Αριθμός 611/2023 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Α2' Πολιτικό Τμήμα - ως Συμβούλιο ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη - Εισηγητή, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Θεοδώρου Κανελλόπουλου), Π. Βενιζελέα, Βρυσηίδα Θωμάτου, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό και Ευτύχιο Νικόπουλο, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε Συμβούλιο στο κατάστημά του, στις 24 Απριλίου 2023, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, προκειμένου να αποφανθεί επί της από 17-4-2023 αίτησης αυτοεξαίρεσης του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου και Προέδρου του Α2 Πολιτικού Τμήματος αυτού, Θ. Κ., η οποία απευθύνεται προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, με το εξής περιεχόμενο: "Προς: Την κ. Πρόεδρο του Αρείου Πάγου Αίτηση αυτοεξαίρεσης. Του Θ. Κ., ….του Αρείου Πάγου, κατά τα άρθρα 52 και 55 του ΚΠολΔ. Έχω την τιμή να Σας αναφέρω ότι ενώπιον του Α2 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, στο οποίο προεδρεύω, και κατά τη δικάσιμο της 24-4-2023 έχουν προσδιοριστεί να συζητηθούν, μεταξύ άλλων, οι υποθέσεις: Α) με αρ. πιν. ..., η από 7.10.2021 αίτηση αναιρέσεως των Π. Α. και Γ. Α. κατά της υπ' αριθμ. 2760/2021 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και κατά του Θ. Α., καθώς και οι από 14.6.2022 και από 14.3.2023 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης και Β) με αρ. πιν. ... η από 12.1.2022 αίτηση αναιρέσεως της Ε. Π. κατά της ίδιας ως άνω και κατά του Θ. Α. και οι από 14.3.2023 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης της κληρονόμου της ανωτέρω Α. Π.. Με την από 13-4-2023 αίτησή του ο ανωτέρω αναιρεσίβλητος Θ. Α., ζήτησε την εξαίρεσή μου από τις προαναφερόμενες υποθέσεις, ισχυριζόμενος, κατά λέξη, τα εξής: "Ο πληρεξούσιος δικηγόρος μου Μ. Δ. του Α. (ΑΜΔΣΑ ...) με ενημέρωσε ότι συναντήθηκε τυχαία στον 6ο όροφο του Εφετείου Αθηνών με τον δικηγόρο Α. Κ., δικηγόρο Αθηνών (AM ΔΣΑ ...), ο οποίος τυγχάνει αδερφός του Θ. Κ., του Προέδρου του Α2' Πολιτικού Τμήματος. Κατά την ολιγόλεπτη συζήτηση τους, γιατί γνωρίζονταν - όπως με ενημέρωσε ο δικηγόρος μου ήσαν συνυπερασπιστές για μεγάλο χρονικό διάστημα του εφοπλιστή Β. Ρ. - ο Μ. Δ. ερώτησε τον Α. Κ., αν ήταν δικηγόρος των αντιδίκων μου Π. και Γ. Α. στην εκκρεμούσα ενώπιον σας ανωτέρω υπόθεση. Ο Α. Κ. κατηγορηματικά αρνήθηκε κάθε συνεργασία με τους αντιδίκους μου και εμφαντικά αντέλεξε ότι όχι μόνο δεν είχε σχέση μαζί τους αλλά τουναντίον υπήρξε δικηγόρος δικός μου και μάλιστα δεν του είχα καταβάλει κάποια αμοιβή, που δήθεν του όφειλα. Μετά από αυτόν τον σύντομο διάλογο τέλειωσε η συμπτωματική συνάντηση τους. Στην άνω συνάντηση ο δικηγόρος μου ήταν με τον αστυνομικό Κ. Μ. (AM ...) σε κάποια απόσταση. Ο Μ. Δ. μου μετέφερε τα όσα διημείφθησαν και με ερώτησε, αν πράγματι υπήρξε ποτέ δικηγόρος μου ο Α. Κ. και αν υπήρχε οφειλή δικηγορικής αμοιβής προς αυτόν. Είναι αληθές ότι πριν πολλά χρόνια, είχα ζητήσει τις νομικές του συμβουλές στην αντιδικία, που είχα με τον αδελφό μου και πατερά των αντιδίκων για ζητήματα της οικογενειακής περιουσίας αλλά κατηγορηματικά σημειώνω ότι δεν του χρωστούσα τίποτε. Όταν πληροφορήθηκα από τον Μ. Δ. ότι ο αδελφός του Α. Κ. είναι Προέδρος του τμήματος του Αρείου Πάγου που θα δικάσει στις 24/4/23 την τελεσίδικη δικαστικά αξίωση μου 80 εκατομμυρίων ευρώ πλέον τόκων κατά των άνω αντιδίκων, αισθάνθηκα έντονη ανασφάλεια για δύο λόγους: α) Είναι βέβαιον ότι ο Α. Κ. θα επηρεάσει την αμερόληπτη κρίση του αδελφού του σε βάρος μου, όταν μετά από τόσα χρόνια ισχυρίζεται ανακριβώς ότι του χρωστάω χρήματα . Ακόμα, και αν συνέβαινε καθ' υπόθεση εργασίας, που δεν συνέβη, θα έπρεπε να το είχε ξεχάσει! Πλήθος δημοσιευμάτων αυτήν την περίοδο αναφέρεται στους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των αδερφών Κ., πλην του Α., … του Αρείου Πάγου.. Αυτός ο ισχυρός συναισθηματικός δεσμός μεταξύ των αδελφών, αποκλείει να μην έχει μεταφέρει ο Θ. στον αδερφό του Θ. την δυσαρέσκειά του από την υποτιθέμενη οικονομική μου ασυνέπεια προς αυτόν. Αποτελεί εδραία πεποίθηση μου ότι οι υφιστάμενοι αδερφικοί δεσμοί θα επηρεάσουν το απροσωπόληπτο της κρίσης του κ Θ. Κ. λόγω της έχθρας που νοιώθει για εμένα ο αδελφός του. β) Σύμφωνα με το άρθρο 52 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας προβλέπεται ότι οι δικαστές μπορούν να προτείνουν την εξαίρεση τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν έχουν συγγένεια εξ αίματος με πρόσωπο που παίρνει μισθό ή χορηγία με χρηματική αξία για τις υπηρεσίες που παρέχει σε φυσικό πρόσωπο που έχει άμεσο ιδιωτικό συμφέρον από την έκβαση της δίκης και στην περίπτωση στ), αν έχουν προκαλέσει ή προκαλούν υπόνοια μεροληψίας, ιδίως αν έχουν με κάποιο διάδικο ιδιαίτερη φιλία, ιδιαίτερες σχέσεις, έριδα ή έχθρα. Σύμφωνα με το άρθρο 254 του Ποινικού Κώδικα, αν ο δικαστικός λειτουργός εν γνώσει του αποσιωπήσει νόμιμο λόγο εξαίρεσης του και εκδικάσει την υπόθεση τιμωρείται με φυλάκιση ή χρηματική ποινή. Τέλος κατά το άρθρο 46 του Ποινικού Κώδικα με την ποινή του ηθικού αυτουργού τιμωρείται ο ηθικός αυτουργός. Στην υπό κρίση υπόθεση ο Θ. Κ., όπως σας ανέπτυξα, με μεγάλη ευκολία και δημόσια αναφέρει ότι υπήρξε δικηγόρος μου στο παρελθόν. Αν αυτό το πληροφορηθούν ή το γνωρίζουν ήδη οι αντίδικοι μου και δικάσει την υπόθεση ο αδελφός του Θ. Κ. και δικαιωθώ από τον Άρειο Πάγο, είναι βέβαιον ότι θα στραφούν με έγκληση εναντίον και εμού, γιατί θα θεωρήσουν ότι εγώ προκάλεσα την απόφαση στον κύριο Θ. Κ. να αποσιωπήσει αυτουργικά τον νόμιμο λόγο εξαίρεσης του. Η παρελθοντική επαγγελματική συνεργασία μας θα τους νομιμοποιήσει να υποστηρίξουν ότι σε μια αντιδικία με αντικείμενο 80 εκατ. ευρώ είναι αδύνατον να μην προσέτρεξα στον πρώην δικηγόρο μου, αδελφό του Προέδρου του τμήματος, για να με υποστηρίξει αφανώς, τακτική δυστυχώς ουχί ασυνήθης στην ελληνική πραγματικότητα. Θα υποστηρίξουν δηλαδή ότι ο αδελφός του Προέδρου του δικαστηρίου είναι ο υποκρυπτόμενος δικηγόρος μου και εγώ προκάλεσα την απόφαση στον Πρόεδρο να αποσιωπήσει το λόγο εξαίρεσης του. Ποιος θα πιστέψει ότι ο Θ. Κ. δεν θα μίλαγε στον αδελφό του να με υποστηρίξει, όταν μάλιστα αγνοεί ότι αυτός τρέφει άσχημα συναισθήματα σε βάρος μου επειδή δήθεν του χρωστούσα αμοιβή. Δικαιολογημένα θα υπάρξει υποψία στους αντίδικους μου ότι χρησιμοποιώ αθεμίτως τον αδελφό του Προέδρου ως δικηγόρο μου, αφού τον είχα και στο παρελθόν. Ο Αντιπρόεδρος μπορεί να ρωτήσει τον αδερφό του Α. Κ. για την μεταξύ μας επαγγελματική συνεργασία και την συνάντηση του με τον Μ. Δ., αν και εγώ θεωρώ πιθανότερο ότι το γνωρίζει ήδη....". Και επικαλούμενος στη συνέχεια, μεταξύ άλλων, και την ΑΠ 285/2020, με την οποία έγινε δεκτή αίτηση αυτοεξαίρεσής μου σε άλλη υπόθεση, λόγω επαγγελματικής σχέσης του αδελφού μου με διάδικο, ζήτησε την εξαίρεσή μου από τις προαναφερόμενες υποθέσεις. Κατ' αρχάς και σύμφωνα με το άρθρο 58 παρ. 2 ΚΠολΔ, δηλώνω τα εξής: Αμέσως μετά την αποστολή στο προσωπικό μου μέιλ, στις 13-4-2023, από τη γραμματέα του Α2 Πολιτικού Τμήματος Θ. Π. της παραπάνω αίτησης εξαίρεσης, επικοινώνησα τηλεφωνικά με τον αδελφό μου Α. Κ., ο οποίος μου ανέφερε ότι το μόνο αληθές και ανταποκρινόμενο στην πραγματικότητα, όσον αφορά την αναφερόμενη συνάντησή του με το Μ.. Δ. και την απάντησή του στη σχετική ερώτηση του τελευταίου, αν ήταν δικηγόρος των αντιδίκων του Θ. Α. ή αν γνώριζε αυτούς, είναι η σαφής και κατηγορηματική άρνησή του για οποιαδήποτε σχέση του με τους Π. και Γ. Α., γι' αυτό και ουδέποτε μου είχε αναφέρει το παραπάνω περιστατικό. Για όλα τα λοιπά αναφερόμενα στην αίτηση εξαίρεσης, δηλαδή ότι δήλωσε στο Μ.. Δ. ότι υπήρξε δικηγόρος του Θ. Α., ο οποίος μάλιστα δεν του είχε καταβάλει κάποια αμοιβή, ρητά και κατηγορηματικά με διαβεβαίωσε, ότι αυτά είναι παντελώς αβάσιμα, αναληθή και συκοφαντικά και ουδόλως ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αφού ΟΥΔΕΠΟΤΕ έχει γνωρίσει το Θ. Α. και ΟΥΔΕΠΟΤΕ, είτε ο ίδιος ο Θ. Α. είτε άλλος για λογαριασμό του, του έχει αναθέσει προς διεκπεραίωση οποιαδήποτε υπόθεση ή του έχει ζητήσει οποιαδήποτε νομική συμβουλή, και συνεπώς ούτε υπόθεση του Θ. Α. διεξήγαγε ούτε και νομική συμβουλή, προφορική ή γραπτή, έδωσε ποτέ προς αυτόν, Γι' ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΟΥΔΕΠΟΤΕ απαίτησε ή διεκδίκησε οποιαδήποτε αμοιβή και, επίσης, ΟΥΔΕΠΟΤΕ προέβη σε οποιαδήποτε όχληση, προφορική ή γραπτή, άμεσα ή έμμεσα προς το Θ. Α. για καταβολή αμοιβής για οποιαδήποτε αιτία και για οποιοδήποτε λόγο και, ως εκ τούτου, ΟΥΔΕΠΟΤΕ δήλωσε σε οποιονδήποτε, είτε στο Μ. Δ. είτε σε άλλον, κατά μόνας ή με την παρουσία τρίτου, δημόσια ή ιδιωτικά, ευθέως ή εμμέσως, ότι ο Θ. Α. του οφείλει αμοιβή, και άρα ΟΥΔΕΜΙΑ έχθρα ένιωσε ποτέ ή νιώθει προς αυτόν, αφού δεν υπάρχει καμμία αιτία προς τούτο. Κατόπιν αυτών, δηλώνω κατηγορηματικά ότι είναι παντελώς αβάσιμα και ανυπόστατα τα επικαλούμενα από τον αιτούντα πραγματικά περιστατικά προς θεμελίωση του λόγου εξαίρεσής μου από την εκδίκαση των παραπάνω υποθέσεων και συνεπώς δεν στοιχειοθετείται κατά κανένα τρόπο η απόδοση στο πρόσωπό μου, έστω και απλής, υπόνοιας μεροληψίας ικανής για να δικαιολογήσει δυσπιστία είτε του αιτούντος είτε των αντιδίκων του ως προς την αμερόληπτη, αντικειμενική και ορθή κρίση εκ μέρους μου των συγκεκριμένων υποθέσεων. Ωστόσο, αυτοί καθ' εαυτοί, και μόνον, οι περιλαμβανόμενοι στην αίτηση και βασιζόμενοι σε ανύπαρκτα γεγονότα πρωτοφανείς σε βάρος μου υποτιμητικοί και ιδιαίτερα προσβλητικοί ισχυρισμοί, όπως ότι "Είναι βέβαιον ότι ο Α. Κ. θα επηρεάσει την αμερόληπτη κρίση του αδελφού του σε βάρος μου, όταν μετά από τόσα χρόνια ισχυρίζεται ανακριβώς ότι του χρωστάω χρήματα" και ότι "οι υφιστάμενοι αδερφικοί δεσμοί θα επηρεάσουν το απροσωπόληπτο της κρίσης του κ Θ. Κ. λόγω της έχθρας που νοιώθει για εμένα ο αδελφός του", καθώς και οι ανάξιοι σχολιασμού έμμεσοι, σε πλάγιο λόγο, αλλά σαφείς υπαινιγμοί του αιτούντος περί αποσιώπησης εκ μέρους μου νόμιμου λόγου εξαιρέσεως, γεγονός που μου συμβαίνει για πρώτη φορά στην επί σαράντα έτη θητεία μου στο δικαστικό σώμα, όπου καθένας έχει τη δική του ξεχωριστή θέση και ιστορία, μου επιβάλλουν, από λόγους ευθιξίας και προσωπικής ευπρέπειας, να θεωρήσω ότι υφίσταται νόμιμος λόγος εξαίρεσής μου, υπό την ιδιότητά μου ως Προέδρου του Α2 Πολιτικού Τμήματος, από τις ανωτέρω υποθέσεις, αφού, παγίως γίνεται δεκτό, ότι για τη δήλωση κωλύματος από δικαστικό λειτουργό αρκεί οποιαδήποτε διατύπωση αμφιβολίας ή αμφισβήτησης για την αμεροληψία του, έστω και αβάσιμης. Το ίδιο δε, κατά τη γνώμη μου, ισχύει ακόμη και στην περίπτωση προσχηματικής επίκλησης υπόνοιας μεροληψίας, ενόψει του ότι το υποκειμενικό αυτό στοιχείο, παρ' ότι αφορά και χαρακτηρίζει, αποκλειστικά, τον εκφράζοντα τη δυσπιστία προς το δικαστή, αντανακλά, εμμέσως, στην αντικειμενική αμεροληψία, που πρέπει και να φαίνεται, έναντι οποιουδήποτε τρίτου, ότι πράγματι υπάρχει σχετικά με την κρίση κάθε εκδικαζόμενης υπόθεσης. Ενόψει αυτών, το ήθος μου, η ακεραιότητά μου, η έντιμότητά μου, οι εν γένει προσωπικές αρχές μου και έχοντας καθορίσει ένα συγκεκριμένο σύστημα αξιών, που αποτελεί γνώμονα στη ζωή μου, επιβάλλουν να θεωρήσω, μετά την υποβολή της ανωτέρω αίτησης, ότι συντρέχει λόγος αυτοεξαίρεσής μου, ανεξαρτήτως του ότι ευθέως και κατηγορηματικά δηλώνω ότι μπορώ να αποφασίσω στις αναφερόμενες υποθέσεις εντελώς αντικειμενικά, αμερόληπτα, απροκατάληπτα και απροσωπόληπτα, όπως πάντα έπραττα μέχρι σήμερα και εξακολουθώ να πράττω ως δικαστής. Τα ανωτέρω καταδεικνύονται και από αυτή την επικαλούμενη, στην αίτηση εξαίρεσής μου, υπ' αριθμ. 285/2020 απόφαση του Αρείου Πάγου, από την οποία προκύπτει ότι ουδέποτε δίκασα και ούτε πρόκειται να δικάσω υπόθεση, στην οποία θα ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί η παραμικρή σκιά, η καθ' οιονδήποτε τρόπο υπόνοια μεροληψίας μου υπέρ ή σε βάρος διαδίκου. Επί πλέον αυτής αναφέρω, επειδή προφανώς διέλαθαν της προσοχής του υποβαλόντος την αίτηση εξαίρεσης, και τις παρόμοιες αποφάσεις του Αρείου Πάγου 284/2020, 285/2020, 1560/2018 και 1315/2021, αλλά και την ΑΠ 1195/2021, σύμφωνα με την οποία υπέβαλα αίτηση αυτοεξαίρεσης αναφέροντας τα εξής: "Επειδή με την ως άνω αναιρεσίβλητη διατηρεί φιλική σχέση... συγγενής (κουμπάρος) του αδελφού μου Α. Κ., Δηλαδή ζήτησα την αυτοεξαίρεσή μου μόνο και μόνο γιατί ο κουμπάρος του αδελφού μου διατηρούσε, ουσιαστικά, μια απλή γνωριμία με διάδικο. Πως λοιπόν θα ήταν δυνατόν, ποτέ, να δικάσω υπόθεση διαδίκου προς τον οποίο ο αδελφός μου διάκειται εχθρικά; Κατά τα λοιπά, αντιπαρέρχομαι ως ανάξια απαντήσεως, την, επιεικώς, απαράδεκτη επίκληση από τον αιτούντα των σχέσεών μου με τους άλλους δύο αδελφούς μου, καθόσον θεωρώ ότι η επίκληση αυτή δεν έχει την παραμικρή σχέση με την άσκηση κάποιου, έστω και προσχηματικού, δικονομικού δικαιώματος και επίσης δεν μπορώ να κατανοήσω από τι ελατήρια θα μπορούσε να κινείται ο αιτών, αλλά και ο υπογράφων Μ.. Δ., ώστε στη συγκεκριμένη αίτηση, όπου η αρχικώς αναζητηθείσα αλλά διασκεδασθείσα υπόνοια φιλίας προς τους αντιδίκους του μετατράπηκε στην πορεία σε βεβαιότητα έχθρας προς τον ίδιο τον αιτούντα, να διαλάβουν και σχετική αναφορά στους άλλους αδελφούς μου. Κατόπιν όλων αυτών, ζητώ, κατ' άρθρο 52 παρ. 1 περ. στ' ΚΠολΔ, να μου επιτραπεί να απόσχω από την εκδίκαση των παραπάνω δύο υποθέσεων. Αθήνα 17-4-2023. Ο Δηλών. Θ. Κ. ….Αρείου Πάγου". Η αίτηση αυτή αφορά τις υποθέσεις που συζητούνται κατά τη δικάσιμο της 24-4-2023 στα πινάκια ... και ... μεταξύ: α) Της αναιρεσείουσας: Ε. Π. του Χ. Του αναιρεσιβλήτου: Θ.Α. του Π., κατοίκου ... και β) Των αναιρεσειόντων: 1) Π. Α. του Κ. και 2) Γ. Α. του Κ., κατοίκων … Του αναιρεσιβλήτου: Θ. Α. του Π., κατοίκου ... ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Από τις διατάξεις των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ` και 55 παρ. 1 και 4 του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, προκύπτει ότι οι δικαστές, (είτε των πολυμελών, είτε των μονομελών δικαστηρίων), μπορούν να προτείνουν την εξαίρεσή τους (δήλωση αυτοεξαίρεσης) ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν συντρέχει στο πρόσωπό τους κάποιος από τους ενδιαφερόμενους στη διάταξη του άρθρου 52 παρ. 1 ΚΠολΔ λόγους, μεταξύ των οποίων και αυτός της πρόσκλησης υπόνοιας μεροληψίας, διότι δεν είναι επιτρεπτό να δικάζουν υπό την σκιά και απλής έστω υπόνοιας ως προς την αντικειμενικότητα τους. Η παραπάνω δήλωση αυτοεξαίρεσης, η οποία δεν υπόκειται σε κάποιο χρονικό περιορισμό, υποβάλλεται (επί πολυμελών δικαστηρίων) στον πρόεδρο του δικαστηρίου, το οποίο αποφασίζει (σε συμβούλιο) χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο (ΑΠ 1128/2020, ΑΠ 190/2018, ΑΠ 1720/2017). Στην προκειμένη περίπτωση, η προς την Πρόεδρο του Δικαστηρίου τούτου υποβληθείσα από τον Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Θ. Κ., με αριθ. πρωτ. 908/20-4-2023 από 17-4-2023 αίτηση (δήλωση), με την οποία δηλώνει την εξαίρεσή του, λόγω συνδρομής στο πρόσωπό του του διαλαμβανομένου σ` αυτή λόγου εξαίρεσης από την εκδίκαση των αναφερόμενων στην τελευταία υποθέσεων, παραδεκτώς φέρεται προς συζήτηση ενώπιον του (ως συμβουλίου συνεδριάζοντος) δικαστηρίου τούτου, είναι νομικά βάσιμη στηριζόμενη στις προαναφερόμενες διατάξεις και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ` ουσίαν. Από τα έγγραφα της δικογραφίας και από τα αναφερόμενα στην άνω αίτηση αυτοεξαίρεσης πιθανολογήθηκαν (άρθρο 60 ΚΠολΔ) τα ακόλουθα: Κατά της υπ` αριθμ. 2760/2021 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών και κατά του Θ. Α. ασκήθηκε από τους Π. Α. και Γ.Α. η από 7-10-2021 αίτηση αναιρέσεως, η οποία με την από 1-11-2021 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου προσδιορίσθηκε να δικασθεί ενώπιον του Α2 Τμήματος του Αρείου Πάγου και με την από 9-11-2021 πράξη του Αντιπροέδρου του άνω Τμήματος ορίσθηκε δικάσιμος για την εκδίκασή της η 26-9-2022 με αρ. πινακίου, ορίσθηκε δε Εισηγητής ο Αρεοπαγίτης Κυριάκος Μπαμπαλίδης. Στη συνέχεια κατά της αυτής ως άνω αποφάσεως και κατά του ιδίου ως άνω αναιρεσιβλήτου ασκήθηκε από την Ε. Π. η από 12-1-2022 αίτηση αναιρέσεως, η οποία με την από 5-9-2022 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου προσδιορίσθηκε να δικασθεί ενώπιον του Α2 Τμήματος του Αρείου Πάγου και με την από 5-9-2022 πράξη του Αντιπροέδρου του άνω Τμήματος ορίσθηκε δικάσιμος για την εκδίκασή της η 24-4-2023 με αρ. πινακίου .... Κατόπιν αυτού η συζήτηση της από 7-10-2021 αίτησης αναιρέσεως, που είχε προσδιορισθεί να συζητηθεί κατά τη δικάσιμο της 26-9-2022, αναβλήθηκε για την ίδια ως άνω δικάσιμο της 24-4-2023 με αριθ. πιν. .... Ήδη ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Θ. Κ., ο οποίος προεδρεύει του Α2 Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου, υπέβαλε προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την από 17-4-2024 αίτηση (δήλωση) αυτοεξαίρεσης, με το ακόλουθο περιεχόμενο και αίτημα: ""Προς: Την κ. Πρόεδρο του Αρείου Πάγου Αίτηση αυτοεξαίρεσης. Του Θ. Κ., Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, κατά τα άρθρα 52 και 55 του ΚΠολΔ. Έχω την τιμή να Σας αναφέρω ότι ενώπιον του Α2 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, στο οποίο προεδρεύω, και κατά τη δικάσιμο της 24-4-2023 έχουν προσδιοριστεί να συζητηθούν, μεταξύ άλλων, οι υποθέσεις: Α) με αρ. πιν. ..., η από 7.10.2021 αίτηση αναιρέσεως των Π. Α. και Γ. Α. κατά της υπ' αριθμ. 2760/2021 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και κατά του Θ. Α., καθώς και οι από 14.6.2022 και από 14.3.2023 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης και Β) με αρ. πιν. ... η από 12.1.2022 αίτηση αναιρέσεως της Ε. Π. κατά της ίδιας ως άνω και κατά του Θ. Α. και οι από 14.3.2023 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης της κληρονόμου της ανωτέρω Α. Π.. Με την από 13-4-2023 αίτησή του ο ανωτέρω αναιρεσίβλητος Θ. Α., ζήτησε την εξαίρεσή μου από τις προαναφερόμενες υποθέσεις, ισχυριζόμενος, κατά λέξη, τα εξής: "Ο πληρεξούσιος δικηγόρος μου Μ. Δ. του Α. (ΑΜΔΣΑ ...) με ενημέρωσε ότι συναντήθηκε τυχαία στον 6ο όροφο του Εφετείου Αθηνών με τον δικηγόρο Α. Κ., δικηγόρο Αθηνών (AM ΔΣΑ ...), ο οποίος τυγχάνει αδερφός του Θ. Κ., του Προέδρου του Α2' Πολιτικού Τμήματος. Κατά την ολιγόλεπτη συζήτηση τους, γιατί γνωρίζονταν - όπως με ενημέρωσε ο δικηγόρος μου ήσαν συνυπερασπιστές για μεγάλο χρονικό διάστημα του εφοπλιστή Β. Ρ. - ο Μ. Δ. ερώτησε τον Α. Κ., αν ήταν δικηγόρος των αντιδίκων μου Π. και Γ. Α. στην εκκρεμούσα ενώπιον σας ανωτέρω υπόθεση. Ο Α. Κ. κατηγορηματικά αρνήθηκε κάθε συνεργασία με τους αντιδίκους μου και εμφαντικά αντέλεξε ότι όχι μόνο δεν είχε σχέση μαζί τους αλλά τουναντίον υπήρξε δικηγόρος δικός μου και μάλιστα δεν του είχα καταβάλει κάποια αμοιβή, που δήθεν του όφειλα. Μετά από αυτόν τον σύντομο διάλογο τέλειωσε η συμπτωματική συνάντηση τους. Στην άνω συνάντηση ο δικηγόρος μου ήταν με τον αστυνομικό Κ. Μ. (AM ...) σε κάποια απόσταση. Ο Μ. Δ. μου μετέφερε τα όσα διημείφθησαν και με ερώτησε, αν πράγματι υπήρξε ποτέ δικηγόρος μου ο Α. Κ. και αν υπήρχε οφειλή δικηγορικής αμοιβής προς αυτόν. Είναι αληθές ότι πριν πολλά χρόνια, είχα ζητήσει τις νομικές του συμβουλές στην αντιδικία, που είχα με τον αδελφό μου και πατερά των αντιδίκων για ζητήματα της οικογενειακής περιουσίας αλλά κατηγορηματικά σημειώνω ότι δεν του χρωστούσα τίποτε. Όταν πληροφορήθηκα από τον Μ. Δ. ότι ο αδελφός του Α. Κ. είναι Προέδρος του τμήματος του Αρείου Πάγου που θα δικάσει στις 24/4/23 την τελεσίδικη δικαστικά αξίωση μου 80 εκατομμυρίων ευρώ πλέον τόκων κατά των άνω αντιδίκων, αισθάνθηκα έντονη ανασφάλεια για δύο λόγους: α) Είναι βέβαιον ότι ο Α. Κ. θα επηρεάσει την αμερόληπτη κρίση του αδελφού του σε βάρος μου, όταν μετά από τόσα χρόνια ισχυρίζεται ανακριβώς ότι του χρωστάω χρήματα . Ακόμα, και αν συνέβαινε καθ' υπόθεση εργασίας, που δεν συνέβη, θα έπρεπε να το είχε ξεχάσει! Πλήθος δημοσιευμάτων αυτήν την περίοδο αναφέρεται στους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των αδερφών Κ., πλην του Α., πρώην Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου.. Αυτός ο ισχυρός συναισθηματικός δεσμός μεταξύ των αδελφών, αποκλείει να μην έχει μεταφέρει ο Θ. στον αδερφό του Θ. την δυσαρέσκειά του από την υποτιθέμενη οικονομική μου ασυνέπεια προς αυτόν. Αποτελεί εδραία πεποίθηση μου ότι οι υφιστάμενοι αδερφικοί δεσμοί θα επηρεάσουν το απροσωπόληπτο της κρίσης του κ Θ. Κ. λόγω της έχθρας που νοιώθει για εμένα ο αδελφός του. β) Σύμφωνα με το άρθρο 52 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας προβλέπεται ότι οι δικαστές μπορούν να προτείνουν την εξαίρεση τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν έχουν συγγένεια εξ αίματος με πρόσωπο που παίρνει μισθό ή χορηγία με χρηματική αξία για τις υπηρεσίες που παρέχει σε φυσικό πρόσωπο που έχει άμεσο ιδιωτικό συμφέρον από την έκβαση της δίκης και στην περίπτωση στ), αν έχουν προκαλέσει ή προκαλούν υπόνοια μεροληψίας, ιδίως αν έχουν με κάποιο διάδικο ιδιαίτερη φιλία, ιδιαίτερες σχέσεις, έριδα ή έχθρα. Σύμφωνα με το άρθρο 254 του Ποινικού Κώδικα, αν ο δικαστικός λειτουργός εν γνώσει του αποσιωπήσει νόμιμο λόγο εξαίρεσης του και εκδικάσει την υπόθεση τιμωρείται με φυλάκιση ή χρηματική ποινή. Τέλος κατά το άρθρο 46 του Ποινικού Κώδικα με την ποινή του ηθικού αυτουργού τιμωρείται ο ηθικός αυτουργός. Στην υπό κρίση υπόθεση ο Θ. Κ., όπως σας ανέπτυξα, με μεγάλη ευκολία και δημόσια αναφέρει ότι υπήρξε δικηγόρος μου στο παρελθόν. Αν αυτό το πληροφορηθούν ή το γνωρίζουν ήδη οι αντίδικοι μου και δικάσει την υπόθεση ο αδελφός του Θ. Κ. και δικαιωθώ από τον Άρειο Πάγο, είναι βέβαιον ότι θα στραφούν με έγκληση εναντίον και εμού, γιατί θα θεωρήσουν ότι εγώ προκάλεσα την απόφαση στον κύριο Θ. Κ. να αποσιωπήσει αυτουργικά τον νόμιμο λόγο εξαίρεσης του. Η παρελθοντική επαγγελματική συνεργασία μας θα τους νομιμοποιήσει να υποστηρίξουν ότι σε μια αντιδικία με αντικείμενο 80 εκατ. ευρώ είναι αδύνατον να μην προσέτρεξα στον πρώην δικηγόρο μου, αδελφό του Προέδρου του τμήματος, για να με υποστηρίξει αφανώς, τακτική δυστυχώς ουχί ασυνήθης στην ελληνική πραγματικότητα. Θα υποστηρίξουν δηλαδή ότι ο αδελφός του Προέδρου του δικαστηρίου είναι ο υποκρυπτόμενος δικηγόρος μου και εγώ προκάλεσα την απόφαση στον Πρόεδρο να αποσιωπήσει το λόγο εξαίρεσης του. Ποιος θα πιστέψει ότι ο Θ. Κ. δεν θα μίλαγε στον αδελφό του να με υποστηρίξει, όταν μάλιστα αγνοεί ότι αυτός τρέφει άσχημα συναισθήματα σε βάρος μου επειδή δήθεν του χρωστούσα αμοιβή. Δικαιολογημένα θα υπάρξει υποψία στους αντίδικους μου ότι χρησιμοποιώ αθεμίτως τον αδελφό του Προέδρου ως δικηγόρο μου, αφού τον είχα και στο παρελθόν. Ο Αντιπρόεδρος μπορεί να ρωτήσει τον αδερφό του Α. Κ. για την μεταξύ μας επαγγελματική συνεργασία και την συνάντηση του με τον Μ. Δ., αν και εγώ θεωρώ πιθανότερο ότι το γνωρίζει ήδη....". Και επικαλούμενος στη συνέχεια, μεταξύ άλλων, και την ΑΠ 285/2020, με την οποία έγινε δεκτή αίτηση αυτοεξαίρεσής μου σε άλλη υπόθεση, λόγω επαγγελματικής σχέσης του αδελφού μου με διάδικο, ζήτησε την εξαίρεσή μου από τις προαναφερόμενες υποθέσεις. Κατ' αρχάς και σύμφωνα με το άρθρο 58 παρ. 2 ΚΠολΔ, δηλώνω τα εξής: Αμέσως μετά την αποστολή στο προσωπικό μου μέιλ, στις 13-4-2023, από τη γραμματέα του Α2 Πολιτικού Τμήματος Θ. Π. της παραπάνω αίτησης εξαίρεσης, επικοινώνησα τηλεφωνικά με τον αδελφό μου Α. Κ., ο οποίος μου ανέφερε ότι το μόνο αληθές και ανταποκρινόμενο στην πραγματικότητα, όσον αφορά την αναφερόμενη συνάντησή του με το Μ.. Δ. και την απάντησή του στη σχετική ερώτηση του τελευταίου, αν ήταν δικηγόρος των αντιδίκων του Θ. Α. ή αν γνώριζε αυτούς, είναι η σαφής και κατηγορηματική άρνησή του για οποιαδήποτε σχέση του με τους Π. και Γ. Α., γι' αυτό και ουδέποτε μου είχε αναφέρει το παραπάνω περιστατικό. Για όλα τα λοιπά αναφερόμενα στην αίτηση εξαίρεσης, δηλαδή ότι δήλωσε στο Μ.. Δ. ότι υπήρξε δικηγόρος του Θ. Α., ο οποίος μάλιστα δεν του είχε καταβάλει κάποια αμοιβή, ρητά και κατηγορηματικά με διαβεβαίωσε, ότι αυτά είναι παντελώς αβάσιμα, αναληθή και συκοφαντικά και ουδόλως ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αφού ΟΥΔΕΠΟΤΕ έχει γνωρίσει το Θ. Α. και ΟΥΔΕΠΟΤΕ, είτε ο ίδιος ο Θ. Α. είτε άλλος για λογαριασμό του, του έχει αναθέσει προς διεκπεραίωση οποιαδήποτε υπόθεση ή του έχει ζητήσει οποιαδήποτε νομική συμβουλή, και συνεπώς ούτε υπόθεση του Θ. Α. διεξήγαγε ούτε και νομική συμβουλή, προφορική ή γραπτή, έδωσε ποτέ προς αυτόν, Γι' ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΟΥΔΕΠΟΤΕ απαίτησε ή διεκδίκησε οποιαδήποτε αμοιβή και, επίσης, ΟΥΔΕΠΟΤΕ προέβη σε οποιαδήποτε όχληση, προφορική ή γραπτή, άμεσα ή έμμεσα προς το Θ. Α. για καταβολή αμοιβής για οποιαδήποτε αιτία και για οποιοδήποτε λόγο και, ως εκ τούτου, ΟΥΔΕΠΟΤΕ δήλωσε σε οποιονδήποτε, είτε στο Μ. Δ. είτε σε άλλον, κατά μόνας ή με την παρουσία τρίτου, δημόσια ή ιδιωτικά, ευθέως ή εμμέσως, ότι ο Θ. Α. του οφείλει αμοιβή, και άρα ΟΥΔΕΜΙΑ έχθρα ένιωσε ποτέ ή νιώθει προς αυτόν, αφού δεν υπάρχει καμμία αιτία προς τούτο. Κατόπιν αυτών, δηλώνω κατηγορηματικά ότι είναι παντελώς αβάσιμα και ανυπόστατα τα επικαλούμενα από τον αιτούντα πραγματικά περιστατικά προς θεμελίωση του λόγου εξαίρεσής μου από την εκδίκαση των παραπάνω υποθέσεων και συνεπώς δεν στοιχειοθετείται κατά κανένα τρόπο η απόδοση στο πρόσωπό μου, έστω και απλής, υπόνοιας μεροληψίας ικανής για να δικαιολογήσει δυσπιστία είτε του αιτούντος είτε των αντιδίκων του ως προς την αμερόληπτη, αντικειμενική και ορθή κρίση εκ μέρους μου των συγκεκριμένων υποθέσεων. Ωστόσο, αυτοί καθ' εαυτοί, και μόνον, οι περιλαμβανόμενοι στην αίτηση και βασιζόμενοι σε ανύπαρκτα γεγονότα πρωτοφανείς σε βάρος μου υποτιμητικοί και ιδιαίτερα προσβλητικοί ισχυρισμοί, όπως ότι "Είναι βέβαιον ότι ο Α. Κ. θα επηρεάσει την αμερόληπτη κρίση του αδελφού του σε βάρος μου, όταν μετά από τόσα χρόνια ισχυρίζεται ανακριβώς ότι του χρωστάω χρήματα" και ότι "οι υφιστάμενοι αδερφικοί δεσμοί θα επηρεάσουν το απροσωπόληπτο της κρίσης του κ Θ. Κ. λόγω της έχθρας που νοιώθει για εμένα ο αδελφός του", καθώς και οι ανάξιοι σχολιασμού έμμεσοι, σε πλάγιο λόγο, αλλά σαφείς υπαινιγμοί του αιτούντος περί αποσιώπησης εκ μέρους μου νόμιμου λόγου εξαιρέσεως, γεγονός που μου συμβαίνει για πρώτη φορά στην επί σαράντα έτη θητεία μου στο δικαστικό σώμα, όπου καθένας έχει τη δική του ξεχωριστή θέση και ιστορία, μου επιβάλλουν, από λόγους ευθιξίας και προσωπικής ευπρέπειας, να θεωρήσω ότι υφίσταται νόμιμος λόγος εξαίρεσής μου, υπό την ιδιότητά μου ως Προέδρου του Α2 Πολιτικού Τμήματος, από τις ανωτέρω υποθέσεις, αφού, παγίως γίνεται δεκτό, ότι για τη δήλωση κωλύματος από δικαστικό λειτουργό αρκεί οποιαδήποτε διατύπωση αμφιβολίας ή αμφισβήτησης για την αμεροληψία του, έστω και αβάσιμης. Το ίδιο δε, κατά τη γνώμη μου, ισχύει ακόμη και στην περίπτωση προσχηματικής επίκλησης υπόνοιας μεροληψίας, ενόψει του ότι το υποκειμενικό αυτό στοιχείο, παρ' ότι αφορά και χαρακτηρίζει, αποκλειστικά, τον εκφράζοντα τη δυσπιστία προς το δικαστή, αντανακλά, εμμέσως, στην αντικειμενική αμεροληψία, που πρέπει και να φαίνεται, έναντι οποιουδήποτε τρίτου, ότι πράγματι υπάρχει σχετικά με την κρίση κάθε εκδικαζόμενης υπόθεσης. Ενόψει αυτών, το ήθος μου, η ακεραιότητά μου, η έντιμότητά μου, οι εν γένει προσωπικές αρχές μου και έχοντας καθορίσει ένα συγκεκριμένο σύστημα αξιών, που αποτελεί γνώμονα στη ζωή μου, επιβάλλουν να θεωρήσω, μετά την υποβολή της ανωτέρω αίτησης, ότι συντρέχει λόγος αυτοεξαίρεσής μου, ανεξαρτήτως του ότι ευθέως και κατηγορηματικά δηλώνω ότι μπορώ να αποφασίσω στις αναφερόμενες υποθέσεις εντελώς αντικειμενικά, αμερόληπτα, απροκατάληπτα και απροσωπόληπτα, όπως πάντα έπραττα μέχρι σήμερα και εξακολουθώ να πράττω ως δικαστής. Τα ανωτέρω καταδεικνύονται και από αυτή την επικαλούμενη, στην αίτηση εξαίρεσής μου, υπ' αριθμ. 285/2020 απόφαση του Αρείου Πάγου, από την οποία προκύπτει ότι ουδέποτε δίκασα και ούτε πρόκειται να δικάσω υπόθεση, στην οποία θα ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί η παραμικρή σκιά, η καθ' οιονδήποτε τρόπο υπόνοια μεροληψίας μου υπέρ ή σε βάρος διαδίκου. Επί πλέον αυτής αναφέρω, επειδή προφανώς διέλαθαν της προσοχής του υποβαλόντος την αίτηση εξαίρεσης, και τις παρόμοιες αποφάσεις του Αρείου Πάγου 284/2020, 285/2020, 1560/2018 και 1315/2021, αλλά και την ΑΠ 1195/2021, σύμφωνα με την οποία υπέβαλα αίτηση αυτοεξαίρεσης αναφέροντας τα εξής: "Επειδή με την ως άνω αναιρεσίβλητη διατηρεί φιλική σχέση... συγγενής (κουμπάρος) του αδελφού μου Α. Κ.,.... Δηλαδή ζήτησα την αυτοεξαίρεσή μου μόνο και μόνο γιατί ο κουμπάρος του αδελφού μου διατηρούσε, ουσιαστικά, μια απλή γνωριμία με διάδικο. Πως λοιπόν θα ήταν δυνατόν, ποτέ, να δικάσω υπόθεση διαδίκου προς τον οποίο ο αδελφός μου διάκειται εχθρικά; Κατά τα λοιπά, αντιπαρέρχομαι ως ανάξια απαντήσεως, την, επιεικώς, απαράδεκτη επίκληση από τον αιτούντα των σχέσεών μου με τους άλλους δύο αδελφούς μου, καθόσον θεωρώ ότι η επίκληση αυτή δεν έχει την παραμικρή σχέση με την άσκηση κάποιου, έστω και προσχηματικού, δικονομικού δικαιώματος και επίσης δεν μπορώ να κατανοήσω από τι ελατήρια θα μπορούσε να κινείται ο αιτών, αλλά και ο υπογράφων Μ.. Δ., ώστε στη συγκεκριμένη αίτηση, όπου η αρχικώς αναζητηθείσα αλλά διασκεδασθείσα υπόνοια φιλίας προς τους αντιδίκους του μετατράπηκε στην πορεία σε βεβαιότητα έχθρας προς τον ίδιο τον αιτούντα, να διαλάβουν και σχετική αναφορά στους άλλους αδελφούς μου. Κατόπιν όλων αυτών, ζητώ, κατ' άρθρο 52 παρ. 1 περ. στ' ΚΠολΔ, να μου επιτραπεί να απόσχω από την εκδίκαση των παραπάνω δύο υποθέσεων. Αθήνα 17-4-2023. Ο Δηλών. Θ. Κ. ….. Αρείου Πάγου". Κατόπιν τούτων, επειδή είναι ενδεχόμενο να προκληθούν στον αναιρεσίβλητο υπόνοιες μεροληψίας ως προς την κρίση του ανωτέρω Αντιπροέδρου, ο λόγος αυτός κρίνεται βάσιμος και ικανός να δικαιολογήσει τη ζητούμενη από τον αιτούντα (δηλούντα) εξαίρεσή του από την εκδίκαση των προαναφερόμενων υποθέσεων. Συνεπώς, η σχετική αίτησή του πρέπει να γίνει δεκτή και να αποφασισθεί η εξαίρεσή του από τη σύνθεση του Δικαστηρίου στην εξεταζόμενη υπόθεση, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Δέχεται την αίτηση. Αποφαίνεται, ότι συντρέχει στο πρόσωπο του …. του Αρείου Πάγου Θ. Κ., που προεδρεύει του Α-2 Πολιτικού Τμήματος, λόγος εξαίρεσής του από τη σύνθεση του Δικαστηρίου που θα δικάσει, κατά τη δικάσιμο της 24-4-2023, α) την με αριθ. πιν. ... υπόθεση, που αφορά την από 7-10-2021 αίτηση αναιρέσεως των Π. Α. και Γ. Α. κατά της με αριθ. 2760/2021 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και κατά του Θ. Α., καθώς και των από 14-6-2022 και από 14-3-2023 πρόσθετων λόγων αναιρέσεως και β) την με αριθ. πιν. ... υπόθεση, που αφορά την από 12-1-2022 αίτηση αναιρέσεως της Ε. Π. κατά της αυτής ως άνω αποφάσεως και κατά του Θ. Α., καθώς και των από 14-3-2023 πρόσθετων λόγων αναιρέσεως. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Απριλίου 2023. ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Απριλίου 2023. Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΕΡΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ