Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 1580 / 2011    (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1580/2011



ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ



Α1' Πολιτικό Τμήμα



Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Εμμανουήλ Καλούδη και του αρχαιοτέρου της συνθέσεως Αρεοπαγίτη Γεωργίου Γιαννούλη), Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Τίγγα και Δημήτριο Κράνη, Αρεοπαγίτες.



Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 10 Οκτωβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:



Των αναιρεσειουσών: 1.Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ Α.Ε.Α.Ζ.", και έδρα το Μαρούσι Αττικής, νομίμως εκπροσωπουμένης και 2.Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE Α.Α.Ε." (πρώην "NORDSTERN COLONIA HELLAS A.E.G.A", και έδρα την Αθήνα, νομίμως εκπροσωπουμένης, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Βλαχογιάννη.



Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "UNIVERSE INSURANCE ANENCY LIMITED" με έδρα, σύμφωνα με το καταστατικό της, το Λονδίνο της Μεγάλης Βρετανίας, νομίμως εκπροσωπουμένης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευάγγελο Τσουρούλη.



Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Απριλίου 2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1870/2005 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 854/2006 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες εταιρείες, με την από 31 Αυγούστου 2009 αίτησή τους.



Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Φούκας ανέγνωσε την από 1 Μαρτίου 2011 έκθεση του κωλυομένου να συμμετάσχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Ιωάννη Σίδερη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.





ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ



Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 14 Κ.Πολ.Δ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο. Κατά συνέπεια, η εσφαλμένη απόρριψη της αγωγής για έλλειψη δικαιοδοσίας ιδρύει τον ως άνω λόγο αναιρέσεως (Ολ. ΑΠ 2/1999, ΑΠ 640/2010). Στην προκειμένη περίπτωση από την εκτίμηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: "Σε εκτέλεση συμβάσεως θαλάσσιας μεταφοράς, που καταρτίσθηκε μεταξύ αφενός της Ινδικής εταιρείας με την επωνυμία "NATIONAL STEEL AND AGRO IDUSTRIES LTD" και αφετέρου της εις Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου εδρεύουσας εφεσίβλητης εταιρείας, πλοιοκτήτριας του υπό σημαία Αγίου Βικέντιου και Γρεναδίνων Νήσων πλοίου "Ρ.", φορτώθηκαν στις ... στο λιμάνι της Βομβάης της Ινδίας 280 ρόλοι γαλβανισμένου χάλυβα, προκειμένου να μεταφερθούν στο λιμάνι της Ελευσίνας σε παραλαβή της εις Ασπρόπυργο εδρεύουσας εταιρείας με την επωνυμία "Α. Κ. - Ν. Σ. Α.Ε.Β.Ε.". Για τη μεταφορά αυτή η εταιρεία με την επωνυμία "HINA SCIPPING AND FORWARDING (MADRAS) PVT LTD" εξέδωσε, ως πράκτορας της εφεσίβλητης (μεταφορέως), για λογαριασμό του πλοιάρχου του άνω πλοίου, την από ... με αριθ. ... φορτωτική εις διαταγή. Αυτή περιέχει, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες ρήτρες: "3. Οποιαδήποτε διαφορά προκύψει από την παρούσα φορτωτική θα επιλύεται στη χώρα, όπου ο μεταφορέας έχει τον κύριο τόπο της επιχειρήσεώς του και το δίκαιο αυτής της χώρας θα εφαρμόζεται, εκτός αν συμφωνείται άλλως στην παρούσα φορτωτική". Ήτοι καθίστανται αποκλειστικά αρμόδια τα δικαστήρια της Αγγλίας, όπου η εφεσίβλητη, ως δεν αμφισβητείται, έχει την έδρα της και τον κύριο τόπο της επιχειρήσεως της (και μάλιστα στο Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου, ήτοι σε έδαφος κράτους-μέλους της Ε.Ε. και στη διεύθυνση που αναγράφεται στα δικόγραφα των διαδίκων). Φέρει η εν λόγω φορτωτική στην πρώτη σελίδα υπογραφή (του εκπροσώπου) της άνω πράκτορος της μεταφοράς (και σφραγίδα αυτής) και στη δεύτερη σελίδα υπογραφή (του εκπροσώπου) της φορτώτριας των προς μεταφορά πραγμάτων (και σφραγίδα αυτής), ήτοι της προαναφερόμενης εταιρείας "NATIONAL STEEL AND AGRO IDUSTRIES LTD". Η δεύτερη μεταβίβασε δι' οπισθογραφήσεως τη φορτωτική αυτή στην παραλήπτρια εταιρεία, η οποία κατέστη κομίστρια αυτής και διαδέχθηκε τη φορτώτρια στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της, βάσει του εφαρμοστέου αγγλικού δικαίου. Το αγγλικό δίκαιο είναι εφαρμοστέο, καθ' όσον αυτό επέλεξαν τα μέρη στη σύμβαση της φορτωτικής για τη ρύθμιση αυτής (ΑΚ 25 εδ. α), και εφόσον αυτό έγινε με ιδιαίτερη συμφωνία επί της φορτωτικής, κατά τα άνω, ισχύει και έναντι των μεταγενέστερων κομιστών του τίτλου. Η ρήτρα "paramaount" στην ίδια φορτωτική, με την οποία καθιερώνονται εφαρμοστέοι οι "Κανόνες της Χάγης", όπως οι τελευταίοι ισχύουν στη χώρα φορτώσεως, άλλως εκφορτώσεως των πραγμάτων, υπερισχύει μεν κάθε άλλης ρήτρας στη φορτωτική περί καθορισμού του εφαρμοστέου δικαίου, πλην, εν όψει του περιορισμένου αντικειμένου των "Κανόνων της Χάγης", η δια μέσου της ρήτρας αυτής γενόμενη επιλογή αφορά μόνο την αναγκαστική (και περιορισμένη) ευθύνη του εκναυλωτή, όχι όλες τις έννομες σχέσεις των προσώπων της φορτωτικής. Ισχυριζόμενη η παραλήπτρια του φορτίου ότι διαπιστώθηκε βλάβη αυτού κατά την εκφόρτωσή του στο λιμάνι της Ελευσίνας, στις 13-8-2002 κατέθεσε αίτηση συντηρητικής κατασχέσεως του πλοίου προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, αυθημερόν δε εκδόθηκε προσωρινή διαταγή, με την οποία απαγορεύθηκε ο απόπλους του πλοίου. Με σκοπό την άρση της ως άνω απαγορεύσεως απόπλου του πλοίου της εφεσίβλητης από το λιμάνι της Ελευσίνας, ο Ασφαλιστικός Οργανισμός "THE WEST OF ENGLAND SHIP OWERS ISURANCE SERVICES LIMITED", που κάλυπτε ασφαλιστικώς το πλοίο, παρέσχε εξωδίκως στις 14-8-2002 στην ως άνω παραλήπτρια του φορτίου ιδιωτική εγγυητική επιστολή προς εξασφάλιση της απαιτήσεως αυτής από τη βλάβη του φορτίου για την καταβολή από τον ως άνω συνεταιρισμό στην παραλήπτρια οποιουδήποτε ποσού, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων, μέχρι 450.000 ευρώ, το οποίο είτε θα συμφωνηθεί μεταξύ της παραλήπτριας και της εφεσίβλητης ότι οφείλεται προς την πρώτη, είτε θα επιδικασθεί σ' αυτήν με τελεσίδικη απόφαση αρμόδιου δικαστηρίου ελληνικής ή αγγλικής δικαιοδοσίας. Οι εκκαλούσες, ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες, είχαν καταρτίσει με την παραλήπτρια του φορτίου συμβάσεις ασφαλίσεως με αντικείμενο την κάλυψη των κινδύνων ολικής απώλειας ή βλάβης του φορτίου κατά το στάδιο της θαλάσσιας μεταφοράς, κατά ποσοστό 50% η κάθε μία. Στις συμβάσεις αυτές εφαρμοστέο δίκαιο είναι το Ελληνικό, στο οποίο υποβλήθηκαν τα συμβαλλόμενα μέρη (ΑΚ 25 εδ. α'). Σε εκτέλεση των υποχρεώσεών τους από τις ανωτέρω συμβάσεις οι εκκαλούσες αποζημίωσαν την επικαλούμενη ζημία των ασφαλισμένων πραγμάτων και υποκαταστάθηκαν στα έναντι του τρίτου, υπόχρεου προς αποζημίωση, δικαιώματα της ασφαλισμένης, στην έκταση που ικανοποίησαν αυτήν (άρθρ. 14 παρ. 4 ν. 2496/1997) και κατ' αυτών (ασφαλιστικών εταιριών), κατ' ανάλογη εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 463 ΑΚ, είναι δυνατόν να αντιταχθεί η στηριζόμενη στον όρο 3 των έντυπων όρων της φορτωτικής που εκδόθηκε για την επίδικη μεταφορά ένσταση περί διεθνούς δικαιοδοσίας των αγγλικών δικαστηρίων, αποκλείουσα τη διεθνή δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων. Με την ένδικη αγωγή τους οι ήδη εκκαλούσες ισχυρίσθηκαν ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς είχε διεθνή δικαιοδοσία να επιλύσει την ιδιωτική αυτή διαφορά, καθόσον στις 14-8-2002 συμφωνήθηκε ρητώς μεταξύ της παραλήπτριας του φορτίου και του Ασφαλιστικού Οργανισμού του πλοίου της εφεσίβλητης, ενεργούντος δι' αυτή, όπως η απαίτηση της παραλήπτριας εξ αιτίας της βλάβης του φορτίου της υπαχθεί προς επίλυση εναλλακτικώς στα δικαστήρια της Αγγλίας ή της Ελλάδας. Τον ισχυρισμό αυτό απέρριψε η εκκαλουμένη απόφαση και κατ' αποδοχή, όπως προαναφέρθηκε, της ενστάσεως της εφεσίβλητης περί αποκλειστικής δικαιοδοσίας των δικαστηρίων της Αγγλίας, απέρριψε την υπό δίκη αγωγή, λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας των Ελληνικών Δικαστηρίων. Ήδη, η εκκαλουμένη απόφαση δεν πλήττεται με λόγο εφέσεως εκ του ότι δέχθηκε ως έγκυρη την περιεχόμενη στη φορτωτική ρήτρα περί υπαγωγής της διαφοράς στα δικαστήρια της Αγγλίας και ως δεσμεύουσα και την παραλήπτρια του φορτίου εταιρεία καθώς και τις καθ' υποκατάσταση αυτής ενεργούσες εδώ εκκαλούσες ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά με τον πρώτο λόγο της εφέσεως και κατά την έννοια αυτού πλήττεται καθόσον απέρριψε τον ισχυρισμό των εκκαλουσών περί μεταγενέστερης συμφωνίας για υπαγωγή της διαφοράς προς επίλυση εναλλακτικώς στα Δικαστήρια της Αγγλίας ή της Ελλάδας. Αναφέρονται όμως οι εκκαλούσες σε προφορική συμφωνία της οποίας δεν υπήρξε γραπτή επιβεβαίωση. Γραπτή επιβεβαίωση δεν αποτελεί το περιεχόμενο της άνω εγγυητικής επιστολής, όπως ισχυρίζονται οι εκκαλούσες, καθόσον η επιστολή αυτή δεν προέρχεται από την αντισυμβαλλομένη της παραλήπτριας του φορτίου στην επικαλούμενη συμφωνία εφεσίβλητη, αλλά προέρχεται από τον Ασφαλιστικό Οργανισμό του πλοίου, ενεργούντα ατομικώς και μόνον. Για τον Ασφαλιστικό Οργανισμό μόνο υπογράφεται η εγγυητική επιστολή αλλά και ρητώς αναφέρεται σε αυτή ότι η υπογραφή της μόνο τον Ασφαλιστικό Οργανισμό δεσμεύει. Παρέπεται ότι δεν καταρτίσθηκε έγκυρη σύμβαση για την παρέκταση της διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών πολιτικών δικαστηρίων, εναλλακτικώς με εκείνη των αγγλικών δικαστηρίων, που προέβλεπε ο υπ' αριθ. 3 όρος της φορτωτικής. Κατά τη διάταξη του άρθρου 23 παρ.1 στοιχ. α' του Κανονισμού που αναφέρθηκε και στην οποία παραπέμπουν οι εκκαλούσες, επιτρέπεται μεν όχι μόνο γραπτή συμφωνία για παρέκταση της διεθνούς δικαιοδοσίας ενός δικαστηρίου ή των δικαστηρίων κράτους μέλους, αλλά και προφορική ακόμη τέτοια συμφωνία, με τον όρο όμως ότι θα επακολουθήσει γραπτή επιβεβαίωση της. Επομένως, το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που, με την εκκαλουμένη απόφασή του, δεν δέχθηκε ότι είχε διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση της προκειμένης διαφοράς, βάσει της επικαλούμενης από τις εκκαλούσες ως άνω συμφωνίας και απέρριψε την υπό δίκη αγωγή λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας των Ελληνικών Δικαστηρίων, βάσει της ενσωματωμένης στη φορτωτική ρήτρας παρεκτάσεως που επικαλέσθηκε η εφεσίβλητη, δεν έσφαλε, κατ' αποτέλεσμα, ως προς την εφαρμογή του νόμου και την εκτίμηση των αποδείξεων και ο περί του αντιθέτου πρώτος λόγος εφέσεως είναι αβάσιμος και απορριπτέος..". Στη συνέχεια το Εφετείο δέχεται, σχετικά με τον ισχυρισμό των αναιρεσειουσών περί του ότι υπήρξε σιωπηρή παρέκταση της δικαιοδοσίας του αυτής κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 24 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της 22 Δεκεμβρίου 2000, τα εξής "... ότι στην αρχή των προτάσεων που υπέβαλε η εφεσίβλητη ως εναγομένη στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ανέφερε ότι "την αγωγή των αντιδίκων εναντίον της αρνείται και αποκρούει καθ' ολοκληρία και λέξη προς λέξη λόγω ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας και αρμοδιότητας του Δικαστηρίου, καθώς και ως αβάσιμη κατά το νόμο και την ουσία, αόριστη, απαράδεκτη, αναληθή, αναπόδεικτη, καταχρηστική και ανεπίδεκτη δικαστικής εκτιμήσεως". Προέταξε, δηλαδή, την ένσταση ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, τους δε άλλους ισχυρισμούς άμυνας επί της ουσίας και λόγους απαραδέκτου προέβαλε προφανώς για την περίπτωση απορρίψεως από το Δικαστήριο της ενστάσεως ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας. Ανάγκη δε πανηγυρικότητας δεν υπήρχε ούτε το πράγμα παραλλάσσει εκ του ότι η εναγομένη δεν ανέπτυξε την ένσταση ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας ευθύς μετά την προβολή της, αλλά σε άλλο σημείο των προτάσεών της. Ούτε, άλλωστε, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζουν οι εκκαλούσες, η εφεσίβλητη ανέπτυξε πρώτα τον ισχυρισμό της περί αοριστίας της αγωγής. Τη σχετική ρήτρα της φορτωτικής περί αποκλειστικής δικαιοδοσίας των αγγλικών δικαστηρίων ανέφερε η εφεσίβλητη και πριν από τον ισχυρισμό της περί αοριστίας της αγωγής καθώς και πριν από οποιαδήποτε άλλη ένσταση ή ισχυρισμό της περί της αβασιμότητας της αγωγής των αντιδίκων της κατά το νόμο και την ουσία. Είχε, επομένως, η παράσταση της εναγομένης, ως πρώτο σκοπό την αμφισβήτηση της διεθνούς δικαιοδοσίας του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και ορθώς αυτό δεν δέχθηκε ότι υπήρξε σιωπηρή παρέκταση της δικαιοδοσίας του αυτής κατά την έννοια του άρθρου 24 του Κανονισμού που αναφέρθηκε, ο δε αντίθετα υποστηρίζων δεύτερος και τελευταίος λόγος εφέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ως και η έφεση στο σύνολό της, εφόσον με αυτή δεν προβάλλεται άλλο παράπονο. ...". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο έκρινε ορθώς, κατ' εφαρμογή των άρθρων 23 παρ.1 και 24 του Κανονισμού ( ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της 22 Δεκεμβρίου 2000, άρθρου 14 παρ.4 ν. 2496/1997 και 463 Α.Κ., ως βάσιμη την πιο πάνω ένσταση της αναιρεσίβλητης και απέρριψε για έλλειψη δικαιοδοσίας την ένδικη αγωγή, επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου που είχε ομοίως αποφανθεί. Επομένως, το Εφετείο, με το να απορρίψει βάσει των παραπάνω αιτιολογιών την ένδικη αγωγή, δεν κήρυξε παρά το νόμο απαράδεκτο και γι' αυτό πρέπει, να απορριφθεί ο περί του αντιθέτου λόγος της αναιρέσεως. Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως. Οι αναιρεσείουσες, ως ηττώμενες διάδικοι, πρέπει να καταδικασθούν στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).





ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ



Απορρίπτει την από 31.8.2009 αίτηση των ασφαλιστικών εταιριών με τις επωνυμίες "ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ Α.Ε.Α.Ζ." και "COMMERCIAL VALUE A.A.E.", περί αναιρέσεως της υπ' αριθμό 854/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.



Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.



Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 24 Οκτωβρίου 2011.



Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 7 Νοεμβρίου 2011.



Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ



<< Επιστροφή