Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 684 / 2011    (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 684/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης με την επωνυμία "ΑΟΚ RHEINLAND DIE GESUNDHEITSKASSE" που εδρεύει στην Γερμανία και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιο δικηγόρο της Φραντζέσκα Κουνάνη, που ανακάλεσε την από 1/2/2011 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Α.Ε.Ζ.", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Τζανετάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 20/5/2001 και 20/9/2002 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5572/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 250/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10/9/2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 28/1/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.


ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 25 ΑΚ οι ενοχές από σύμβαση ρυθμίζονται από το δίκαιο στο οποίο έχουν υποβληθεί τα μέρη και αν δεν υπάρχει τέτοιο, εφαρμόζεται το δίκαιο που αρμόζει στη σύμβαση από το σύνολο των ειδικών συνθηκών. Κατά δε το άρθρο 26 του ίδιου Κώδικα οι ενοχές από αδίκημα που διέπονται από το δίκαιο της πολιτείας όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι, όταν στα δικαιώματα του δανειστή από αδικοπραξία υποκαθίσταται από τον νόμο φορέας κοινωνικής ασφάλισης ή αλλοδαπό δημόσιο ή τρίτος γενικά που έχει υποχρέωση να ικανοποιήσει και ικανοποίησε το δανειστή, η νόμιμη υποκατάσταση τούτου στα δικαιώματα του δανειστή, εάν δεν υπάρχει άλλη συμβατική δέσμευση της πολιτείας, διέπεται, όχι από το δίκαιο της πολιτείας όπου διαπράχθηκε το αδίκημα, αφού στην περίπτωση αυτή πρόκειται για νόμιμη εκχώρηση της απαίτησης, η δε αξίωση του τρίτου έχει άμεσο έρεισμα το νόμο και δεν απορρέει από την αδικοπραξία, αλλά από το δίκαιο που διέπει τη σχέση στην οποία στηρίζεται η ικανοποίηση του δανειστή από τον τρίτο, δηλαδή το δίκαιο που διέπει τη σχέση κοινωνικής ασφάλισης ή τη σχέση της δημόσιας υπηρεσίας με το δανειστή και γενικά τη σχέση η οποία στηρίζει την υποκατάσταση του τρίτου στα δικαιώματα του δανειστή από αδικοπραξία. Το δίκαιο αυτό θεωρούμενο ως Lex causae της υποκατάστασης θα εφαρμοστεί κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 25 ΑΚ (ΟλΑΠ 19/1995). Η αξίωση που μεταβιβάζεται στον αλλοδαπό φορέα εξακολουθεί να παραμένει απαίτηση από αδικοπραξία και έτσι η αξίωση αυτού κατά ελληνικής ασφαλιστικής εταιρίας, η οποία καλύπτει την αστική ευθύνη αυτοκινήτου, από την οδήγηση του οποίου προκλήθηκαν ζημίες σε ατύχημα που συνέβη στην Ελλάδα, διέπεται σύμφωνα με το άρθρο 26 ΑΚ από το ελληνικό δίκαιο. Περαιτέρω, η παράγραφος 1 του άρθρου 10 του Ν 489/1976 ορίζει ότι "το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή. 2 .. 3. Σε περίπτωση που έχουν ζημιωθεί περισσότερα πρόσωπα, όταν το σύνολο των αποζημιώσεων που πρέπει να καταβληθούν από τον υπαίτιο υπερβαίνει το ασφαλιστικό ποσό, το δικαίωμα καθενός από αυτούς κατά του ασφαλιστή περιορίζεται σύμμετρα μέχρι τη συμπλήρωση του όλου ασφαλιστικού ποσού. Αν ο ασφαλιστής ο οποίος αγνοεί την ύπαρξη ή το μέγεθος άλλων απαιτήσεων ή, μετά από δικαστική απόφαση, κατέβαλε σε κάποιο από τα πρόσωπα αυτά ποσό ανώτερο από το μερίδιο που αναλογεί σ' αυτόν, ο ασφαλιστής υποχρεούται έναντι των λοιπών ζημιωθέντων μόνο μέχρι τη συμπλήρωση του ασφαλιστικού ποσού. Τα πρόσωπα αυτά έχουν δικαίωμα αναγωγής κατ' αυτού που αποζημιώθηκε καθ' υπέρβαση". Από την άνω διάταξη προκύπτει ότι η έναντι του παθόντος τρίτου ευθύνη του ασφαλιστή από την ασφαλιστική σύμβαση ποσοτικά περιορίζεται μέχρι το κατά το χρόνο του ατυχήματος ισχύον ελάχιστο ασφαλιστικό ποσό. Το τελευταίο δεν ισχύει για κάθε παθόντα και γενικά δικαιούχο της αποζημίωσης, αλλά ισχύει για όλους τους παθόντες ή δικαιούχους από το ίδιο ατύχημα. Πλείονες δικαιούχοι είναι εκείνοι οι οποίοι νομιμοποιούνται να ασκήσουν δικαιώματα κατά του ασφαλιστή ως κατ' εξαίρεση ζημιούμενοι τρίτοι (ΑΚ 928 εδ β, 929 ΑΚ). Ενόψει της ποσοτικά περιορισμένης ευθύνης του ασφαλιστή, αν συντρέχουν πλείονες παθόντες ή δικαιούχοι, των οποίων οι αξιώσεις συνολικά λαμβανόμενες υπερβαίνουν το όριο αυτό ευθύνης του ασφαλιστή, παρέχεται σ' αυτόν από το νόμο το δικαίωμα να ζητήσει από το δικαστήριο τον σύμμετρο ή ανάλογο περιορισμό των βασίμων κατ' αυτού κρινομένων αξιώσεων μέχρι του ορίου ευθύνης του (ΑΠ 798/2004). Επί χωριστής εκδίκασης των περισσοτέρων αξιώσεων από το αυτό ατύχημα, αν εκδόθηκαν για μερικούς από τους παθόντες τελεσίδικες ή προσωρινώς εκτελεστές αποφάσεις ή αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων που εξαντλούν ή μη το ασφαλιστικό ποσό, οι μετά την τελεσιδικία ή την έκδοση των προσωρινώς εκτελεστών αποφάσεων ή αποφάσεων ασφαλιστικών μέτρων εκδιδόμενες αποφάσεις για άλλους παθόντες από το αυτό ατύχημα, ανεξαρτήτως καταβολής των αποζημιώσεων προς τους προηγουμένους, προβαίνουν, αν εξαντλείται το ασφαλιστικό ποσό, σε καταδίκη μετά από σύμμετρο περιορισμό των αξιώσεων των τελευταίων. Δηλαδή, αφού αθροίσουν το επιδικασθέν με τις τελεσίδικες ή προσωρινές εκτελεστές κλπ αποφάσεις ποσό και το από τις ίδιες αναγνωριζόμενο ως οφειλόμενο, προβαίνουν σε σύμμετρο περιορισμό του τελευταίου ποσού. Στην περίπτωση αυτή, η καταβολή από τον ασφαλιστή σε δικαιούχο ποσού αποζημιώσεως που του επιδίκασε τελεσίδικη ή προσωρινώς εκτελεστή απόφαση ή απόφαση ασφαλιστικών μέτρων σε τέτοια έκταση που να εξαντλεί το ασφαλιστικό ποσό, απαλλάσσει τον ασφαλιστή απέναντι άλλων δικαιούχων που ασκούν ακολούθως αξιώσεις αποζημιώσεως κατά του ασφαλιστή απέναντι άλλων δικαιούχων που ασκούν ακολούθως αξιώσεις αποζημιώσεως κατά του ασφαλιστή και συνεπώς το επιλαμβανόμενο της υποθέσεως δικαστήριο, μετά τον σύμμετρο ως άνω περιορισμό των αξιώσεων, δεν δύναται να υποχρεώσει τον ασφαλιστή σε καταβολή προς τους τελευταίους ως άνω δικαιούχους οποιουδήποτε ποσού. Αν με τις πιο πάνω καταβολές δεν εξαντλείται το ασφαλιστικό ποσό, ο ασφαλιστής οφείλει προς τους άλλους ως άνω δικαιούχους όσο υπολείπεται προς συμπλήρωση του ασφαλιστικού ποσού, δηλαδή στην περίπτωση αυτή, μετά τον ως άνω σύμμετρο περιορισμό των αξιώσεων, το δικαστήριο θα υποχρεώσει τον ασφαλιστή να καταβάλει στους ειρημένους δικαιούχους μόνο το ποσό που υπολείπεται προς συμπλήρωση του ασφαλιστικού ποσού. Βέβαια οι μη επαρκώς ικανοποιηθέντες από τον ασφαλιστή δανειστές αυτοί δικαιούνται αναγωγικά να στραφούν, σύμφωνα με το άνω άρθρο 10 παρ. 3 εδ γ' του Ν 489/1976, κατά των δικαιούχων εκείνων που εισέπραξαν περισσότερα από όσα δικαιούνταν να εισπράξουν βάσει λογιστικού ή σύμμετρου περιορισμού και να απαιτήσουν το καθ' υπέρβαση ληφθέν (ΑΠ 755/2000). Ο νόμος όμως κάνει διαβάθμιση του ύψους του ασφαλιστικού ποσού αναλόγως αν πρόκειται για σωματικές βλάβες ή για υλικές ζημιές και συνεπώς πρέπει να γίνει χωρισμός της αποζημίωσης που αφορά αποκατάσταση ζημίας σε πρόσωπα και εκείνης που αφορά αποκατάσταση ζημίας σε πράγματα. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: "Στις 10-4-2000 και ώρα 18.00 στην εθνική οδό Κοζάνης-Φλώρινας-Έδεσσας προκλήθηκε αυτοκινητικό ατύχημα από υπαιτιότητα του P. F., οδηγού του με αριθμό ... φορτηγού αυτοκινήτου ασφαλισμένου στην εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία Ιντερσαλόνικα ΑΑΕ Ζημιών. Συνεπεία του ατυχήματος προκλήθηκαν φθορές και βλάβες στο με αριθμό ... ΙΧΕ επιβατηγό αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του Σ. Μ., που οδηγούσε ο ίδιος, ασφαλισμένο στην εταιρεία με την επωνυμία Generralli Hellas ΑΕΑΑΖ. Στο αυτοκίνητο αυτό επέβαινε η σύζυγος του οδηγού Ε. Μ., ο υιός του Ν. Μ. και ο αδελφός του Α. Μ., ασφαλισμένος στον εφεσίβλητο ασφαλιστικό φορέα. Κατά το ατύχημα προκλήθηκε ο θανάσιμος τραυματισμός του Σ. Μ., και της Ε. Μ., και ο τραυματισμός του Α. Μ.. Επί προηγουμένων δύο αγωγών των συγγενών των αποβιωσάντων Σ. Μ. και Ε. Μ., εκδόθηκε η με αριθμό 261/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που δέχθηκε εν μέρει τις αγωγές αυτές. Η εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρεία σε εκτέλεση της παραπάνω αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατέβαλε στους ενάγοντες των δύο αυτών αγωγών μόνο για κεφάλαιο προς εξόφληση των απαιτήσεών τους τα εξής ποσά: Α. στην οικογένεια της αποβιωσάσης Ε. Μ.. 1. στον Κ. Μ. 40.146,86 ευρώ. 2. στην Γ. Μ. 26.327,40 ευρώ. 3. στην Π. Μ. 26.327,40 ευρώ 4. στην Μ. Μ. 39.491,09 ευρώ και 5. στην Μ. Μ., για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της, 142.485,81 ευρώ, συνολικά μόνο για κεφάλαιο 274.778,56 ευρώ, όπως αυτό προκύπτει από τις σχετικές εξοφλητικές αποδείξεις, που επικαλείται και προσκομίζει η εκκαλούσα και Β. στην οικογένεια του αποβιώσαντα Σ. Μ.. 1. στον Ν. Μ. 40.214,44 ευρώ. 2. στον Α. Μ. 47.884,26 ευρώ. 3. στον Γ. Μ. 26.327,40 ευρώ. 4. στην Χ. Μ. 26.327,40 ευρώ. 5. στον Ε. Μ. 26.327,40 ευρώ και 6. στην Σ. Μ. 39.491,09 ευρώ, συνολικά μόνο για κεφάλαιο 206.571,99 ευρώ. Η εκκαλούσα εκ του ασφαλιστικού ποσού των 484.226 ευρώ έχει ήδη καταβάλει το συνολικό ποσό των 481.350,55 (274.778,56 + 206.571,99) ευρώ εναπομένοντος υπολοίπου προς καταβολή εκ του ασφαλιστικού ποσού 2.875,45 ευρώ. Προς αποκατάσταση της υγείας του Α. Μ., ο εφεσίβλητος οργανισμός, κατέβαλε στον ασφαλισμένο της τα ποσά των 20.760,01 και 6.182,70 ευρώ, αντίστοιχα. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφασή του, αφού συνεκδίκασε τις δύο αγωγές του εφεσίβλητου οργανισμού με τις οποίες ζήτησε να του καταβληθούν τα παραπάνω ποσά, που αυτός είχε ήδη καταβάλει στον ασφαλισμένο του, δέχθηκε τις αγωγές κατ' ουσίαν, καθώς και την ένσταση περιορισμού της ευθύνης της εκκαλούσας ασφαλιστικής εταιρείας μέχρι του ασφαλιστικού ποσού, και αναγνώρισε την υποχρέωση του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου P. F. και της εκκαλούσας ασφαλιστικής του εταιρείας (μέχρι του ασφαλιστικού ποσού) να καταβάλουν, ο καθένας σε ολόκληρο, στον εφεσίβλητο 20.760,01 και 6182,70 ευρώ, αντίστοιχα, χωρίς να προσδιορίσει το υπόλοιπο του ασφαλιστικού ποσού εκ 2875,45 ευρώ, μετά την παραδοχή της σχετικής ενστάσεως της εκκαλούσας και τις γενόμενες από αυτή προς τρίτους παθόντες παραπάνω καταβολές, σε εκτέλεση της με αριθμό 261/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης". Μετά τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε την έφεση της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας και αναγνώρισε κατά παραδοχή της ένστασης για σύμμετρη ικανοποίηση, ότι είναι υποχρεωμένη να καταβάλει στον ενάγοντα ασφαλιστικό φορέα το απομένον, μετά την ικανοποίηση του παθόντος και των άλλων παθόντων από την προηγούμενη αγωγή, ποσό από την ασφαλιστική της υποχρέωση. Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ελλιπείς και ασαφείς αιτιολογίες για το ανωτέρω ζήτημα, διότι δεν καθορίζει ποια ποσά καταβλήθηκαν για την αποκατάσταση της ζημίας από σωματικές βλάβες σε πρόσωπα και ποια ποσά για αποκατάσταση υλικών ζημιών, αφού η σύμμετρη ικανοποίηση της αναιρεσείουσας θα γίνει από το ασφαλιστικό ποσό που προβλέπεται για την αποκατάσταση των ζημιών σε πρόσωπα. Έτσι όμως δεν είναι εφικτός να αναιρετικός έλεγχος των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν (άρθρο 10 Ν 489/1976, 22 παρ. 3 Κ4585/1978 ΑΥΕ). Ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, επομένως, είναι βάσιμος.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη εταιρία, ως ηττηθείσα, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου ασφαλιστικού οργανισμού.

ΓIA TOYΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 250/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη εταιρία στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντα ασφαλιστικού οργανισμού, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Μαρτίου 2011. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Μαΐου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή