Αριθμός 1235/2010
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α2' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΡΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΡΤΩΝ" (πρώην ΑΒC Professional services ΑΕ) που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωσήφ Κτενίδη.
Της αναιρεσιβλήτης: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "HSBC BANK AE" που εδρεύει στο ... και διατηρεί νόμιμα υποκατάστημα στην Ελλάδα, και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Πάρι Καραμήτσιο.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 19-6-2002 και 30-6-2003 αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6690/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 7026/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 23-6-2008 αίτησή της.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 11-3-2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.
Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Όπως προκύπτει από το συνδυασμό των άρθρων 681 και 638 ΑΚ το κριτήριο διαχωρισμού της σύμβασης έργου από τη σύμβαση μίσθωσης δικαιώματος συνίσταται στο ότι, αν σύμφωνα με το περιεχόμενο της σύμβασης, την πραγματοποίηση του αποτελέσματος αναλαμβάνει αυτός που διαθέτει το δικαίωμα, ο οποίος διατηρεί για αυτόν το λόγο και τη φυσική εξουσίαση και τη διεύθυνση του χειρισμού του, τότε πρόκειται για μίσθωση έργου. Αντίθετα, όταν αυτός που διαθέτει το δικαίωμα περιορίζεται στο να θέσει στη διάθεση του αντισυμβαλλομένου του, μόνο τη χρήση αυτού, πρόκειται για μίσθωση δικαιώματος. Ο χαρακτήρας δε της όλης σύμβασης ως μίσθωσης δικαιώματος, δεν αλλοιώνεται από το ότι αυτός που διαθέτει το δικαίωμα προβαίνει και στον χειρισμό του δικαιώματος με τη βοήθεια του κατάλληλου προσωπικού, υπό την προϋπόθεση ότι την ευθύνη για την επέλευση του επιδιωκόμενου αποτελέσματος φέρει ο προς όν η διάθεση του δικαιώματος. Ενώ το χρησιμοποιούμενο προσωπικό δυνατόν να παρέχεται στον μισθωτή του δικαιώματος από τον εκμισθωτή, με παρεπόμενες (στην κυρία σύμβαση) συμβάσεις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Περαιτέρω, παρεπόμενες συμβάσεις είναι οι συμβάσεις των οποίων η ύπαρξη και η ισχύς εξαρτάται από την ύπαρξη και ισχύ της κύριας σύμβασης ή γενικότερα της ενοχικής σχέσης μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Δεν απαιτείται δε για το κύρος των παρεπόμενων αυτών συμβάσεων να είναι αυτές της ίδιας νομικής φύσης με τις κύριες συμβάσεις. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Στις 10-7-1998 καταρτίσθηκε σύμβαση μεταξύ της τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "BARCLAYS BANK PLC" και της αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ABC PROFESSIONAL SERVICES AE", (η οποία από 20-4-2006 μετονομάσθηκε σε "ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΡΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΡΤΩΝ") που έφερε τον τίτλο "Σύμβαση Χορήγησης Άδειας Χρήσης Προϊόντων Λογισμικού και Υπηρεσίες Υλοποίησης Έργου". Με τη σύμβαση αυτή η δεύτερη ως άνω εταιρεία, η οποία ανήκει στις εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και δραστηριοποιείται στον χώρο παροχής υπηρεσιών πληροφορικής, προγραμματισμού και ανάπτυξης εφαρμογών σε τρίτους, παραχώρησε έναντι ανταλλάγματος στην πρώτη την άδεια χρήσης των προϊόντων λογισμικού αυτής. Στην εν λόγω σύμβαση, η διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε αορίστου χρόνου, η δε λήξη της κατά τους όρους των παραγράφων 2,3,4 και 5 του άρθρου 16 αυτής, προσαρτήθηκαν ορισμένες παρεπόμενες συμβάσεις σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες και συγκεκριμένα: α) εγκατάσταση του λογισμικού [παράρτημα 5.1.1.2 και παράρτημα 3, όρος 3.2], β) εκπαίδευση προσωπικού [παράρτημα 5.1.1.5 και παράρτημα 3, όρος 3.1] γ) συμβουλευτικές υπηρεσίες [παράρτημα 3, όρος 3.2], δ) υπηρεσίες ανάπτυξης του λογισμικού [παράρτημα 3, όρος 3.3], ε) υπηρεσίες παροχής τεχνικών συμβούλων [παράρτημα 3, όρος 3.4] και στ) συντήρηση των προϊόντων [παράρτημα 3, όρος 3.5 και παράρτημα 4]. Ειδικά για το καταχωρημένο στο Παράρτημα 4 της σύμβασης "Πρόγραμμα Συντήρησης", συμφωνήθηκε η αναιρεσείουσα να παρέχει στην ""BARCLAYS BANK PLC"" υπηρεσίες συντήρησης των παραχωρούμενων σ' αυτήν προϊόντων λογισμικού, για χρονικό διάστημα τριών (3) ετών, με τίμημα ανερχόμενο σε 1,50% μηνιαίως επί της εκάστοτε τιμής δικαιώματος χρήσης των παραχωρούμενων προϊόντων και των βελτιώσεων τους, πλέον της αξίας των ειδικών αναπτύξεων, τιμαριθμικά αναπροσαρμοζόμενης της αξίας αυτής σε ετήσια βάση και με ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης συντήρησης την συμπλήρωση 180 ημερών από την παράδοση και εγκατάσταση των ως άνω προϊόντων. Η παραπάνω κύρια σύμβαση συμπληρώθηκε και ως προς ορισμένα σημεία τροποποιήθηκε με το από 5-4-1999 Προσάρτημα Α', με το οποίο επεκτάθηκε το καλυπτόμενο από την προαναφερθείσα σύμβαση έργο, ώστε να συμπεριλάβει και τα υποσυστήματα Δανείων/Χορηγήσεων, Διαθεσίμων Ορίων, Καλυμμάτων, Ληξιπροθέσμων Απαιτήσεων, τροποποιήθηκε δε το άρθρο 16 της κύριας σύμβασης, με συνέπεια ο πελάτης (BARCLAYS) να δικαιούται να καταγγείλει τη σύμβαση οποτεδήποτε, εφόσον αποδεδειγμένα η ABC αποτυγχάνει στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων της ή οποιονδήποτε όρο του παρόντος (16.5), καθώς επίσης να δικαιούται να καταγγείλει τη σύμβαση αυτή μέσα σε εύλογη προθεσμία τουλάχιστον έξι μηνών, για λόγους στρατηγικών επιλογών του και πάντως μετά την παραλαβή του έργου, που υλοποιείται με την παρούσα σύμβαση και τα προσαρτήματα της (16.6). Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι με σύμβαση που υπογράφηκε στις 28-2-2001 μεταξύ της "BARCLAYS BANK PLC" και της αναιρεσίβλητης τραπεζικής εταιρείας "HSBC BANK PLC", η δεύτερη εξαγόρασε, με ισχύ από 1-3-2001, το χαρτοφυλάκιο των τραπεζικών εργασιών της πρώτης στην Ελλάδα και υπεισήλθε έτσι στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της δικαιοπαρόχου της, στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν και εκείνες από τις επίδικες συμβάσεις. Μετά την εξαγορά διαπιστώθηκε ότι τα ανωτέρω προϊόντα λογισμικού που είχε προμηθευτεί η δικαιοπάροχος της αναιρεσίβλητης ήταν εντελώς διαφορετικά από αυτά που η αναιρεσίβλητη χρησιμοποιούσε στην Ελλάδα και στα υποκαταστήματα της σε όλο τον κόσμο, με αποτέλεσμα να μην είναι συμβατά με το σύστημα της και να μη μπορούν να χρησιμοποιηθούν από αυτήν. Ειδικότερα, η αναιρεσίβλητη χρησιμοποιούσε το λογισμικό πρόγραμμα "ΗVΒ" που έχει αναπτυχθεί από το τεχνικό τμήμα της τράπεζας και είναι προσαρμοσμένο στις ειδικές ανάγκες για τις εργασίες της, λειτουργεί δε σε πλατφόρμα, ήτοι σε τύπο υπολογιστικού συστήματος ΑS/400 της εταιρείας ΙΒΜ, ενώ το "CROESUS", που είχε παραχωρήσει η εκκαλούσα (ήδη αναιρεσείουσα), λειτουργούσε σε πλατφόρμα, "SUN MICROSYSTEMS", διαφορετικού τύπου και φιλοσοφίας, με αποτέλεσμα το "CROESUS" όχι μόνο δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με το λογισμικό ΗVΒ, αλλά δεν ήταν καν εφικτή η σύνδεση του συστήματος οn line της αναιρεσίβλητης με αυτό, έτσι ώστε τα διάφορα υποκαταστήματα που εξαγόρασε η αναιρεσίβλητη από την BARCLAYS στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, να μην μπορούν να επικοινωνούν με τα παλαιότερα υποκαταστήματα της, γεγονός που πέραν της αναμφισβήτητης δυσλειτουργίας των εργασιών της τράπεζας, θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια των συναλλαγών της. Με την από 27-8-2001 επιστολής της η αναιρεσίβλητη ενημέρωσε την αναιρεσείουσα ότι το λογισμικό "CROESUS" δεν θα χρησιμοποιείται πλέον για παραγωγική χρήση από την 17-9-2001 και ότι επιθυμεί την διακοπή της σχετικής Σύμβασης Συντήρησης για το εν λόγω λογισμικό, από 1-10-2001. Ακολούθως, με την από 20-2-2002 επιστολή της η αναιρεσίβλητη κατήγγειλε, με ισχύ από 31-5-2002 την επίδικη από 10-7-1998 κύρια σύμβαση ως αορίστου χρόνου τοιαύτη, καθώς και το παράρτημα 4 αυτής, επειδή οι όροι του κατέστησαν άνευ αντικειμένου. Μέχρι την 31-5-2002 κατέβαλε στην αναιρεσείουσα τα συμφωνημένα ποσά για την παραχώρηση και τη συντήρηση του λογισμικού "CROESUS". Η αναιρεσείουσα με την από 10-4-2002 επιστολή της απέκρουσε την καταγγελία, θεωρώντας ότι σε κάθε περίπτωση δεν μπορούσε να επηρεαστεί το κύρος της σύμβασης συντήρησης, που περιλαμβάνει ειδικό όρο για τη λήξη της (άρθρο 2, παρ/τος 4) και που θα λυόταν νόμιμα στις 7-5-2003, εξακολουθούσε δε να εκδίδει τιμολόγια για τη συντήρηση του λογισμικού, τα οποία για το διάστημα από 1-6-2002 έως 7-5-2003 ανήλθαν στο συνολικό ποσό των 189.866,78 ευρώ και δεν έχουν εξοφληθεί. Έκρινε δε το Εφετείο ότι η κύρια σύμβαση έχει τον χαρακτήρα μισθώσεως δικαιώματος (άρθρο 638 ΑΚ), οι δε παρεπόμενες συμβάσεις αυτής μεταξύ των οποίων και η Σύμβαση Συντήρησης του Παραρτήματος 4 φέρουν το χαρακτήρα της μισθώσεως ανεξαρτήτων υπηρεσιών, επί των οποίων εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις για τη σύμβαση εργασίας των άρθρων 648-680 ΑΚ, και όχι της συμβάσεως έργου, αφού από το ως άνω περιεχόμενό τους προκύπτει ότι αφορούν σε διαρκή παροχή υπηρεσιών και δεν αποσκοπούν στην επίτευξη ενός τελικού αποτελέσματος, η παραπάνω καταγγελία της από 10-7-1998 κύριας σύμβασης αορίστου χρόνου είναι νόμιμη σύμφωνα με τα άρθρα, 638, 620, 608 παρ. 2 ΑΚ και άρθρο 16.6 Προσαρτήματος Α' της 5-4-1999 της συμβάσεως και επέφερε ως συνέπεια τη λύση της συμβάσεως την 31-5-2002, ήτοι μετά την πάροδο της αναβλητικής προθεσμίας της. Συνακολούθως δε επέφερε και τη λύση όλων των παρεπομένων συμβάσεων, ένεκα του τοιούτου χαρακτήρα τους, οι οποίες άλλωστε κατέστησαν άνευ αντικειμένου, αφού η καταγγέλουσα δεν θα είχε, ούτε το δικαίωμα χρήσης, ούτε τη χρήση των προϊόντων που αφορούσαν. Με τις σκέψεις δε αυτές απέρριψε τον σχετικό λόγο έφεσης της αναιρεσείουσας, επικυρώνοντας έτσι την πρωτόδικη απόφαση που είχε κρίνει ομοίως. Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου με ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες τις παραπάνω διατάξεις και εκείνη του άρθρου 700 ΑΚ, διότι με τα γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά ή καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων κυρία σύμβαση δεν φέρει τον χαρακτήρα της σύμβασης έργου, αλλά αυτόν της σύμβασης μίσθωσης δικαιώματος, αφού σύμφωνα με το περιεχόμενο της σύμβασης αυτής η αναιρεσείουσα, που διαθέτει το επίδικο δικαίωμα, περιορίζεται στο να θέσει στη διάθεση της αναιρεσίβλητης μόνο τη χρήση αυτού. Ούτε ασκεί έννομη επιρροή το ότι, ενώ η κυρία σύμβαση φέρει τον χαρακτήρα της σύμβασης μίσθωσης δικαιώματος, οι παρεπόμενες συμβάσεις μεταξύ των οποίων και η σύμβαση συντήρησης φέρουν τον χαρακτήρα της σύμβασης μίσθωσης ανεξαρτήτων υπηρεσιών, γιατί, όπως προεκτέθηκε, η λύση της επίδικης κυρίας σύμβασης συνεπάγεται τη λύση και των επίδικων επίσης παρεπόμενων συμβάσεων, αφού η ύπαρξη και η ισχύς τούτων εξαρτάται από την ύπαρξη και την ισχύ της επίδικης κύριας σύμβασης και γενικότερα της επίδικης ενοχικής σχέσης μεταξύ των διαδίκων. Για τον λόγο αυτό, δεν ενέχει καμία αντίφαση ή παραδοχή της προσβαλλόμενης απόφασης ότι η λύση της επίδικης κυρίας σύμβασης επέφερε και τη λύση των επίσης επίδικων παρεπομένων συμβάσεων. Επομένως, ο περί του αντιθέτου μοναδικός λόγος της αίτησης αναιρέσεως, κατά το μέρος αυτού, με το οποίο προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δικ. αιτίαση, είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν, αφού η προαναφερθείσα αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της και δεν πλήττεται επιτυχώς με βάσιμο λόγο αναιρέσεως, είναι μάταιη η εξέταση του ιδίου (μοναδικού) λόγου της αιτήσεως αναιρέσως κατά το μέρος του, με το οποίο πλήττεται για πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δικ. η επάλληλη αιτιολογία αυτής (απόφασης), κατά την οποία "Αλλά και υπό την εκδοχή ότι η επίμαχη Σύμβαση Συντήρησης δεν λύθηκε αυτοδικαίως λόγω του Παρεπόμενου Χαρακτήρα της, απαιτούμενης της συνδρομής σπουδαίου λόγου (άρθρο 672 ΑΚ, τέτοιος σπουδαίος λόγος, μη απαραίτητος να μνημονεύεται στο έγγραφο της καταγγελίας (ΑΠ 17/1985), συντρέχει στην κρινόμενη περίπτωση και είναι η ασυμβατότητα του λογισμικού, μετά την εξαγορά του χαρτοφυλακίου της δικαιοπαρόχου της όπως προαναφέρθηκε αναλυτικά, γεγονός που καθιστά κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη αφόρητη και μη ανεκτή τη διατήρηση της σύμβασης συντήρησης".
Κατ' ακολουθίαν, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την από 23-6-2008 αίτηση της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΡΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΡΤΩΝ", για αναίρεση της υπ' αριθμ. 7026/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.
Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2010.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2010.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ