψή του με εξυβριστικές εκδηλώσεις ή με ισχυρισμούς δυσφημιστικούς ή πολύ περισσότερο συκοφαντικούς κατά την έννοια των άρθρ. 361-363 ΠΚ, που μπορεί να περιέχονται και σε δημοσίευμα εφημερίδας, αφού η κατοχυρωμένη με το άρθρ. 14§§1&2 του Συντάγματος ελευθεροτυπία υπόκειται στους περιορισμούς του νόμου, με τους οποίους επιδιώκεται όχι η παρεμπόδιση της ελευθεροτυπίας, αλλά η προστασία των ατόμων από την καταχρηστική άσκησή της (άρθρ. 25§§3 του Συντάγματος). Όριο προς αυτή την κατεύθυνση αποτελούν ακριβώς τα άρθρ. 361-363 ΠΚ και επομένως με πρόσχημα την ελευθεροτυπία δεν επιτρέπεται η προσβολή της προσωπικότητας με δημοσιεύματα εξυβριστικά ή δυσφημιστικά για το άτομο. Ειδικότερα κατά τα άρθρα αυτά εξύβριση διαπράττει όποιος προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, δηλαδή απαιτείται να ειπωθούν προφορικά ή να διατυπωθούν γραπτώς για κάποιον άλλον λέξεις ή φράσεις, οι οποίες, κατά την κοινή αντίληψη, περιέχουν είτε αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής αξίας του είτε περιφρόνηση γι' αυτόν, ενώ όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ισχυρίζεται ενώπιον τρίτου ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του, διαπράττει το έγκλημα της δυσφήμησης, η οποία ωστόσο μένει ατιμώρητη κατά το άρθρ. 366§1 ΠΚ, αν το γεγονός είναι αληθινό, με την επιφύλαξη πάντως ότι η απόδειξη της αλήθειάς του απαγορεύεται, όταν αυτό αφορά σχέσεις αποκλειστικά του οικογενειακού ή του ιδιωτικού βίου που δεν θίγουν το δημόσιο συμφέρον και ο ισχυρισμός ή η διάδοση έγιναν κακόβουλα. Ως γεγονός κατά τις παραπάνω διατάξεις νοείται κάθε περιστατικό του εξωτερικού κόσμου ή αντίθετη προς την ηθική ή την ευπρέπεια σχέση ή συμπεριφορά, εφόσον ανάγονται στο παρελθόν ή στο παρόν και υποπίπτουν στις αισθήσεις, ώστε να είναι δεκτικά απόδειξης, συνιστά δε ισχυρισμό του γεγονότος κάθε σχετική μ' αυτό ανακοίνωση, που βασίζεται είτε σε προσωπική αντίληψη ή γνώμη είτε σε υιοθέτηση της γνώμης άλλου. Αντίθετα διάδοση γεγονότος συνιστά η περαιτέρω απλή μετάδοση της σχετικής ανακοίνωσης που έγινε από άλλον, η οποία (ανακοίνωση) μπορεί να γίνει και με τη μορφή υποψίας ή υπαινιγμού ή με τη θέση ερωτήματος ή ως συμπέρασμα από ορισμένα στοιχεία ή με εκφράσεις που δηλώνουν αμφιβολίες ή επιφυλάξεις. Στην έννοια του γεγονότος μπορεί να υπαχθεί και η έκφραση γνώμης ή αξιολογικής κρίσης, ακόμη δε και χαρακτηρισμός, όταν κατ' αυτόν τον τρόπο υποκρύπτονται, αμέσως ή εμμέσως, συμβάντα και αντικειμενικά εκδηλωτικά στοιχεία, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας, δηλαδή εφόσον συνδέονται και σχετίζονται με το γεγονός κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ουσιαστικά να προσδιορίζουν την ποσοτική και ποιοτική του βαρύτητα, διαφορετικά πρόκειται για απλή εξύβριση, η οποία ως έγκλημα προϋποθέτει το δόλο του δράστη, δηλαδή απαιτείται να γνωρίζει και να θέλει αυτός το εξυβριστικό αποτέλεσμα των εκφράσεων και χαρακτηρισμών του για κάποιον άλλον. Αντίστοιχα για τη θεμελίωση της υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος της δυσφήμησης απαιτείται γνώση του δράστη ότι το ισχυριζόμενο ή διαδιδόμενο απ' αυτόν ενώπιον τρίτου γεγονός είναι κατάλληλο να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη άλλου και θέληση του ίδιου να ισχυρισθεί ή να διαδώσει ενώπιον τρίτου το βλαπτικό για άλλον γεγονός, ενώ για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της συκοφαντικής δυσφήμησης απαιτείται το γεγονός να είναι οπωσδήποτε ψευδές, αλλά και γνώση επιπλέον του ψεύδους από το δράστη. Έτσι σε περίπτωση που ο δράστης δεν γνώριζε το ψεύδος του γεγονότος που ισχυρίσθηκε ή διέδωσε ή είχε αμφιβολίες γι' αυτό, δεν στοιχειοθετείται μεν το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφήμησης σε βάρος άλλου, παραμένει όμως ως έγκλημα η απλή δυσφήμιση, που προσβάλλει επίσης την προσωπικότητα του άλλου σε βαθμό μη ανεκτό από την έννομη τάξη. Ωστόσο ως αστικό αδίκημα η εξύβριση και η δυσφήμηση θεμελιώνονται υποκειμενικά και σε απλή αμέλεια του δράστη και συνεπώς όποιος από πρόθεση ή από αμέλεια προσβάλλει με οποιονδήποτε τρόπο την τιμή άλλου ή ισχυρίζεται ή διαδίδει γι' αυτόν σε τρίτους γεγονότα αναληθή που θίγουν την τιμή και την υπόληψή του, όπως είναι και αυτά που βλάπτουν την επαγγελματική ή γενικότερα την οικονομική ελευθερία του, έχει υποχρέωση, εφόσον γνωρίζει ή υπαίτια αγνοεί τον εξυβριστικό χαρακτήρα των εκφράσεών του ή την αναλήθεια των σχετικών γεγονότων, να αποζημιώσει τον άλλο και να ικανοποιήσει και την ηθική βλάβη του (ΑΠ 1662/2005), εκτός αν συντρέχει κάποια από τις προβλεπόμενες στο άρθρ. 367§1 ΠΚ περιπτώσεις, που αίρουν τον άδικο χαρακτήρα της πράξης του τόσο ως ποινικό όσο και ως αστικό αδίκημα, αφού οι διατάξεις των άρθρ. 361-367 ΠΚ εφαρμόζονται αναλογικά για την ενότητα της έννομης τάξης και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου (ΑΠ 179/2011? 271/2012). Τέτοια είναι και η περίπτωση της προσβολής που γίνεται στο πλαίσιο κριτικής για επιστημονικές, καλλιτεχνικές ή επαγγελματικές εργασίες ή για τη διαφύλαξη δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον [άρθρ. 367§1(α)&(γ) ΠΚ], το οποίο ως νομική έννοια ελέγχεται αναιρετικά από τον Άρειο Πάγο. Δικαιολογημένο ενδιαφέρον, που πηγάζει από τη συνταγματικά κατοχυρωμένη, αλλά και από το άρθρ. 10 της ΕΣΔΑ προστατευόμενη ελευθερία και κοινωνική αποστολή του τύπου (έντυπου ή και ηλεκτρονικού), έχουν και τα πρόσωπα που συνδέονται με την όλη λειτουργία του, όπως προπάντων είναι οι δημοσιογράφοι, αλλά και γενικότερα όσοι κάνουν χρήση του τύπου για τη δημοσίευση ειδήσεων και σχολίων σχετικών με τις πράξεις και τη συμπεριφορά φυσικών ή αναλόγως νομικών προσώπων ή ομάδων προσώπων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το κοινωνικό σύνολο. Έτσι είναι επιτρεπτά προς ενημέρωση του κοινού δημοσιεύματα και τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές εκπομπές για τα πρόσωπα αυτά, ακόμη και αν περιέχουν οξεία κριτική και δυσμενείς σε βάρος τους χαρακτηρισμούς. Κατ' εξαίρεση όμως το αποτέλεσμα αυτό της άρσης του αδίκου της εξύβρισης ή της απλής δυσφήμισης δεν επέρχεται, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρ. 367 ΠΚ, όταν από τον τρόπο της εκδήλωσης ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέσθηκε η πράξη προκύπτει ειδικός σκοπός εξύβρισης από μέρους του δράστη, που υπάρχει όταν ο τρόπος εκδήλωσης της προσβλητικής συμπεριφοράς του δεν ήταν κατ' αντικειμενική κρίση αναγκαίος για την άσκηση από αυτόν κριτικής ή για την προστασία δικαιώματος ή άλλου δικαιολογημένου ενδιαφέροντός του, αλλά εν γνώσει του επιλέχθηκε και χρησιμοποιήθηκε για να προσβληθεί η τιμή και η υπόληψη κάποιου άλλου, δηλαδή όταν υπάρχει υπέρβαση του αντικειμενικά αναγκαίου μέτρου για την άσκηση κριτικής ή για την προστασία δικαιώματος ή άλλου δικαιολογημένου ενδιαφέροντός του. Ο σκοπός εξύβρισης συνιστά νομική έννοια και συνεπώς η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ελέγχεται αναιρετικά, χωρίς ωστόσο να απαιτείται για την πληρότητα της αιτιολογίας της απόφασής του, με την οποία αποκλείσθηκε κατά το άρθρ. 367§2 ΠΚ η άρση του αδίκου της εξύβρισης ή της δυσφήμησης, να αναφέρονται ειδικώς σ' αυτή και οι εκφράσεις που θα μπορούσαν, χωρίς να θιγεί η τιμή και η υπόληψη προσώπου, να χρησιμοποιηθούν με το ίδιο νόημα αντί των όσων εξυβριστικών ή δυσφημιστικών σε βάρος του χρησιμοποιήθηκαν. Βέβαια ο αποκλεισμός της άρσης του αδίκου στην περίπτωση αυτή συνεπάγεται περιορισμό της ελευθερίας του τύπου, ο οποίος όμως είναι επιτρεπτός, αφού προβλέπεται άμεσα μεν στο άρθρ. 10§2 της ΕΣΔΑ, έμμεσα δε, αλλά σαφώς, στα άρθρ. 14 και 15 του Συντάγματος (ΑΠ 1095/2010). Ειδικότερα ο ισχυρισμός του εναγομένου ότι συντρέχει περίπτωση δικαιολογημένου ενδιαφέροντός του, που αίρει τον άδικο χαρακτήρα του εξυβριστικού ή δυσφημιστικού για τον ενάγοντα προηγούμενου ισχυρισμού του, συνιστά ένσταση καταλυτική της προβαλλόμενης με την αγωγή αξίωσης του ενάγοντος για ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του από την επικαλούμενη παράνομη προσβολή της προσωπικότητάς του, που προκάλεσε ο εξυβριστικός ή δυσφημιστικός σε βάρος του ισχυρισμός του αντιδίκου του, ενώ αντένσταση συνιστά ο ισχυρισμός του ενάγοντος ότι δεν αίρεται τελικώς ο άδικος χαρακτήρας της εξύβρισης ή της δυσφήμισής του από τον εναγόμενο, επειδή αυτός ενήργησε με ειδικό σκοπό εξύβρισής του. Περαιτέρω κατά το άρθρο μόνο παρ. 1 του ν. 1178/1981 "περί αστικής ευθύνης του τύπου και άλλων τινών διατάξεων", όπως τροποποιήθηκε με το ν. 2243/1994, ο ιδιοκτήτης κάθε εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για την παράνομη περιουσιακή ζημία, καθώς και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, που προξενήθηκαν υπαίτια με δημοσίευμα, το οποίο θίγει την τιμή ή την υπόληψη κάθε ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρ. 914 ΑΚ υπαιτιότητα, η κατά το άρθρ. 919 ΑΚ πρόθεση και η κατά το άρθρ. 920 ΑΚ γνώση ή υπαίτια άγνοια συντρέχουν στο συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν ο τελευταίος είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στο διευθυντή σύνταξης του εντύπου. Η παραπάνω διάταξη είναι σαφές ότι αναφέρεται μόνο στην ευθύνη του ιδιοκτήτη του εντύπου, ο οποίος υποχρεούται έτσι σε περίπτωση εξυβριστικού ή δυσφημιστικού δημοσιεύματος σε πλήρη αποζημίωση του παθόντος και σε χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του, έστω και αν η γνώση ή η υπαίτια άγνοια συντρέχουν στο πρόσωπο του συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν αυτός είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στο διευθυντή σύνταξης του εντύπου, η ευθύνη των οποίων, εφόσον βέβαια δεν ταυτίζονται ως πρόσωπα με τον ιδιοκτήτη του εντύπου, ρυθμίζεται από τις κοινές διατάξεις (ΑΠ 387/2005). Ειδικότερα ο εκδότης και ο διευθυντής σύνταξης του εντύπου ευθύνονται κατά τις κοινές διατάξεις των άρθρ. 57, 59, 297, 298, 299, 914, 932 ΑΚ, όταν περιέλαβαν στην ύλη του εντύπου δημοσίευμα εν γνώσει τους προσβλητικό για την προσωπικότητα άλλου προσώπου, καθώς και όταν κατά το άρθρ. 922 ΑΚ συνδέονται με σχέση πρόστησης με τον συντάκτη του δημοσιεύματος, ο οποίος δεν αποκλείεται να συνδέεται με όμοια σχέση και με τον ιδιοκτήτη του εντύπου. Η ευθύνη, δηλαδή, του ιδιοκτήτη του εντύπου είναι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις γνήσια αντικειμενική, που έχει ως προϋπόθεση την ύπαρξη αντίστοιχης υποκειμενικής ευθύνης του συντάκτη ή αναλόγως του εκδότη ή του διευθυντή σύνταξης του εντύπου, με τους οποίους συνευθύνεται κατά το άρθρ. 926 ΑΚ εις ολόκληρο, ενώ εφαρμοστέα σε περίπτωση συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος είναι και η διάταξη του άρθρ. 300 ΑΚ, σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο μπορεί τότε να μην επιδικάσει αποζημίωση ή χρηματική ικανοποίηση ή αναλόγως να μειώσει το ποσό τους. Οι διατάξεις του ν. 1178/1981, όπως αυτός τροποποιημένος ισχύει και στον οποίο παραπέμπει και το άρθρ. 4§10 του ν. 2328/1995 προκειμένου για προσβολές της προσωπικότητας κατά τη διάρκεια ραδιοφωνικών ή τηλεοπτικών εκπομπών, εφαρμόζονται αναλόγως και για προσβολές της προσωπικότητας, που συντελούνται στο διαδικτυακό τόπο (internet) με καταχωρήσεις σε ηλεκτρονική ιστοσελίδα εφημερίδας και γενικότερα εντύπου, αφού για τις προσβολές αυτές δεν υπάρχει ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο, η δε πληροφόρηση μέσω του διαδικτύου είναι η εξέλιξη της ηλεκτρονικής πληροφόρηση μέσω του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Εξ άλλου κατά την έννοια του άρθρ. 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον αντίστοιχο λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόσθηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005? 7/2006).
Συνεπώς κατά τις παραπάνω διακρίσεις η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης. Έτσι με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης, ο οποίος για να είναι ορισμένος πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς, οπότε πρέπει να παρατίθενται στο αναιρετήριο και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέσθηκε η επικαλούμενη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 20/2005). Αντίθετα η έλλειψη μείζονος πρότασης στην απόφαση ή οι εσφαλμένες κρίσεις του δικαστηρίου σ' αυτή ως προς την έννοια διάταξης ουσιαστικού δικαίου δεν αρκούν από μόνες τους για να ιδρύσουν το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, αν κατά τα λοιπά δεν συνέχονται με την ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου, αφού το διατακτικό της απόφασης δεν στηρίζεται στις νομικές αναλύσεις του δικαστηρίου, αλλά στις ουσιαστικές παραδοχές του, που διατυπώνονται στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης εφετειακής απόφασης (άρθρ. 561§2 ΚΠολΔ) ότι αυτή, διαβεβαιώνοντας ότι έλαβε υπόψη το σύνολο των αποδεικτικών μέσων, που παραδεκτά επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δέχθηκε, μεταξύ άλλων, ως προς την ουσία της υπόθεσης και τα ακόλουθα: "Ο ενάγων και ήδη εκκαλών (αναιρεσείων - αναιρεσίβλητος) είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Στην υπ' αριθ. 2213/ 13.10.2005 βεβαίωση του ως άνω Πανεπιστημίου αναγράφεται ότι ο ενάγων εργάσθηκε στο Πανεπιστήμιο αυτό από 19.11.1998 έως 7.10.1999 διδάσκοντας με συμβάσεις..., ότι στις 7.10.1999 ορκίσθηκε και ανέλαβε καθήκοντα επίκουρου καθηγητή με θητεία, ότι στις 7.5.2003 μονιμοποιήθηκε στη θέση αυτή και ότι στις 15.7.2004 διορίστηκε σε μόνιμη θέση αναπληρωτή καθηγητή. Η δεύτερη εναγομένη (τρίτη εφεσίβλητη, τρίτη αναιρεσίβλητη και αντίστοιχα δεύτερη αναιρεσείουσα)... είναι ιδιοκτήτρια της ημερήσιας εφημερίδας πανελλήνιας κυκλοφορίας " …", που εκδίδεται στην …, ο τέταρτος εναγόμενος (τέταρτος των εφεσιβλήτων και των αναιρεσιβλήτων και αντίστοιχα τρίτος των αναιρεσειόντων) Π. Κ. ήταν το επίδικο διάστημα διευθυντής της εφημερίδας και ο τρίτος εναγόμενος Λ. Κ. εκδότης αυτής. Ο τελευταίος αποβίωσε στις 7.1.2006 και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από την πέμπτη εφεσίβλητη, σύζυγό του, και από τις έκτη και έβδομη των εφεσιβλήτων, θυγατέρες του (πέμπτη, έκτη και έβδομη των αναιρεσιβλήτων και αντίστοιχα τέταρτη, πέμπτη και έκτη των αναιρεσειόντων)... Η τρίτη των εφεσιβλήτων διατηρεί στον διαδικτυακό τόπο ιστοσελίδα της εφημερίδας της με σκοπό την ελεύθερη πρόσβαση του κοινού... Στην ως άνω εφημερίδα και στο φύλλο της 30/31.7.2005 (έκδοση Σαββατοκύριακου) δημοσιεύτηκε στη στήλη " …" άρθρο του πρώτου εφεσιβλήτου (πρώτου εναγομένου με την με αριθμό κατάθεσης 214155/28.12.2005 αγωγή, πρώτου αναιρεσιβλήτου και αντίστοιχα πρώτου αναιρεσείοντος) Κ. Γ., φιλολόγου, καθηγητή μέσης και ανώτατης εκπαίδευσης και κριτικού, με τίτλο " …", σχετικά με την έκδοση του βιβλίου του ενάγοντος με τον τίτλο "Καθάρσεως όρια και όροι". Το ως άνω άρθρο αναρτήθηκε ταυτόχρονα και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας. Στο κείμενο του άρθρου αυτού και πριν από τη δημοσίευση αυτούσιων αποσπασμάτων του βιβλίου του ενάγοντος ο πρώτος εφεσίβλητος (Κ. Γ.) αναφέρει γι' αυτόν, μεταξύ άλλων, τα εξής: "Ο συγγραφέας του κ. Γ. Π. είναι αναπληρωτής καθηγητής και διδάσκει κοινωνιολογία θεάτρου στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Τμήμα Νηπιαγωγών. Ο κ. Π. έχει λάβει διδακτορικό από το Πάντειο Πανεπιστήμιο και από το Τμήμα Επικοινωνίας και Μαζικών Μέσων. Σημειώνω ότι εξελέγη καθηγητής κατευθείαν και χωρίς να διατρέξει προηγούμενες βαθμίδες. Το βιβλίο που θα μας απασχολήσει σήμερα προφανώς αγοράζεται από το κράτος και διανέμεται δωρεάν στους φοιτητές, οι οποίοι το εξετάζονται και βαθμολογούνται. Εγώ σήμερα για πρώτη φορά δεν θα κρίνω. Αφήνω τα πάντα στην κρίση του κοινού, των ειδικών και της πολιτείας...". Στο φύλλο της 13/14.8.2005 της ίδιας εφημερίδας (έκδοση και πάλι Σαββατοκύριακου), στην ίδια στήλη " …", δημοσιεύτηκε άρθρο του δεύτερου των εφεσιβλήτων (πρώτου εναγομένου με τη με αριθμό κατάθεσης 214157/28.12.2005 αγωγή και αντίστοιχα δεύτερου αναιρεσιβλήτου) Γ. Γ., καθηγητή κλασσικής φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με τίτλο "Εκλογή χωρίς διαφάνεια", που αναρτήθηκε ταυτόχρονα και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας. Στο άρθρο αυτό, με αφορμή το προαναφερθέν άρθρο του πρώτου εφεσιβλήτου, ο δεύτερος εφεσίβλητος αναφέρει, μεταξύ άλλων, τα εξής: "... Να σημειώσουμε επίσης ότι η παρουσίαση του σχετικού βιβλίου συνοδεύεται από την πληροφορία ότι ο συγγραφέας του εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής κατευθείαν χωρίς να διατρέξει προηγούμενες βαθμίδες. Η κατευθείαν εκλογή κάποιου σε θέση αναπληρωτή καθηγητή συνιστά μεγάλη τιμή για κάθε υποψήφιο, δεδομένου ότι ο νόμος είναι ιδιαίτερα αυστηρός... Η εκλογή του Γ. Π., αυτόν κατονομάζει το δημοσίευμα, έχει γίνει στο Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Αιγαίου... Ο μόνος τρόπος λοιπόν να κριθούν και να ελεγχθούν αυτού του είδους τα φαινόμενα (ποιότητα βιβλίων, κρίσεις πανεπιστημιακών κλπ...) είναι η δημοσιοποίησή τους. Δεν πιστεύουμε ότι η εκλογή του κ. Γ. Π. πάσχει ή είναι παράνομη. Αφού όμως ετέθη το θέμα από τον Γ., έστω και πλαγίως (πως δηλαδή εκλέγονται αναπληρωτές με τέτοιο έργο) καλό θα ήταν να δοθούν εξηγήσεις. Τα σχετικά με τις εκλογές δεν αφορούν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Οι κρίσεις (κυριολεκτικά και μεταφορικά) δεν αφορούν πρόσωπα... Για να συνεχίσουμε λοιπόν τα πράγματα από εκεί που τα άφησε ο Κ. Γ. θα ζητούσαμε ορισμένες πληροφορίες. Προς Θεού. Όχι από τον κ. Π. Αυτός καλώς ζήτησε να κριθεί και να εκλεγεί. Και το εννοώ. Τις πληροφορίες τις ζητούμε από τη Γραμματεία του οικείου Τμήματος που τον εξέλεξε, δηλαδή από το Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου του Αιγαίου. Και δεν ζητούμε τίποτε απόρρητα, ορισμένα στοιχεία θέλουμε από εκείνα που διαβιβάζονται στο Υπουργείο για να ελέγξει, να κρίνει και να υπογράψει... Όπως είπα, τα παραπάνω στοιχεία δεν έχουν το χαρακτήρα προσωπικών δεδομένων. Ο καθείς μπορεί να τα ζητήσει με αίτησή του στην οικεία Γραμματεία. Για ποιο λόγο; Όχι βέβαια για λόγους δικαστικούς. Για λόγους γενικότερης ενημέρωσης και κυρίως επειδή η γνωστοποίησή τους θα διώξει κάθε σκιά και υποψία που δημιουργούν τυχόν καταγγελίες...". Μετά τη δημοσίευση των προαναφερθέντων άρθρων ο ενάγων απέστειλε στη δεύτερη, στον τρίτο και στον τέταρτο των εναγομένων εξώδικη απάντηση-πρόσκληση, ισχυριζόμενος ότι με τα πιο πάνω άρθρα δημοσιεύτηκαν συκοφαντικοί ισχυρισμοί και διαδόσεις για το πρόσωπό του και ζήτησε να δημοσιευτεί αυτή (απάντηση) στην αυτή στήλη της έντυπης έκδοσης της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" και να αναρτηθεί στον διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) αυτής. Στο φύλλο της εφημερίδας 10/11.9.2005 (έκδοση Σαββατοκύριακου) δημοσιεύτηκαν κάτω από τη στήλη "..." με τίτλο "Απάντηση για την αμφισβητούμενη εκλογή Πανεπιστημιακού" αποσπάσματα της εξώδικης απάντησης του ενάγοντος με την επισήμανση ότι επισυνάπτονται σ' αυτή δημόσια έγγραφα προς απόδειξη της νομιμότητας της εκλογής του ως αναπληρωτή καθηγητή... Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι επί της από 1.9.2005 εγκλήσεως του εκκαλούντος (ενάγοντος) κατά των δυο πρώτων εφεσιβλήτων ασκήθηκε ποινική δίωξη από τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών και απαγγέλθηκε κατηγορία κατά του πρώτου μεν των εφεσιβλήτων, μεταξύ άλλων, και για α) συκοφαντική δυσφήμηση δια του τύπου για το προαναφερθέν δημοσίευμα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ", στο φύλλο της 30/31.7.2005 και β) συκοφαντική δυσφήμηση για το αυτό δημοσίευμα στην ηλεκτρονική σελίδα της ως άνω εφημερίδας..., ενώ κατά του δεύτερου των εφεσιβλήτων ασκήθηκε ποινική δίωξη για συκοφαντική δυσφήμηση δια του τύπου για το δημοσίευμά του στην εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ" της 13.8.2005 και για συκοφαντική δυσφήμηση μέσω της ηλεκτρονικής σελίδας της εφημερίδας, στην οποία δημοσιεύτηκε το άρθρο. Όμως με την υπ' αριθ. 32058/2006 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών κηρύχθηκαν αθώοι οι κατηγορούμενοι... Με βάση τα παραπάνω αποδείχθηκε ότι το δημοσίευμα του πρώτου εφεσιβλήτου, που καταχωρήθηκε στο φύλλο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 30/31.7.2005... με τίτλο "Ψυχρολουσία", ύστερα από έγκριση του τρίτου και του τέταρτου των εναγομένων... και αναρτήθηκε και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας..., είναι αναληθές ως προς την επισήμανση ότι ο ενάγων εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής κατ' ευθείαν χωρίς να διατρέξει τις προηγούμενες βαθμίδες, αφού αυτός είχε νόμιμα εκλεγεί..., έχοντας διατρέξει τις αναγκαίες βαθμίδες και συνέτρεχαν στο πρόσωπό του οι τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις της εκλογής του. Επομένως το ως άνω δημοσίευμα, ως προς τον ισχυρισμό αυτό του πρώτου εφεσιβλήτου ήταν δυσφημιστικό για τον ενάγοντα, διότι υπονοούσε ότι αυτός είχε εκλεγεί παράτυπα ως αναπληρωτής καθηγητής. Όμως ο συντάκτης του δεν ήταν σε γνώση της αναλήθειας, αλλά έλαβε τα στοιχεία για τον συγγραφέα από πληροφορίες για το έργο του και την πανεπιστημιακή του πορεία από το ίδιο το βιβλίο του ενάγοντος. Και ναι μεν ο συντάκτης του δημοσιεύματος δεν έλεγξε, ως όφειλε, με τα μέσα που είχε στη διάθεσή του την αλήθεια, ώστε να μην παρουσιαστεί παραποιημένη η εικόνα της πραγματικότητας, όμως από το γεγονός ότι στο αμέσως επόμενο άρθρο του ζήτησε ως προς το ζήτημα αυτό δημόσια συγνώμη αποδεικνύεται ότι αυτός δεν ήταν σε γνώση της αναλήθειας του ως άνω ισχυρισμού του... Συνακόλουθα δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει σε σχέση με το δημοσίευμα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 30/31.7.2005 περίπτωση συκοφαντικής δυσφημίσεως του ενάγοντος εκ μέρους του πρώτου εφεσιβλήτου και του τρίτου και τέταρτου των εναγομένων, αφού αυτοί δεν τελούσαν σε γνώση της αναλήθειας ως προς τον προαναφερθέντα ισχυρισμό του πρώτου εφεσιβλήτου περί του τρόπου εκλογής του ενάγοντος ως αναπληρωτή καθηγητή. Αντίθετα αποδείχθηκε ότι το ως άνω δημοσίευμα έγινε στα πλαίσια της ενάσκησης του δημοσιογραφικού λειτουργήματος, που πηγάζει από την προστατευόμενη από το Σύνταγμα (άρθρ. 14) και από το άρθρ. 10 της ΕΣΔΑ ελευθερία και κοινωνική αποστολή του τύπου προς ενημέρωση της κοινής γνώμης για πρόσωπα που ασκούν δημόσιο λειτούργημα, όπως αυτό του καθηγητή Πανεπιστημίου, σχετικά με τον τρόπο εκλογής τους, την πανεπιστημιακή τους κατάρτιση και εξέλιξη και την εγκυρότητα και ποιότητα των πανεπιστημιακών τους συγγραμμάτων, που ενδιαφέρουν το κοινωνικό σύνολο. Περαιτέρω δεν αποδείχθηκε ότι με το ως άνω δημοσίευμα υπήρχε εκ μέρους των ως άνω εναγομένων σκοπός που να κατευθύνεται ειδικώς σε προσβολή της τιμής του ενάγοντος με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής αξίας του προσώπου του ή με περιφρόνηση αυτού ως προς το γεγονός της εκλογής του ως αναπληρωτή καθηγητή. Συνακόλουθα..., εφόσον δεν συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση συκοφαντική δυσφήμιση ή ειδικός σκοπός δυσφήμισης ή εξύβρισης του ενάγοντος εκ μέρους των εναγομένων..., αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς τους". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, κρίνοντας βάσιμη τη σχετική από την παρ. 1 του άρθρ. 367 ΠΚ ένσταση των εναγομένων και αβάσιμη την αντένσταση του ενάγοντος από την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, απέρριψε τον πρώτο λόγο της έφεσής του και επικύρωσε ως προς το παραπάνω δημοσίευμα του Κ. Γ. την πρωτόδικη απόφαση, που κρίνοντας επίσης με τον ίδιο τρόπο απέρριψε ως προς το δημοσίευμα αυτό την αντίστοιχη αγωγική αξίωση του ενάγοντος. Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του και τα ακόλουθα ως προς την ουσία της υπόθεσης: "Το δημοσίευμα του δεύτερου των εφεσιβλήτων Γ. Γ., που καταχωρήθηκε στο φύλλο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 13/14.8.2005... με τίτλο "Εκλογή χωρίς διαφάνεια" ύστερα από έγκριση του τρίτου και του τέταρτου των εναγομένων... και αναρτήθηκε και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας, ήταν απάντηση και σχολιασμός του δεύτερου των εφεσιβλήτων... στο προαναφερθέν άρθρο του πρώτου αυτών και αποτελεί κατ' ουσία κριτική στον τρόπο εκλογής των καθηγητών του Πανεπιστημίου, στο περιεχόμενο και στην ποιότητα των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων και στις κρίσεις των πανεπιστημιακών καθηγητών. Με το δημοσίευμα αυτό ισχυρίστηκε ότι πρέπει να δημοσιοποιούνται τα σχετικά στοιχεία και ζήτησε από τη Γραμματεία του Πανεπιστημίου Αιγαίου να δημοσιοποιηθούν στοιχεία ως προς τον τρόπο εκλογής του ενάγοντος για λόγους γενικότερης ενημέρωσης, έτσι ώστε η γνωστοποίησή τους να διώξει κάθε σκιά και υποψία που δημιουργούν τυχόν καταγγελίες, τονίζοντας ότι δεν πιστεύει ότι η εκλογή του πάσχει ή είναι παράνομη. Και ναι μεν ο δεύτερος εφεσίβλητος δεν έλεγξε, ως όφειλε, με τα μέσα που είχε στη διάθεσή του την αλήθεια ως προς τον τρόπο και τη διαδικασία εκλογής του ενάγοντος ως αναπληρωτή καθηγητή, ώστε να μην πλανάται αμφιβολία ως προς τη νομιμότητα αυτής με βάση τον ισχυρισμό του ότι η παρουσίαση του βιβλίου του ενάγοντος από τον πρώτο εφεσίβλητο συνοδεύεται από την πληροφορία ότι ο συγγραφέας του εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής κατευθείαν χωρίς να διατρέξει προηγούμενες βαθμίδες, όμως από το όλο περιεχόμενο του δημοσιεύματος του δεύτερου εφεσιβλήτου, ο τίτλος του οποίου ετέθη από τους υπευθύνους της εφημερίδας και όχι απ' αυτόν, δεν προκύπτει σκοπός συκοφαντικής δυσφημίσεως του ενάγοντος, αφού με το άρθρο αυτό του δεύτερου εφεσιβλήτου... γινόταν κριτική σχετικά με τα τεκταινόμενα στα Πανεπιστήμια και τις διαδικασίες εκλογής των πανεπιστημιακών δασκάλων, θεωρώντας μάλιστα τιμητική την απευθείας εκλογή υποψηφίου ως αναπληρωτή καθηγητή και τονίζοντας ότι πιστεύει ότι η εκλογή του ενάγοντος δεν πάσχει ούτε ήταν παράνομη. Συνακόλουθα δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει σε σχέση με το δημοσίευμα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 13/14.8.2005 περίπτωση συκοφαντικής δυσφημίσεως του ενάγοντος εκ μέρους του δεύτερου εφεσιβλήτου και του τρίτου και τέταρτου των εναγομένων, αφού αυτοί δεν τελούσαν σε γνώση της αναλήθειας ως προς τον προαναφερθέντα ισχυρισμό του πρώτου εφεσιβλήτου περί του τρόπου εκλογής του ενάγοντος ως αναπληρωτή καθηγητή. Αντίθετα αποδείχθηκε ότι και το ως άνω δημοσίευμα έγινε στα πλαίσια της ενάσκησης του δημοσιογραφικού λειτουργήματος, που πηγάζει από την ελευθερία και την κοινωνική αποστολή του τύπου προς ενημέρωση της κοινής γνώμης για πρόσωπα που ασκούν δημόσιο λειτούργημα, όπως αυτό του καθηγητή Πανεπιστημίου, σχετικά με τον τρόπο εκλογής τους, την πανεπιστημιακή τους κατάρτιση και εξέλιξη και την εγκυρότητα και ποιότητα των πανεπιστημιακών τους συγγραμμάτων, που ενδιαφέρουν το κοινωνικό σύνολο. Περαιτέρω δεν αποδείχθηκε ότι με το ως άνω δημοσίευμα υπήρχε εκ μέρους των ως άνω εναγομένων σκοπός που να κατευθύνεται ειδικώς σε προσβολή της τιμής του ενάγοντος με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής αξίας του προσώπου του ή με περιφρόνηση αυτού ως προς το γεγονός της εκλογής του ως αναπληρωτή καθηγητή. Συνακόλουθα, εφόσον δεν συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση συκοφαντική δυσφήμιση ή ειδικός σκοπός δυσφήμισης ή εξύβρισης του ενάγοντος εκ μέρους των εναγομένων..., αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς τους". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, κρίνοντας βάσιμη τη σχετική από την παρ. 1 του άρθρ. 367 ΠΚ ένσταση των εναγομένων και αβάσιμη την αντένσταση του ενάγοντος από την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, απέρριψε τον δεύτερο λόγο της έφεσής του και επικύρωσε ως προς το παραπάνω δημοσίευμα του Γ. Γ. την πρωτόδικη απόφαση, που κρίνοντας επίσης με τον ίδιο τρόπο απέρριψε ως προς το δημοσίευμα αυτό την αντίστοιχη αγωγική αξίωση του ενάγοντος. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε, αλλά ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, στις οποίες στήριξε την απόφασή του προκειμένου να κρίνει, όπως και η πρωτόδικη απόφαση, ότι ως προς το δημοσίευμα του δεύτερου των αναιρεσιβλήτων, που καταχωρήθηκε στις 13.8.2005 στο αντίστοιχο φύλλο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" και ταυτόχρονα αναρτήθηκε και στην ιστοσελίδα της εφημερίδας αυτής στο διαδίκτυο, δεν θεμελιώνεται αδικοπρακτική ευθύνη του δεύτερου, της τρίτης, του τέταρτου και του δικαιοπαρόχου της πέμπτης, της έκτης και της έβδομης των αναιρεσιβλήτων, αφού αντίθετα με όσα ο αναιρεσείων Ι. Π. υποστηρίζει με τον πρώτο λόγο της αίτησής του αναίρεσης ναι μεν η δυσφήμιση προσώπου ως αστικό αδίκημα δημιουργεί ευθύνη προς αποζημίωση ή χρηματική ικανοποίηση του θιγόμενου προσώπου και όταν από αμέλεια του υπαιτίου διατυπώθηκε ο δυσφημιστικός ισχυρισμός, όμως το άδικο της πράξης και επομένως η αδικοπρακτική ευθύνη αίρεται και στην περίπτωση αυτή αν η προσβολή, αδιάφορο αν συντελείται με καταχώρηση σε έντυπο ή με άλλο τρόπο, έγινε από δικαιολογημένο ενδιαφέρον, όπως είναι και το δημοσιογραφικό ενδιαφέρον για την ενημέρωση της κοινής γνώμης, το οποίο, κατά την παραδοχή της προσβαλλόμενης απόφασης, παρακίνησε το συντάκτη του ως άνω δημοσιεύματος. Εξ άλλου στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπάρχει παραδοχή ότι από το δημοσίευμα αυτό εκτέθηκε σε κίνδυνο η πίστη, το επάγγελμα ή το μέλλον γενικώς του αναιρεσείοντος, ώστε να συνιστά παράβαση η μη εφαρμογή του άρθρ. 920 ΑΚ.
Συνεπώς είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί ο πρώτος λόγος της από 1.10.2012 αίτησης αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο ο αναιρεσείων αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση αφενός μεν για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρ. 57, 59, 914, 920, 932 ΑΚ, 362, 363, 367 ΠΚ, αφετέρου δε για μη εφαρμογή των άρθρ. 2§1, 5§2, 14§§1,5&7, 25§1 του Συντάγματος, 8 και 10§2 της ΕΣΔΑ.
3. Κατά τις διατάξεις του άρθρ. 14§5 (β) & (γ) του Συντάγματος, καθένας ο οποίος θίγεται από υβριστικό ή δυσφημιστικό δημοσίευμα ή εκπομπή, έχει δικαίωμα απάντησης και αντίστοιχα το μέσο ενημέρωσης έχει υποχρέωση άμεσης δημοσίευσης ή μετάδοσης της απάντησης, νόμος δε ορίζει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δικαίωμα απάντησης και διασφαλίζεται η δημοσίευση και η μετάδοση της απάντησης. Τέτοια είναι η διάταξη του άρθρ. 38§1 του α.ν. 1092/1938 "περί τύπου", που ορίζει τα ακόλουθα: "Πας διευθυντής εφημερίδος ή περιοδικού, ο εκδότης ή ο ιδιοκτήτης οφείλει επί ποινή χρηματική δραχμών 500 μέχρι 20.000, μη αποκλειομένης πάσης άλλης ποινικής ή αστικής ευθύνης και του δικαιώματος της αποζημιώσεως του παθόντος, να καταχωρίση εντός τριών ημερών ή εις τα αμέσως επόμενα φύλλα, εάν δεν εξεδόθη τοιούτο προ της παρελεύσεως τριών ημερών, δι` ομοίων τυπογραφικών στοιχείων και εν τη αυτή θέσει εν η κατεχωρήθη το προκαλούν ταύτην δημοσίευμα και άνευ παρεμβολών ή παραλείψεων, την απάντησιν παντός ιδιώτου φυσικού ή νομικού προσώπου, οπωσδήποτε κατανομασθέντος ή υποδειχθέντος εν τω περιοδικώ ή τη εφημερίδι εκ των διαλαμβανομένων εν τω σχετικώ δημοσιεύματι, είτε τούτο προέρχεται εκ της διευθύνσεως είτε εκ μέρους τρίτου. Πάσα παρεμβολή ή παράλειψις κατά την καταχώρησιν της απαντήσεως επισύρει τας συνεπείας της παρ. 1 του άρθρου 38 (ήδη 37)". Εξ άλλου με την παρ. 2 του άρθρου μόνου του ν. 2243/1994 ορίσθηκε ότι οι προβλεπόμενοι στα άρθρα 32, 37 και 38 του α.ν. 1092/1938 πρωτεύοντες κανόνες εξακολουθούν να ισχύουν, η δε παράβασή τους συνεπάγεται διοικητικές κυρώσεις, όπου αυτές προβλέπονται, και θεμελιώνει αξίωση για αποζημίωση. Από την τελευταία αυτή διευκρινιστική διάταξη σαφώς προκύπτει ότι η άρνηση των υπευθύνων εφημερίδας να καταχωρήσουν σ' αυτή πλήρη την απάντηση προσώπου, που κατονομάζεται σε δημοσίευμα της εφημερίδας, δεν θεμελιώνει αγώγιμη αξίωση για καταχώριση της απάντησης στην εφημερίδα και μάλιστα αυτούσιας, αλλά συνεπάγεται διοικητικές μόνον κυρώσεις και αξίωση αποζημίωσης.
Συνεπώς το Εφετείο που έκρινε μη νόμιμο το αίτημα του αναιρεσείοντος Ι. Π. να επαναληφθεί πλήρης η καταχώρηση στην εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ" της από 1.9.2005 εξώδικης απάντησής του στα δημοσιευμένα στην αυτή εφημερίδα από 30.7.2005 και 13.8.2005 άρθρα των δυο πρώτων των αναιρεσιβλήτων, δεν έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων και είναι απορριπτέος ως αβάσιμος κατά το αντίθετο σκέλος του από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης. 4. Από τη διάταξη του άρθρ. 321 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι είναι τελεσίδικες και αποτελούν δεδικασμένο οι οριστικές αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση, συνάγεται ότι οι αμετάκλητες αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων εμποδίζουν μεν κατά το άρθρ. 57 ΚΠΔ την άσκηση κατά του κατηγορουμένου νέας δίωξης για την αυτή πράξη και κατ' αυτή την έννοια αποτελούν δεδικασμένο, όμως το δεδικασμένο αυτό δεν εκτείνεται και στα πολιτικά δικαστήρια (ΑΠ 987/2008? 1349/2008? 410/2010), τα οποία συνεπώς δεν δεσμεύονται σε αστικής φύσης θέματα από την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου, εκτός αν τα θέματα αυτά κρίθηκαν στο πλαίσιο της πολιτικής αγωγής που άσκησε κατά το άρθρ. 63 ΚΠΔ ο παθών από το έγκλημα. Όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρ. 65 και 67 ΚΠΔ, το ποινικό δικαστήριο, καταδικάζοντας τον κατηγορούμενο, είναι υποχρεωμένο να αποφασίσει και για την πολιτική αγωγή, με μόνη επιφύλαξη αυτή της §2 του άρθρ.65 ΚΠΔ, ορίζεται δε με την §1 του άρθρ. 67 ΚΠΔ ότι η πολιτική αγωγή, που κρίθηκε ήδη από το ποινικό δικαστήριο, δεν μπορεί να ασκηθεί πια στα πολιτικά δικαστήρια παρά μόνο για την εκκαθάριση ζημιών που γεννήθηκαν μετά την καταδικαστική απόφαση. Αυτό σημαίνει ότι από την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου δημιουργείται δεδικασμένο, το οποίο δεσμεύει και τα πολιτικά δικαστήρια, όμως το δεδικασμένο αυτό αναφέρεται μόνο στο μέρος κατά το οποίο η αξίωση του παθόντος κρίθηκε από το ποινικό δικαστήριο και συνεπώς αυτός, που ρητά ή σιωπηρά επιφυλάχθηκε να επιδιώξει το υπόλοιπο της αξίωσής του στα πολιτικά δικαστήρια, δεν εμποδίζεται να προσφύγει ακολούθως στα δικαστήρια αυτά για το υπόλοιπο της αξίωσής του (ΑΠ 1474/2000? 1098/2011). Στην περίπτωση αυτή το δεδικασμένο από την παραδοχή ή την απόρριψη της πολιτικής αγωγής δεν καταλαμβάνει και την όλη έννομη σχέση της αδικοπραξίας, παρότι αυτή ως παρεμπίπτον ζήτημα αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιδίκαση αποζημίωσης ή χρηματικής ικανοποίησης, αφού το ποινικό δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να αποφασίσει γενικώς για την αδικοπραξία ως έννομη σχέση του ιδιωτικού δικαίου, οπότε ούτε κατά τη διάταξη του άρθρ. 331 ΚΠολΔ μπορεί να προκύψει για τα πολιτικά δικαστήρια δεδικασμένο από την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου (ΑΠ 1777/2008). Εξ άλλου κατά το άρθρ. 6§2 της ΕΣΔΑ, κάθε πρόσωπο που κατηγορείται για αδίκημα τεκμαίρεται ότι είναι αθώο μέχρι νομίμως να αποδειχθεί η ενοχή του. Ταυτόσημη είναι και η διατύπωση της διάταξης του άρθρ. 14§3 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, που ορίζει ότι κάθε πρόσωπο που κατηγορείται για ποινικό αδίκημα τεκμαίρεται ότι είναι αθώο εωσότου η ενοχή του αποδειχθεί σύμφωνα με το νόμο. Με τις αυξημένης τυπικής ισχύος διατάξεις αυτές δεν καθιερώνεται δεδικασμένο στην πολιτική δίκη από απόφαση ποινικού δικαστηρίου, αλλά κατοχυρώνεται και προστατεύεται το τεκμήριο αθωότητας του κατηγορουμένου. Το τεκμήριο αυτό δεν περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που ο διάδικος έχει την ιδιότητα του κατηγορουμένου στο πλαίσιο μιας ποινικής δίκης, αλλά έχει εφαρμογή και σε κάθε άλλη διαδικασία, στην οποία κρίνονται ζητήματα αστικής, διοικητικής ή πειθαρχικής φύσης που τον αφορούν [ΕΔΔΑ 19.5.2005, Διαμαντίδης κατά Ελλάδος (71563/2001)]. Έτσι δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες μετά την αθώωση του κατηγορουμένου ερμηνεύουν, για τις ανάγκες της νέας δίκης, την ποινική αθωωτική απόφαση, που στηρίζεται στα ίδια πραγματικά περιστατικά με εκείνα της νέας δίκης, κατά τρόπο που δημιουργεί αμφιβολίες ως προς την προηγούμενη απαλλαγή του, παραβιάζουν το τεκμήριο της αθωότητάς του (ΑΠ 1364/2011). Γενικότερα το τεκμήριο αυτό και κατ' επέκταση η αρχή της δίκαιης δίκης παραβιάζονται και δημιουργείται συνεπώς λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ όταν από τη μεταγενέστερη απόφαση προκύπτουν, άμεσα ή έμμεσα, υπόνοιες ή αμφιβολίες ως προς την προηγούμενη απαλλαγή του κατηγορουμένου [ΕΔΔΑ 27.9.2007, Σταυρόπουλος κατά Ελλάδος (35522/2004), ΝοΒ 2008.457? ΕΔΔΑ 25.9.2008, Παραπονιάρης κατά Ελλάδος (42132/2006), ΝοΒ 2009.173]. Στη συγκεκριμένη περίπτωση προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης εφετειακής απόφασης (άρθρ. 561§2 ΚΠολΔ) ότι αυτή δέχθηκε ως προς την ουσία της υπόθεσης και τα ακόλουθα: "Στην ίδια εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ" και στο φύλλο της 24/25.9.2005 (έκδοση Σαββατοκύριακου) δημοσιεύτηκε στη στήλη "..." νέο άρθρο του πρώτου εφεσιβλήτου (Κ. Γ.) με τον τίτλο "Αποκολοκύνθωση", που αναρτήθηκε ταυτόχρονα και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας, στο οποίο, αφού αναφέρεται στο προαναφερθέν δημοσίευμά του, στις 30/31.7.2005, αναγράφει, μεταξύ άλλων, και τα εξής: "... υπαινισσόμουν πως είτε εγώ είτε ο συγγραφέας έπρεπε να δεχθούμε έναν ψυχρό κρουνό ύδατος, εγώ γιατί αδυνατώ να επικοινωνήσω με τις "σοφίες" του κ. Π. και ο κ. Π. επειδή αδυνατεί να επικοινωνήσει με τα ελληνικά και τη λογική, κοινή και επιστημονική... Ό,τι ξέρω για τον κύριο καθηγητή και τις σπουδές του, το γνωρίζω από το φτερό του βιβλίου του. Εκεί λοιπόν... διάβασα επί λέξει: "Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στην ΠΑΝΤΕΙΟ ΑΣΠΕ και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Θεάτρου από το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ της Παντείου... Από το Νοέμβριο του 1998 συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου-Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού, όπου εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής το Φεβρουάριο του 2004...". Ο Π. έστειλε εξώδικο στην εφημερίδα και το μόνο που τον ενδιαφέρει να παρατηρήσει είναι ότι τον συκοφάντησα, διότι, εν γνώσει της (αν)αλήθειας, (έγραψα ότι) έγινε αναπληρωτής καθηγητής, ενώ, λέει, προηγήθηκε εκλογή του στη θέση του Επίκουρου..., καλώ τον οποιονδήποτε να διαβάσει το παραπάνω απόσπασμα του βιογραφικού σημειώματος του βιβλίου του. Τι λέει; Συνεργάζομαι από το 1998 με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, όπου το 2004 εξελέγην αναπληρωτής καθηγητής. Άρα τα λειψά ελληνικά του κ. Π. δεν μας πληροφορούν παρά πως από συνεργαζόμενος εξελέγη αναπληρωτής. Τώρα που το πληροφορήθηκε και το Πανελλήνιο ότι πρωτοεξελέγη επίκουρος, ζητώ συγνώμην, αφού το έμαθα και αφού κούνησε τη φτέρη ο κ. Π. θα έχει την απάντησή μου. Τώρα θα κάνω κριτική στο βιβλίο του και όχι μόνο, διότι ποσώς μας ενδιαφέρουν το επίπεδο, οι σπουδές και οι ικανότητες του Κ. Π.... Θεέ και Κύριε, χαράμισα απλώς μια ολόκληρη σελίδα, απλώνοντας σε μανταλάκια τις ανοησίες του χωρίς κανένα σχόλιο... Οι 340 σελίδες του πονήματος του κ. καθηγητή είναι 340 σελίδες ακατανόητου παραληρήματος, μια έμμονη γλωσσόροια, ένα βλακώδες σοβαροφανές νεφέλωμα, μια ανοησία με περικεφαλαία, χωρίς ίχνος λογικής, που μόνο μια πράγματι υπηρεσία μπορεί να προσφέρει: να δοθεί στο Χ. Κ. ή στον Λ. ή στον Μ. να το διαβάσουν αυτούσιο να γελά και το παρδαλό κατσίκι. Αλλά στον κόσμο που ζούμε ο καθένας μπορεί να λέει και να γράφει ό,τι του κατέβει. Μπορεί να το τυπώνει και να το πουλά και πιθανόν να βρεί αφελείς να το διαβάσουν. Ο Π. είναι ελεύθερος και αδέσμευτος (προς το παρόν τουλάχιστον) να βάζει κάτω το λεξικό και να τραβάει βαρβάτες και δύσχρηστες λέξεις στην τύχη, να τις βάζει στη σειρά ή να τις ανακατεύει στο μίξερ και να φτιάχνει φρασούλες, όπως η τελευταία παράγραφος του επίλογου του βιβλίου του... Αν δεν το "πιάσατε" το νόημα, πιάστε τον! Ποιος σοβαρός άνθρωπος θα έχανε το χρόνο του να ασχοληθεί με έναν ψυχαναγκαστικό της γραφής, έναν εμφανώς (εν συνειδητότι ή ανεπιγνώστως - αυτό το δυώνυμο υπάρχει τουλάχιστον εκατό φορές στο κείμενο του κ. καθηγητή) ληρολόγημα, ένα ληρώδες αποκολοκύνθωμα... Τα βιβλία του και το βλακωδέστερο που μας απασχολεί πιθανόν αγοράζεται από το κράτος και διανέμεται δωρεάν στους φοιτητές και κυρίως στις φοιτήτριες του Τμήματος Νηπιαγωγών στη Ρόδο. Αυτές οι δυστυχείς φοιτήτριες προφανώς το μαθαίνουν παπαγαλία απέξω και προσέρχονται και γράφουν αυτολεξεί τα παραληρήματα του σεβαστού κ. καθηγητή για να πάρουν προβιβάσιμο βαθμό. Και είναι πρόβλημα, ποιον να λυπηθεί κανείς, όποιον αποτυγχάνει στο μάθημά του ή όποιον επιτυγχάνει και αύριο θα γίνει νηπιαγωγός με σκοπό να μυήσει τα μωρά στη θεατρική γοητεία. Θεός φυλάξει". Εξάλλου σε άλλο σημείο του άρθρου με τίτλο "εντελώς εξωφρενική βιβλιογραφία" αναφέρει, μεταξύ άλλων, και τα εξής: "Αλλά για να τελειώσουμε και με λίγη πλάκα (αν μπορεί να γίνει πλάκα με ανθρώπους και καταστάσεις που ροκανίζουν δημόσιο χρήμα και στραβώνουν παιδιά που με τη σειρά τους θα στραβώσουν άλλα παιδιά...). Γνωρίζω και συμμερίζομαι τις αντιρρήσεις σοβαρών πανεπιστημιακών για την αξιολόγηση σχολών και διδασκόντων, αλλά μήπως πρέπει να γίνει κάτι και με περιπτώσεις κατάφωρης γελοιοποίησης κάθε έννοιας επιστήμης και επιλογής δασκάλων των παιδιών μας;" Τέλος στη ίδια εφημερίδα και στο φύλλο της 4.11.2005 δημοσιεύτηκε στη στήλη "Το πνεύμα του λόγου" άρθρο του πρώτου και πάλι εφεσιβλήτου με τίτλο "Ο Λ. και η φτέρη", που αναρτήθηκε ταυτόχρονα και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας, στο οποίο αναφέρει, μεταξύ άλλων, για τον ενάγοντα και τα εξής: "...Μάλλον κάποιοι παμπόνηροι τον έσπρωξαν να την πατήσει. Μου έκανε μήνυση. Και νομίζουν όσοι τον έκαναν διδάκτορα, τον εξέλεξαν - όντας υποψήφιος για λέκτορας - απευθείας επίκουρο και εν συνεχεία αναπληρωτή καθηγητή, που εγκρίνουν τα βιβλία του... πως θα ξεφύγουν βάζοντας μπροστά το λαγό να σείσει τη φτέρη. Το μυαλό τους και μια λίρα... Σ' αυτή τη δίκη... θα κληθούν να πάρουν θέση όλοι για την ποιότητα των θεατρολογικών σπουδών, για τον τρόπο επιλογής των διδασκόντων και για τις συντεχνίες, τις συμμαχίες, τα αλισβερίσια, τις αιμομιξίες... Αφού δεν επενέβη εισαγγελέας με όσα κατήγγειλα, βρέθηκε ο Λ. Π. να προβάλει την καμένη γούνα του στο πυρ ομαδόν... Περιμένω και αυτόν και τους μάρτυρές του και ελπίζω να είναι όσοι τον ψήφισαν. Ε!, ρε γλέντια". Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι επί της από 1.9.2005 εγκλήσεως του ενάγοντος... ασκήθηκε ποινική δίωξη από τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών και απαγγέλθηκε κατηγορία κατά του πρώτου των εφεσιβλήτων, μεταξύ άλλων και α) για συκοφαντική δυσφήμηση κατ' εξακολούθηση δια του τύπου για τα προαναφερθέντα δημοσιεύματα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ", στα φύλλα της 24/25.9.2005 και 4.11.2005, β) για συκοφαντική δυσφήμηση κατ' εξακολούθηση για τα αυτά δημοσιεύματα στην ηλεκτρονική σελίδα της ως άνω εφημερίδας, γ) για εξύβριση που τελέστηκε στις 24.9.2005 με το προαναφερθέν δημοσίευμα και δ) για εξύβριση που τελέστηκε με την καταχώρηση στην ηλεκτρονική ιστοσελίδα της εφημερίδας του από 24.9.2005 δημοσιεύματος... Όμως με την υπ' αριθ. 32058/2006 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών ο κατηγορούμενος κηρύχθηκε αθώος...". Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα: "Το δημοσίευμα του πρώτου εφεσιβλήτου, που καταχωρήθηκε στο φύλλο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 24/25.9.2005... με τίτλο "Αποκολοκύνθωση" ύστερα από έγκριση του τρίτου και του τέταρτου των εναγομένων... και αναρτήθηκε και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας... προσβάλλει την προσωπικότητα του ενάγοντος. Ειδικότερα οι εκφράσεις και οι χαρακτηρισμοί για το πρόσωπο και το έργο του ενάγοντος ότι "αδυνατεί να επικοινωνήσει με τα ελληνικά και τη λογική, κοινή και επιστημονική..., ότι τα ελληνικά του ενάγοντος είναι λειψά, ότι χαράμισε μια ολόκληρη σελίδα, απλώνοντας σε μανταλάκια τις ανοησίες του ενάγοντος, ότι οι 340 σελίδες του πονήματος του κ. καθηγητή είναι 340 σελίδες ακατανόητου παραληρήματος, μια έμμονη γλωσσόροια, ένα βλακώδες σοβαροφανές νεφέλωμα, μια ανοησία με περικεφαλαία, χωρίς ίχνος λογικής, που μόνο μια πράγματι υπηρεσία μπορεί να προσφέρει: να δοθεί στο Χ. Κ. ή στον Λ. ή στον Μ. να το διαβάσουν αυτούσιο να γελά και το παρδαλό κατσίκι, ότι ποιος σοβαρός άνθρωπος θα έχανε το χρόνο του να ασχοληθεί με έναν ψυχαναγκαστικό της γραφής, ένα εμφανώς ληρολόγημα, ένα ληρώδες αποκολοκύνθωμα..., ότι τα βιβλία του και το βλακωδέστερο που μας απασχολεί πιθανόν αγοράζεται από το κράτος και διανέμεται δωρεάν στους φοιτητές και κυρίως στις φοιτήτριες του Τμήματος Νηπιαγωγών στη Ρόδο, ότι οι δυστυχείς φοιτήτριες προφανώς μαθαίνουν παπαγαλία τα παραληρήματα του σεβαστού κ. καθηγητή για να πάρουν προβιβάσιμο βαθμό και ότι για να τελειώσουμε και με λίγη πλάκα, αν μπορεί να γίνει πλάκα με ανθρώπους και καταστάσεις που ροκανίζουν δημόσιο χρήμα και στραβώνουν παιδιά", δεν αναφέρονται σε πραγματικά περιστατικά (γεγονότα) που να συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση των αδικημάτων της συκοφαντικής ή απλής δυσφήμισης, πλην έχουν, κατ' αντικειμενική εκτίμηση, έντονο το στοιχείο της πρόθεσης προσβολής της τιμής και της υπόληψης του ενάγοντος ως ατόμου και ως πανεπιστημιακού καθηγητή από μέρους του πρώτου εφεσιβλήτου, συντάκτη του δημοσιεύματος εν γνώσει του ότι το δημοσίευμα αυτό προσβάλλει αντικειμενικά την τιμή του ενάγοντος και ότι θα γινόταν γνωστό στο ευρύ αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας μέσω της έντυπης κυκλοφορίας, αλλά και μέσω του διαδικτυακού τόπου. Οι ως άνω δε χαρακτηρισμοί υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο για την εκπλήρωση του δημοσιογραφικού καθήκοντος του πρώτου εφεσιβλήτου και την ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού, αφού το καθήκον της πληροφόρησης, αλλά και της κριτικής για το βιβλίο του ενάγοντος που διανέμεται στους φοιτητές που διδάσκει, θα μπορούσε σαφώς να επιτευχθεί και χωρίς τη χρήση των ιδιαίτερα δυσμενών αυτών χαρακτηρισμών και εκφράσεων, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν παρά την έλλειψη αναγκαιότητάς τους, για να μειώσουν τον ενάγοντα. Εξ άλλου ο τρίτος και ο τέταρτος των εναγομένων γνώριζαν... το περιεχόμενο του εν λόγω δημοσιεύματος πριν αυτό να καταχωρηθεί στην εφημερίδα τους..., το οποίο και ενέκριναν και επέτρεψαν τη δημοσίευσή του, αποδεχόμενοι με τον τρόπο αυτό τους περιεχόμενους σ' αυτό χαρακτηρισμούς και την εξ αυτών παράνομη προσβολή της προσωπικότητας του ενάγοντος. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι το δημοσίευμα του πρώτου εφεσιβλήτου, που καταχωρήθηκε στο φύλλο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 4.11.2005... με τίτλο "Ο Λ. και η φτέρη" ύστερα από έγκριση του τρίτου και του τέταρτου των εναγομένων... και αναρτήθηκε και στο διαδικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) της εφημερίδας... προσβάλλει επίσης την προσωπικότητα του ενάγοντος. Ειδικότερα τα αναγραφόμενα στο ως άνω δημοσίευμα δεν αναφέρονται μεν σε πραγματικά περιστατικά (γεγονότα) που να συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση των αδικημάτων της συκοφαντικής ή απλής δυσφήμισης, η δε αναφορά σ' αυτό της φράσης ότι "στη δίκη θα κληθούν να πάρουν θέση όλοι για την ποιότητα των θεατρολογικών σπουδών, για τον τρόπο επιλογής των διδασκόντων και για τις συντεχνίες, τις συμμαχίες, τα αλισβερίσια, τις αιμομιξίες" δεν αφορά το πρόσωπο του ενάγοντος, αλλά συνιστά κριτική του πρώτου εφεσιβλήτου σχετικά με την ποιότητα των σπουδών και τον τρόπο επιλογής των πανεπιστημιακών διδασκάλων, όμως οι εκφράσεις του ότι κάποιοι παμπόνηροι έβαλαν τον ενάγοντα να του κάνει μήνυση, βάζοντας μπροστά τον λαγό να σείσει τη φτέρη και ότι βρέθηκε ο Λ. Π. να προβάλει την καμένη γούνα του στο πυρ ομαδόν, έχουν κατ' αντικειμενική εκτίμηση έντονο το στοιχείο της καταφρόνησης της προσωπικότητας του ενάγοντος, αφού ο πρώτος εφεσίβλητος τον παρουσιάζει ως άβουλο πρόσωπο υποκινούμενο από τρίτους, τους οποίους δεν κατονομάζει, και σε ένδειξη καταφρόνησης τον ονομάζει "Λ. Π.", που έχει "καμένη γούνα", οι χαρακτηρισμοί δε αυτοί χρησιμοποιήθηκαν με πρόθεση προσβολής της τιμής και της υπόληψης του ενάγοντος εν γνώσει του πρώτου εφεσιβλήτου, συντάκτη του δημοσιεύματος, ότι το δημοσίευμα αυτό προσβάλλει αντικειμενικά την τιμή του ενάγοντος και ότι θα γινόταν γνωστό στο ευρύ αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας μέσω της έντυπης κυκλοφορίας, αλλά και μέσω του διαδικτυακού τόπου (ιστοσελίδας), καθώς οι χαρακτηρισμοί αυτοί υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο για την εκπλήρωση του δημοσιογραφικού του καθήκοντος και την ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού, αφού το καθήκον της πληροφόρησης, θα μπορούσε σαφώς να επιτευχθεί και χωρίς τη χρήση των ιδιαίτερα δυσμενών αυτών χαρακτηρισμών και εκφράσεων, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν παρά την έλλειψη αναγκαιότητάς τους, για να μειώσουν τον ενάγοντα. Εξ άλλου ο τρίτος και ο τέταρτος των εναγομένων γνώριζαν... το περιεχόμενο του εν λόγω δημοσιεύματος πριν αυτό να καταχωρηθεί στην εφημερίδα τους..., το οποίο και ενέκριναν και επέτρεψαν τη δημοσίευσή του, αποδεχόμενοι με τον τρόπο αυτό τους περιεχόμενους σ' αυτό χαρακτηρισμούς και την εξ αυτών παράνομη προσβολή της προσωπικότητας του ενάγοντος". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, κρίνοντας βάσιμη τη σχετική από την παρ. 2 του άρθρ. 367 ΠΚ αντένσταση του αναιρεσίβλητου Ι. Π. και αβάσιμη την ένσταση των αναιρεσειόντων από την παρ. 1 του ίδιου άρθρου, δέχθηκε τους αντίστοιχους λόγους της έφεσής του και ακύρωσε ως προς τα παραπάνω από 24/25.9.2005 και 4.11.2005 δημοσιεύματα του Κ. Γ. την πρωτόδικη απόφαση, η οποία κρίνοντας αντίθετα είχε απορρίψει και ως προς τα δημοσιεύματα αυτά τις σχετικές αγωγικές αξιώσεις του. Ειδικότερα το Εφετείο προκειμένου να δεχθεί την ως άνω αντένσταση του ήδη αναιρεσιβλήτου διέλαβε στην απόφασή του, συμπληρωματικά προς τις προηγούμενες παραδοχές του, και τις ακόλουθες αιτιολογίες: "Οι εκφράσεις στα άρθρα του πρώτου εφεσιβλήτου προσβάλλουν βάναυσα την προσωπικότητα του εκκαλούντος (ενάγοντος), αφού ακόμη και υπό το πρίσμα της ελευθερίας της έκφρασης δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτές αποτελούν φυσική συνέπεια της κριτικής που ένας δημοσιογράφος ασκεί σε πρόσωπα ή ομάδες προσώπων, των οποίων η συμπεριφορά παρουσιάζει ενδιαφέρον για το κοινωνικό σύνολο, από τον τρόπο δε που διατυπώθηκαν τα ως άνω δημοσιεύματα και ο οποίος υπερβαίνει το μέτρο, καθότι δεν ήταν αναγκαίος για να αποδοθεί το νόημα του κειμένου και η σκέψη του συντάκτη, προκύπτει αναμφίβολα πρόθεση του πρώτου, του τρίτου και του τέταρτου των εναγομένων να θίξουν την τιμή και την υπόληψη του ενάγοντος και να καταδείξουν την περιφρόνηση προς το πρόσωπό του..., δηλαδή σκοπός εξύβρισης του ενάγοντος..., που υπέστη σημαντική ηθική βλάβη". Ωστόσο, αντίθετα με το αποδεικτικό πόρισμα στο οποίο το Εφετείο κατέληξε, δηλαδή ότι τα δημοσιεύματα του πρώτου των εφεσιβλήτων Κ. Γ., που καταχωρήθηκαν στις 24/25.9.2005 και στις 4.11.2005 στα αντίστοιχα φύλλα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" και ταυτόχρονα αναρτήθηκαν και στην ιστοσελίδα της εφημερίδας αυτής στο διαδίκτυο, θεμελιώνουν αδικοπρακτική ευθύνη του πρώτου, της τρίτης, του τέταρτου και του δικαιοπαρόχου της πέμπτης, της έκτης και της έβδομης των εφεσιβλήτων, αφού, όπως το Εφετείο δέχθηκε, οι εκφράσεις και οι χαρακτηρισμοί του πρώτου αυτών για τον εκκαλούντα Ι. Π., που περιέχονται στα παραπάνω δημοσιεύματά του, υπερέβησαν το αναγκαίο μέτρο και καταδεικνύουν το σκοπό του να εξυβρίσει τον αντίδικό του, προκύπτει από τις αιτιολογίες και το διατακτικό της υπ' αριθ. 32058/2006 αμετάκλητης ήδη απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, που παραδεκτά επίσης επισκοπείται, ότι ο πρώτος των εφεσιβλήτων κηρύχθηκε αθώος για τα αποδιδόμενα σ' αυτόν εγκλήματα της συκοφαντικής και κατά μετατροπή της απλής δυσφήμησης κατ' εξακολούθηση δια του τύπου και μέσω του διαδικτύου και της εξύβρισης απλής και δια του τύπου σε βάρος του εκκαλούντος Ι. Π., τα οποία όμως εγκλήματα στηρίζονται στα αυτά πραγματικά περιστατικά, στα οποία θεμελιώνεται ως αστικό αδίκημα και η ευθύνη όλων των ήδη αναιρεσειόντων με την από 23.4.2012 αίτηση αναίρεσης σε σχέση με τα δημοσιεύματα του πρώτου αυτών Κ. Γ., που καταχωρήθηκαν, ως άνω, στις 24/25.9.2005 και στις 4.11.2005 στα αντίστοιχα φύλλα της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" και ταυτόχρονα αναρτήθηκαν και στην ιστοσελίδα της εφημερίδας αυτής στο διαδίκτυο. Έτσι όμως κατά τρόπο αντίθετο προς τις διατάξεις των άρθρ. 6§2 της ΕΣΔΑ και 14§3 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα η κατάφαση της αστικής αδικοπρακτικής ευθύνης των ως άνω αναιρεσειόντων δημιουργεί αμφιβολίες και υπόνοιες ως προς την αθώωση του πρώτου αυτών Κ. Γ. ως κατηγορουμένου και την αποδυναμώνει. Το Εφετείο, συνεπώς, που αναγνώρισε την αστική ευθύνη των αναιρεσειόντων, ενώ έπρεπε να την αποκλείσει και να οδηγηθεί σε αποτέλεσμα συμβατό με την αθωωτική για τον πρώτο αναιρεσείοντα ποινική απόφαση, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις παραπάνω ουσιαστικές διατάξεις και είναι αντίστοιχα βάσιμος ο πρώτος λόγος της από 23.4.2012 αίτησης αναίρεσης, που εκτιμάται ως ενιαίος λόγος από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ. Πρέπει έτσι η αίτηση αυτή αναίρεσης να γίνει δεκτή και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση κατά το μέρος που δέχθηκε την έφεση του αναιρεσίβλητου Ι. Π. ως προς την με αριθμό κατάθεσης 214155/28.12.2005 αγωγή του και αφού εξαφάνισε κατά το αντίστοιχο κεφάλαιο την πρωτόδικη απόφαση, που είχε απορρίψει στο σύνολό της ως ουσιαστικά αβάσιμη την εν λόγω αγωγή, δέχθηκε ακολούθως εν μέρει την αγωγή αυτή. Η έρευνα των λοιπών από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ λόγων της ίδιας αίτησης αναίρεσης κατά του αυτού μέρους της εφετειακής απόφασης παρέλκει, ενώ κατά του αυτού μέρους της εφετειακής απόφασης παρέλκει η έρευνα και των λοιπών από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ λόγων της από 1.10.2012 αίτησης αναίρεσης, η οποία είναι έτσι στο σύνολό της απορριπτέα. Στη συνέχεια πρέπει η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της εφετειακής απόφασης, να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές κατά την παρ. 3 του άρθρ. 580 ΚΠολΔ, όπως η παράγραφος αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρ. 65 του ν. 4139/2013. Τέλος τα δικαστικά έξοδα πρέπει κατά το άρθρ. 179 ΚΠολΔ να συμψηφιστούν στο σύνολό τους μεταξύ των διαδίκων, αφού η ερμηνεία των κανόνων δικαίου που εφαρμόστηκαν ήταν ιδιαίτερα δυσχερής. 
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 
Συνεκδικάζει τις από 23.4.2012 και 1.10.2012 δυο αιτήσεις αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 1363/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.
Απορρίπτει την από 1.10.2012 και δέχεται την από 23.4.2012 αίτηση αναίρεσης. 
Αναιρεί την ως άνω απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που δέχθηκε την από 10.4.2010 έφεση του αναιρεσίβλητου Ι. Π. ως προς την με αριθμό κατάθεσης 214155/ 28.12.2005 αγωγή του και αφού εξαφάνισε κατά το αντίστοιχο κεφάλαιο την πρωτόδικη απόφαση, που είχε απορρίψει στο σύνολό της ως ουσιαστικά αβάσιμη την εν λόγω αγωγή, δέχθηκε ακολούθως εν μέρει την αγωγή αυτή. 
Παραπέμπει για περαιτέρω εκδίκαση την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της εφετειακής απόφασης, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Και Συμψηφίζει μεταξύ των διαδίκων τα δικαστικά έξοδα.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Ιουνίου 2013. 
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ 
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιουλίου 2013.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ